Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сатаная (;; Убых; Сатана) – Солтүстік Кавказдың Нарт сағаларының көптеген циклдерінде кездесетін мифологиялық тұлға. Сатаная – Нарттардың анасы, балаларына билік ететін және құнарлылықты символдайтын тұлға. Сатаная көбінесе «ақылды әйел» немесе аналық билікке ие матриарх ретінде бейнеленеді, бұл Солтүстік Кавказ қоғамдарындағы әйелдердің салыстырмалы еркіндігін көрсетеді. Сатанаяны грек құдайы Деметрамен салыстыруға болады, олардың көптеген ортақ қасиеттері бар. Осетия дәстүрінде ол Уастирджидің (Әулие Георгийдің) қызы. Чечен-Ингуш нұсқасы біршама ерекшеленеді, себебі Сатанаяның баламасы – Села Сата, негізінен қолөнер мен әйелдер еңбегінің құдайы, Нарттардың аналық билігін емес. Дегенмен, оның көптеген ерекшеліктері, соның ішінде қайтыс болған Нарт анасынан керемет түрде тууы және бас батыр Сеска Солсаның (Сосруко) дүниеге келуіне қатысы туралы әңгімелер, басқа нұсқалардағы Сатанаяның сипаттамаларымен үлкен сәйкестікке ие.
Satanaya ( ; ; Ubykh ; Satana) is a mythological figure who appears in many cycles of the Nart sagas of the North Caucasus. Satanaya is the mother of the Narts, a fertility figure who is also an authority over her children. Satanaya is often cast in the light of a "wise woman" or matriarch, which mirrors the relative freedom of women in North Caucasian societies generally. Satanaya can be compared to the Greek Demeter, with whom she shares many traits. In Ossetian tradition, she is the daughter of Uastyrdzhi (St. George). The Chechen Ingush version is somewhat different in that the counterpart of Satanaya, Sela Sata, is primarily a goddess of crafts and women's work rather than a Nartic matriarch. However, many of her characteristics, including the story of her miraculous birth of a dead Nart mother and her involvement in the birth of chief hero Seska Solsa (Sosruko), correspond closely to those of Satanaya in the other versions.
Этимология
Аландық армян патшайымы Сатеник, вайнах құдайы Сатадан туындаған лақап аты, немесе екеуінің араласуынан пайда болған гибридтік атау.
A nickname derived from Alanian Armenian queen Satenik, the name of Vainakh deity Sata, or a syncretic mix of both.
Сатанаяны қоса алғанда, Нарт сағасының эпизодтары
"Неге күн батысында көкжиегінде тоқтайды" шығармасында Сатаная бір күнде тон тоқуға тікелей тікелей балта тігуге келіседі және күннің батуына дейін жұмысын аяқтау үшін күнді біразға уақытқа тоқтатуын сұрауға мәжбүр болады. "Леди Сатанаяның гүлі" шығармасында Сатаная Кубань өзенінің жағасынан әдемі гүл табады, оны жұлып алып үйінің алдына қайта екеді. Ертесі күні ол гүлдің қурап қалғанын көріп, өте ренжіп қалады. Ол тағы да сол гүлді жұлып алады, бірақ ертесі күні таңда дәл сол нәрсе болады. Үшінші рет үйінің алдына гүл екеді, жаңбыр жауады, гүл қайта тіріліп, келесі күнге дейін өмір сүреді. Сатаная судың тіршілік үшін қаншалықты маңызды екенін түсінеді.
In "Why the Sun Pauses at the Horizon at Sunset", Satanaya makes a bet that she can weave a coat in one day, and has to ask the sun for a favour, to slow down, that she may finish her task before the day is through. In "Lady Satanaya's Blossom", Satanaya finds a beautiful flower by the river Kuban and plucks it and replants it in front of her house. The next day, she is sad to discover that it has withered. Once again she goes and plucks another of the same flower, only to see the same result the following morning. The third time she re plants a flower in front of her house, it rains, and the flower is invigorated and continues to live on until the next day. Satanaya realizes the importance of water to life.