Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1965 1966 Доктор Кто сериалы
1965 1966 Doctor Who serial
Далектердің бас жоспары – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал Доктор Кто-ның үшінші маусымының төртінші сериясы, ол бастапқыда 1965 жылдың 13 қарашасынан 1966 жылдың 29 қаңтарына дейін апта сайын он екі бөлімде көрсетілді. Бұл он екі бөлімді сериал бір режиссер мен өндіріс коды бар ең ұзын сериал болып табылады (Уақыт Иесінің сынағы ұзын болды, бірақ ол үш өндіріс блогында, жеке кодтарымен және әрқайсысының өз авторлары мен жұмыс атаулары бар төрт жеке сюжеттік желілермен жасалды). Бұл сериал Катарина серігі ретінде Адриенн Хиллдің соңғы пайда болуын және Сара Корольдіктің рөлінде Жан Марштың жалғыз пайда болуын көрсетеді. Катарина мен Сара Кингдом сериал барысында қаза табады, бұл шоудағы алғашқы екі серіктің өлімі. "Қошмар басталады" атты 1-ші эпизодта Николас Кортни Доктор Кто сериалында алғаш рет пайда болады, онда ол ғарыш қауіпсіздігі агенті Брет Вьон рөлін ойнайды. Бұл Австралияда көрсетілмейтін екінші Доктор Кто сериалы болды; Австралия хабар тарату корпорациясы бұл оқиғаны балаларға жарамсыз деп шешті. Он екі эпизодтың тек үшеуі ғана (екінші, бесінші және оныншы) BBC архивтерінде сақталған, тоғызы жоғалып кетті.
The Daleks' Master Plan is the mostly missing fourth serial of the third season in the British science fiction television series Doctor Who, which originally aired in twelve weekly parts from 13 November 1965 to 29 January 1966. This twelve part serial is the longest with a single director and production code (The Trial of a Time Lord was longer but was made in three production blocks, with separate codes, and with four separate story lines each with their own authors and working titles). This serial marks the final appearance of Adrienne Hill as companion Katarina, and the only appearance of Jean Marsh as Sara Kingdom. Katarina and Sara Kingdom both die during the serial, marking the first two companion deaths in the show. Episode 1, "The Nightmare Begins", marks the first appearance of Nicholas Courtney in Doctor Who, here playing space security agent Bret Vyon. It was the second Doctor Who story never to be screened in Australia; the Australian Broadcasting Corporation judged the story to be unsuitable for children. Only three of the twelve episodes (two, five and ten) are held in the BBC archives; nine remain missing.
Сюжет
"Белгісіз миссия" оқиғасынан шамамен алты ай өткен соң, ТАРДИС Кембел планетасына келіп қойды. Бірінші Доктор жараланған Стивенге медициналық көмек табу үшін ТАРДИС-тен шығып, оны трояндық қызметші қыз Катаринамен қалдырды. Сонымен қатар, ғарыш агенті Брет Вайон да планетада агент Марк Кориге не болғанын анықтауға тырысып жатыр. Екі топ кездесіп, бірлесіп жұмыс істеуге келіседі, содан кейін Далектердің уақыт ағынын үдету арқылы планетадағы барлық тіршілікті жоюға қабілетті "Уақыт жойғыш" қаруын қолданып, адамзатты жаулап алу үшін әртүрлі галактикалық күштермен үлкен одақ құрғанын біледі. Күн жүйесінің опасыз сақшысы Мавик Чен, сирек кездесетін таран элементінен жасалған қарудың қуат ядросын ұсыныпты. Доктор Далектер одағының жиналысына кіріп, таран ядросын ұрлап алады, содан кейін өзі, серіктері және Вайон Ченнің "Спар" деп аталатын кемесін ұрлап қашып кетеді. Далектер Спарды жақын маңдағы Десперус түрме планетасына құлатып жібереді, бірақ Далектердің кемесі одан да жаман апатқа ұшырап, Докторға Спарды жөндеуге және қайта ұшып шығуға уақыт береді. Бірақ олар ұшып кеткенде, олар Катаринаны кепілге алған Кирксен есімді сотталғанды алып кеткенін