Кіріспе

Будда және Шығыс Азия діни дәстүрлеріндегі тұлға. Будай (布袋) – ежелгі қытай монахы Цичиге берілген лақап ат. Чан буддизмінде ол Майтрея Буддасымен теңестіріліп, қастерленеді. Чан буддизмінің таралуымен ол Вьетнам, Корея және Жапонияда да құрметке ие болды. Ол шамамен 10-шы ғасырда Уюэ мемлекетінде өмір сүрген деп есептеледі. "Будай" есімі сөзбе-сөз "мақта қап" дегенді білдіреді. Будай дәстүрлі түрде семіз және үлкен қарнымен (мүмкін, молшылықтың немесе кешірімнің символы) бейнеленеді, ал Будай туралы көптеген әңгімелер оның тамақ пен сусынға деген құштарлығын көрсетеді. Осы себепті, оны, әсіресе Батыс әлемінде "Семіз Будда" деп те атайды. Батыстықтар оны көбінесе Будданың негізгісі – Сиддхартха Гаутама деп жаңылысады.

Гиографиялық

Будайдың бастауы культ құлшылығы мен жергілікті аңызға байланысты. Ол әдетте қарапайым шапан киген, семіз, аққабақ монах ретінде бейнеленеді. Аз малға ие болғанымен, қанағат етеді. Ол өзінің үлкен құрсағын қуана сылап, оның артынан ерген балаларды қуандыратын. Оның бейнесі Қытай мәдениетінде қанағат пен молшылықтың символы ретінде жиі кездеседі. Будай адамдардың болашағын және тіпті ауа райын болжау қабілетімен қала тұрғындарын өзіне тартатын.

Чан буддалық пантеондағы рөлі

Будай Чан пантеонына енген бірнеше "белгілі бір сенімге бағынбаған қасиеттілердің" бірі болды. Жапонияда жылтыр балық өзінің домалақ пішініне байланысты hotei uo ("Будай балығы") деп аталады.

Гаутама Будда

Батыс әлемінде Будайды көбінесе Гаутама Будданың өзі деп жаңылыстырады, сондықтан оны "Семіз Будда" деп лақаптайды.

Ағзаның тіршілік етуі

Ангида – алғашқы он сегіз архаттың бірі. Аңыз бойынша, Ангида – үнділік, ағыулы жыландарды ұстауға шебер, көшпелі адамдарды шағудан қорғау мақсатындағы талантты жылан аулаушы. Ангида жыланның улы тістерін алып тастап, оларды қайта босатып жіберетін. Оның мейірімділігінің арқасында ол бодхиға жете алды. Қытай өнерінде Ангида кейде Будай бейнесінде бейнеленеді – тоқпақ, күлімдеп, сөмкесін иіп жүреді.

Фра Сангкажай

Таиландта Будай кейде Таиландта Пхра Сангкажай немесе Пхра Сангкачай деп аталатын архат Какканамен шатастырылады. Будда Пхра Сангкажайды Дхамманың күрделі ұғымдарын оңай және дұрыс түсінілетін етіп түсіндіргені үшін мақтады. Пхра Сангкажай Мадхупиндека суттасын жазғанымен де танымал. Тай халықтарының бір ертегісінде Пхра Сангкажайдың соншалықты әдемі болғаны айтылады, тіпті бір ер адам оны әйел ретінде алғысы келген. Осындай жағдайды болдырмау үшін Пхра Сангкажай өзін семіз монахқа айналдыруға шешім қабылдады. Тағы бір аңыз бойынша, ол соншалықты тартымды болған, періштелер мен адамдар оны Буддамен салыстырған. Ол мұны жөнсіз деп санады, сондықтан өзін семіз денеге жамылдырды. Будай мен Пхра Сангкажай тай және қытай храмдарында кездеседі, бірақ Пхра Сангкажай көбінесе тай храмдарында, ал Будай қытай храмдарында кездеседі. Оларды бір-бірінен ажырату үшін екі белгі бар: Пхра Сангкажайдың басында шашы бар (Будданың шашына ұқсас), ал Будай толығымен шашық. Пхра Сангкажай Тхеравада дәстүрінде шапан киеді, шапанның бір иығы бүктеліп, екіншісі ашық қалдырылады. Будай қытай стилінде шапан киеді, екі қолын да жауып, ал денесінің жоғарғы жағы ашық болады.

Кангси императоры

Моңғолияда Будай Энк Амаглан хан деп аталады, бұл Кангси императорының моңғол тіліндегі атымен толық сәйкес келеді. Осы себепті, Будайды жиі Кангси императоры деп жаңылыстырады.