Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марокко Саади әулетінің билеушісі 1576 жылдан 1578 жылға дейін Әбу Марван Абд әл-Малик I (أبو مروان عبد الملك الغازي), көбінесе Абд әл-Малик немесе Мулай Абдельмалек, (1541 жылы туған – 4 тамыз 1578 жылы қайтыс болған) – 1576 жылдан бастап 1578 жылы Португалияға қарсы әл-Каср әл-Кабир шайқасынан кейін қайтыс болғанға дейін Марокконың Саади сұлтаны болды.
Moroccan Saadi Dynasty ruler from 1576 to 1578
Abu Marwan Abd al Malik I (أبو مروان عبد الملك الغازي), often simply Abd al Malik or Mulay Abdelmalek, (b. 1541 – d. 4 August 1578) was the Saadian Sultan of Morocco from 1576 until his death right after the Battle of al Kasr al Kabir against Portugal in 1578.
Сади ханзадасы (1541-1557)
Абд әл-Малик Сади сұлтан Мұхаммед әл-Шейх пен Сахаба әл-Рехманияның ұлдарының бірі болды. Оның әкесі 1557 жылы Осман империясының Барбаросса ұлы Хасан-пашаның бұйрығымен өлтірілді, өйткені ол Осман империясына қарсы Испаниямен одақтасуға дайындалып жатқан еді. Содан кейін оның ағасы Абдалла әл-Ғалиб (1557–1574) билікті алып, таққа отырды. Ол өзге бауырларын да жоюды жоспарлады. Абд әл-Малик Мароккодан қашып, анасы Сахаба әл-Рехмания, үлкен ағасы Абд әл-Му'мин әл-Саади және кіші інісі Ахмедпен 1576 жылға дейін шетелде тұруға мәжбүр болды.
Abd al Malik was one of the sons of the Saadian Sultan Mohammed al Shaykh and Sahaba al Rehmania, his father was assassinated by the Ottomans in 1557 by order of Hasan Pasha, son of Barbarossa, as he was preparing for an alliance with Spain against the Ottomans. One of his brothers Abdallah al Ghalib (1557–1574) then took power and ascended to the throne. He planned to eliminate his other brothers in the process. Abd al Malik had to escape from Morocco and stay abroad with his mother Sahâba al Rehmânia, his elder brother Abd al Mu'min al Saadi and his younger brother Ahmad until 1576.
Осман империясына жер аударылу (15571576)
Абдул Малик 17 жыл бойы бауырларымен бірге Осман империясында, көбінесе Алжир регенттігінде болып, Осман тәлім-тәрбиесінен және Осман мәдениетімен байланыстардан пайдаланды. Ол шайқаста тұтқынға алынып, Испанияға жеткізіліп, Испания патшасы Филипп II-нің алдына әкелінді. Испания королі Андреа Гаспаро Корсоның кеңесі бойынша, мүмкіндік туғанда оны пайдалану үшін Испанияның Оран иелігінде тұтқындап ұстауға шешім қабылдады. Алайда, Абд әл-Малик 1573 жылы Ораннан қашып, Осман империясына қайтып келді. 1574 жылдың қаңтар айында Константинопольде болған француз дәрігері Гийом Берар эпидемия кезінде Абд әл-Маликтің өмірін құтқарды. Осының нәтижесінде олар достық қарым-қатынас орнатты. Абд әл-Малик сұлтан болған кезде Францияның Генрих III-інен Гийом Берардты Мароккодағы Франция консулы етіп тағайындауын сұрады. 1574 жылы Абд әл-Малик Османдықтардың Тунисті басып алуына қатысты. Келесі кезеңде ол Еуропамен, әсіресе Англиямен сауданы жандандыруға тырысты, Елизавета I-мен англо-марокколық одақ құрды. Ричард Хаклюйттің сөзіне сүйенсек, "Әбделмәлік" билеуші "біздің дінімізге байланысты басқаларға қарағанда біздің ұлтымызға көбірек құрмет көрсетеді, себебі біздің дініміз құдайларға табынуды тыйым салады". Ол 1577 жылы Елизаветаға испан тілінде хат жазды. Шайқас кезінде немесе аурудан туған себептермен қайтыс болды. Басқа мәліметтерде, негізінен марокколық тарихшылар, оны түрік тегінен болған кейбір офицерлері Османдықтардың құдайы ретінде уладырған деп айтады, бұл 1557 жылы Мұхаммед әл-Шейхке жасалған ұқсас құйрыққа ұқсайды. Бұл оқиғалар шындыққа жақын болса да, 1578 жылдан 1603 жылға дейін патшалық құрған ағасы Ахмад әл-Мансурдың орнына отырған Ахмад әл-Мансурдың сарайындағы Осман империясына қарсы көзқарастың көрінісі болуы мүмкін.
Abd al Malik spent 17 years among the Ottomans with his brothers, most of the time in the Regency of Algiers, benefiting from Ottoman training and contacts with Ottoman culture. He was captured during the battle and transported to Spain and then brought before the Spanish king Philip II. The Spanish king decided, upon the advice of Andrea Gasparo Corso, to hold him captive in the Spanish possession of Oran, in order to use him when the opportunity arose. However, Abd al Malik managed to escape from Oran in 1573 and travelled back to the Ottoman Empire. In January 1574, while in Constantinople, French physician Guillaume Bérard saved Abd al Malik's life during an epidemic. As a result, they later became friends. When Abd al Malik became Sultan, he asked Henry III of France that Guillaume Bérard be appointed Consul of France in Morocco. In 1574, Abd al Malik participated in the conquest of Tunis by the Ottomans. In the following period he tried to revive trade with Europe and especially England, starting an Anglo Moroccan alliance with Elizabeth I. According to Richard Hakluyt, as quoted by Edmund Hogan, ruler "Abdelmelech" bears "a greater affection to our Nation than to others because of our religion, which forbids the worship of Idols". He wrote a letter in Spanish to Elizabeth in 1577. During the battle itself, he died under unclear circumstances, possibly in combat or from natural causes from his illness. Other accounts, mainly by Moroccan historians, claim that he had been poisoned by some of his officers of Turkish background as part of an Ottoman conspiracy, similar to what had happened to Muhammad al Shaykh in 1557. While plausible, this account may also have reflected anti Ottoman attitudes that were present in the court of Ahmad al Mansur, who succeeded his brother to the throne and ruled from 1578 to 1603.