біледі. Олар Кирксенді тыныштандыруға тырысқанда, Катарина сыртқы шлюздің есігін ашып, оны және Кирксенді ғарышқа шығарып салады, екеуі де қаза табады. Доктор мен Стивен оның әрекеттерінің мақсатты болғанын ойлап, қатты қайғыға батып, шокқа түседі. Спар Жерге оралғаннан кейін, топ Вайонның ескі досы Дакстармен байланыс жасайды, ол өздігінен Ченмен жұмыс істейтінін мойындайды. Вайон Дакстарды өлтіреді, бірақ оны оның қарындасы, ғарыш агенті Сара Кингдом өлтіреді. Кингдом Доктор мен Стивенді тәжірибелік телепортация камерасына итеріп жібереді, олар алыстағы Мира планетасына жеткізіледі. Доктор мен Стивен оны Ченнің сатқындығына көндіргеннен кейін, ол олармен жұмыс істеуге келіседі және планетаның жабайы, көрінбейтін тұрғындарының шабуылынан қорғануға көмектеседі, содан кейін үшеуі оларды алуға жіберілген Далек кемесін ұрлайды. Далектер бұл кемені Кембелге қайтаруға мәжбүрлейді, бірақ Доктор мен Стивен жалған таран ядросын жасауға тырысады, олар Сарамен бірге ТАРДИС-те қашып кетуден бұрын Далектерді оны қабылдауға көндіреді. Негізгі оқиғаның арасында Доктор, Стивен және Сара Ливерпульдегі полиция бөліміне, содан кейін үнсіз кезеңдегі Голливудтағы кино түсірілім алаңына барады, екі жерде де көптеген комедиялық түсініспеушіліктер орын алады. Содан кейін Доктор төртінші қабырғаны бұзып, үйдегі көрермендерге қуанышты Рождество тілейді. ТАРДИС жанартаулық планетаға қонады, және оны Доктордың ескі жауы, Доктор оны Орта ғасырлық Англияға жіберуге тырысқаннан кейін кек алу үшін келген араласушы монах қуалайды. Монах Доктордың ТАРДИС-тің есігінің құлпын зақымдайды, бірақ Доктор уақытша жөндеу жұмыстарын жасап, ежелгі Египетке бара алады. Монах оны сонда да, Чен мен Далектер эскадрильясы да қуалайды, олар Доктор оларға жалған ядро бергенін анықтайды. Чен мен Далектер Монахты олармен жұмыс істеуге мәжбүрлейді, ол Стивен мен Саранды тұтқынға алып, оларды кепіл ретінде пайдалану туралы ойға келеді. Тағы бір жалған ядро жасауға уақыт болмай, Доктор нағыз ядроны Ченге беруге мәжбүр болады, бірақ ол кем дегенде Монахтың ТАРДИС-тен бағытты схемасын ұрлауға тырысады, бұл Монахтың оның бағытын басқара алмайтынына және осылайша Докторды қуаламайтынына кепілдік береді. Монахтың бағыттауды басқаруын (бұл процесте жойылады) пайдалана отырып, Доктор ТАРДИС-ті Кембелге қайтаруға қабілетті, онда Стивен мен Сара Далектердің одақтас басшыларын, соның ішінде Ченді, қажетсіз деп санап, тұтқындағанын біледі. Стивен мен Сара оларды босатып, олардың нәсілдерінің Далектермен одақтастығын тоқтатуын қамтамасыз етеді, содан кейін оны Далектердің сатқындығымен ақылдан адасқан және өзін өлмейтін және Далектердің көшбасшысы деп ойлап, өзін алдаған Чен тұтқындады. Ол Стивен мен Саранды Далек базасына алып кіреді және Далектерге бұйрық беруге тырысады, олар Ченді өлтіру арқылы жауап береді. Доктор осыдан пайдаланып, "Уақыт жойғышты" ұрлап, оны іске қосып, егер Далектер оны және оның серіктерін жібермесе, оны толық қуатқа келтіріп, Кембелдегі барлық тіршілікті жоямын деп қорқытады. Стивен "Уақыт жойғыш" өздігінен толық қуатқа жетуден бұрын ТАРДИС-ке оралады, бірақ Доктор мен Сара жоқ, ал Сара өлтіріліп, шаңға айналады. Стивен Докторды ТАРДИС-ке қайтаруға көмектеседі, оларды екеуін де дұрыс жасқа келтіреді, содан кейін Далектер келіп, "Уақыт жойғышты" жоюға тырысып, сәтсіз аяқталғаннан кейін, олардың өзі-ақ осы қарудың құрбаны болады, ол планетадағы барлық тіршілікті жояды. Кейін, қару өзін өртегеннен кейін, Доктор мен Стивен ТАРДИС-тен шығады, Стивен Брет, Катарина және Сараның бекер болған өліміне қайғырып, Доктор орын алған "қорқынышты ысырапты" айтады.
