Кіріспе

Эрих Гимпель (25 наурыз 1910, Мерсебург – 3 қыркүйек 2010, Сан-Паулу) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі неміс тыңшысы. Уильям Коулпаумен бірге 1944 жылы АҚШ-қа «Эльстер» («Мағпие») атты тыңшылық операциясына қатысты, бірақ кейін Нью-Йорк қаласында ФБР-мен ұсталды.

Неміс құпия агенті

Гимпель 1930 жылдары Перудегі тау-кен компанияларында радиооператор болып жұмыс істеген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол Германияға дұшпандық кемелердің қозғалысы туралы хабарлайтын құпия агентке айналды. 1941 жылдың желтоқсан айында АҚШ соғысқа қатысқанда Гимпель Германияға депортацияланды. Одан кейін ол Испанияда агент болып қызмет етті. Гимпель Гамбургтегі тыңшылар мектебіне оқуға жіберілді. Оның соңғы емтиханы – неміс басқан Гаага қаласына кіріп, тыңшылық ету болды, сол жерде ол алғаш рет америкалық наразы және сатқын Уильям Коулпаухпен кездесті, ол өзінің тұрақсыз өмірімен және соңында оны сатып кеткенімен ерекшеленді.

Эльстер операциясы

Гимпель мен Коулпау Кильден АҚШ-қа 1944 жылдың 29 қарашасында Мэн шығанағындағы Француз шығанағына қонды. Олардың міндеті одақтастардың соғыс күш-жігері туралы техникалық ақпаратты жинап, Гимпель құрастыруға тиіс 80 ваттты радио таратушы арқылы Германияға жіберу болды. Олар бірге Бостонға, содан кейін пойызбен Нью-Йоркке сапарлады. Біраз уақыттан кейін Коулпау миссияны тастауға шешім қабылдады, олар әкелген валютаның 48 000 АҚШ долларын (1944 жылы 48 000 доллардың қазіргі шамамен тең бағасы) алып, бір ай бойы жергілікті әйелдермен көңіл көтеруге жұмсады. Бір ай ішінде 1 500 доллар (1944 жылы 1 500 доллардың қазіргі шамамен тең бағасы) жұмсағаннан кейін, Коулпау ескі мектептес досына барып, ФБР-ге өзін тапсыруға көмектесуін сұрады, иммунитет алуды үміттене отырып. ФБР Мэн жағалауынан бірнеше шақырым қашықтықта канадалық кеменің батып кеткенінен (жақын маңдағы U-денесі болғандығын көрсетеді) және жергілікті тұрғындар хабарлаған күмәнді көріністерден кейін неміс агенттерін іздеп жатқан болатын. ФБР Коулпауды тексерді, ол барлығын айтып берді, осы арқылы Гимпелді табуға мүмкіндік берді.

Соғыс тұтқыны

Гимпель тұтқындалғаннан кейін тыңшылар Бас прокурордың нұсқауымен АҚШ әскери билігіне тапсырылды. 1945 жылдың ақпан айында олар әскери комиссия алдында сотқа тартылды, олардың ішінде құлсату және соғыс ережелерінің 82-бабын бұзу айыптары болды. Олар кінәлі деп танылып, асылуға үкім шығарылды. Асылу күні 1945 жылдың 15 сәуіріне белгіленді. Бірақ, белгіленген мерзімге үш күн қалғанда, президент Франклин Д. Рузвельт күтпеген жерден қайтыс болды. Мемлекеттік аза тұту кезеңінде өлім жазасын орындамау дәстүріне сәйкес, асылу кешіктірілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Гимпель мен Коулпаудың үкімдері өмір бойына түрмеге ауыстырылды. Гимпель Алькатразға жіберілді, онда ол «Машиналы қарулы» Келлимен шахмат ойнады. Гимпель 10 жыл түрмеде отырғаннан кейін 1955 жылы мерзімінен бұрын босатылды (Коулпау 1960 жылы мерзімінен бұрын босатылды) және Батыс Германияға қайтып келді. Кейін Гимпель Оңтүстік Америкада қоныстанды.

Түрмеден кейінгі өмір

Гимпель Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ әскери трибуналы алдында сотталған соңғы адам болды. Оның өзінің жасырын жұмысы туралы автобиографиялық әңгімесі, "Германия үшін тыңшы", алғаш рет 1957 жылы Ұлыбританияда ағылшын тілінде жарық көрді. 2001 жылдың қыркүйек айында Америка Құрама Штаттарына жасалған террористік шабуылдардан кейін Америкадағы нацистік тыңшылар туралы бірнеше кітап жарық көрді, және оның кітабы соңында АҚШ-та "Agent 146" (2003) деген атпен жарық көрді. Гимпель Оливер Нортпен "Agent 146: Үшінші рейх үшін тыңшылық" атты эпизодында, оның Fox News Channel бағдарламасы "Соғыс оқиғаларында" сұхбаттасты. 100 жастағы Гимпель 2010 жылдың 3 қыркүйегінде Бразилияның Сан-Паулу қаласында қайтыс болды.

Фильм

Эрих Гимпельдің тыңшылық мансабы 1956 жылғы "Германия үшін тыңшы" (неміс тілінде: Spion für Deutschland) фильмінде көркемделіп бейнеленді. Басты рөлді актер Мартин Хелд ойнады.