Some six months after the events of "Mission to the Unknown", the TARDIS arrives on the planet Kembel, and the First Doctor leaves the TARDIS to try to find medical aid for the wounded Steven, leaving him with the Trojan servant girl Katarina. Meanwhile, a Space Agent, Bret Vyon is also on the planet trying to find out what happened to Agent Marc Cory. The two parties cross paths and agree to work together, whereupon they discover that the Daleks have put together a grand alliance with various galactic powers to conquer humanity by use of a Time Destructor, a weapon with the potential to destroy all life on a planet by accelerating the flow of time. The traitorous Guardian of the Solar System, Mavic Chen, has provided the weapon's power core, made up of the rare element taranium. The Doctor infiltrates a meeting of the Daleks' alliance and steals the taranium core, before he, his companions, and Vyon escape by stealing Chen's ship, termed a Spar. The Daleks force the Spar to crash land on the nearby prison planet of Desperus, only for the pursuing Dalek ship to suffer an even worse crash, allowing the Doctor time to repair the Spar and take off again. As soon as they take off, however, they discover that they picked up a convict named Kirksen, who takes Katarina hostage. While they try to talk Kirksen down, Katarina activates the outer airlock door and ejects her and Kirksen into space, where they both die, leaving the shocked and saddened Doctor and Steven to contemplate whether her actions were deliberate. After the Spar returns to Earth, the group makes contact with Vyon's old friend Daxtar, who unwittingly reveals that he is working with Chen. Vyon kills Daxtar, only to then be killed himself by his sister, fellow Space Agent Sara Kingdom. Kingdom unwittingly chases the Doctor and Steven into an experimental teleportation chamber, where they are transported to the distant planet of Mira. After the Doctor and Steven persuade her of Chen's treachery, she agrees to work with them, and helps them fend off an attack by the planet's savage, invisible natives, before the three steal a Dalek ship that has been sent to retrieve them. The Daleks force this ship to return to Kembel, but the Doctor and Steven manage to create a fake taranium core, which they dupe the Daleks into accepting before they and Sara flee in the TARDIS. In an interlude from the main storyline, Doctor, Steven, and Sara land in a police station in Liverpool, and then a film set in silent era Hollywood, leading to many comedic misunderstandings in both locations, before the Doctor breaks the fourth wall to wish viewers at home a Merry Christmas. The TARDIS then lands on a volcanic planet, and is followed there by the Doctor's old enemy the Meddling Monk, who is out for revenge after the Doctor tried to strand him in Medieval England by sabotaging his TARDIS. The Monk damages the door lock of the Doctor's TARDIS, but the Doctor makes temporary repairs and manages to travel to Ancient Egypt; the Monk follows him there, as does Chen and a squadron of Daleks, who by now have deduced that the Doctor gave them a fake core. Chen and the Daleks force the Monk into working with them, and he gets the idea of taking Steven and Sara captive and using them as hostages. Without the time to create another fake core, the Doctor is forced to hand the real one over to Chen, though he at least manages to steal the directional circuit from the Monk's TARDIS, ensuring that the Monk cannot control its destination, and thereby can no longer pursue the Doctor. Using the Monk's directional control (which is destroyed in the process), the Doctor is able to pilot the TARDIS back to Kembel, where Steven and Sara discover that the Daleks have deemed their fellow alliance leaders, including Chen, surplus to requirements and have imprisoned them. Steven and Sara free them so that they can ensure their races end their alliances with the Daleks, only to then be captured by Chen, who has been driven insane by the Daleks' betrayal and has deluded himself into believing that he is immortal and the leader of the Daleks. He marches Steven and Sara into the Dalek base and tries to give orders to the Daleks, who react by killing Chen. The Doctor takes advantage of the resulting commotion to steal and activate the Time Destructor itself, threatening to bring it to full power and destroy all life on Kembel if the Daleks do not let him and his companions go. Steven is able to get back to the TARDIS before the Time Destructor reaches full power of its own accord, but the Doctor and Sara are not, and Sara is killed and aged into dust. Steven manages to help the Doctor back into the TARDIS, restoring them both to their proper ages, after which the Daleks arrive and, after trying and failing to destroy the Time Destructor, become the victims of their own weapon as it wipes out all life on the planet. Later, once the weapon has burned itself out, the Doctor and Steven emerge from the TARDIS, with Steven distraught at the senseless deaths of Bret, Katarina, and Sara, and the Doctor remarking on the "terrible waste" that has taken place.
Сценарий
Кредиттерге сәйкес, сериалды Терри Нейсон (1–5 және 7 сериялар) және Деннис Спунер (6 және 8–12 сериялар) жазды, Спунердің эпизодтарында «Терри Нейсонның идеясы бойынша» деген жазу болды. Сценарий редакторы Дональд Тош бір сұхбатында Нейсонның сериалға салған еңбегі 20 беттен де аз болғанын, ал Нейсонның көптеген эпизодтарын өзі жазғанын айтты. Алайда, «Доктор Кто» тарихшысы Дэвид Брунт бұған қарсы шығып, Нейсон әр эпизоды үшін («Стивеннің тойынан» басқа) 30 беттен астам сценарий ұсынғанын, ал Тош тек диалогты жақсартып немесе уақыт және бюджет шектеулеріне байланысты кейбір көріністерді алып тастағанын мәлімдеді. Тағы бір дау сериалдың атауына қатысты. Бірнеше авторлар мен/немесе теріп жазушылар болғандықтан, «Далектердің бас жоспары» атауының барлық мүмкін нұсқалары заманауи құжаттарда қолданылған, бірақ бұл нұсқа камера сценарийлерінің көпшілігінде кездеседі. Түсірілім кезінде кейбір құжаттарда бұл оқиға «Он екі бөлімді Далек тарихы» деп аталды. Бастапқы ниет Рождестволық эпизодтың полиция бөлімшесіндегі сахналарында BBC-нің танымал полициялық драмасы «Z Cars» кейіпкерлері мен орнымен байланыс жасау еді. Алайда, «Z Cars» өндіріс тобы бұл идеяны қабылдамады, бірақ полиция бөлімшесінің Ливерпуль аймағындағы орны түсірілген эпизодта сақталды. Джон Пилдің сериалды романға айналдыруы осы жоспарға сілтеме жасайды, полиция кейіпкерлерінің есімдері үшін «Z Cars» актерлерінің есімдерін пайдаланады. CD-нің қосымша жазбаларында айтылғандай, ойдан шығарылған минерал тараний бастапқыда «витараний» деп аталған, бірақ Уильям Хартнеллдің оны айтуына қатысты алаңдаушылықтар туғандықтан өндіріс кезінде қысқартылды. Сондай-ақ, «витараний» сөзі «витамин» сөзіне тым ұқсас деп есептелді.
According to the credits, the serial was written by Terry Nation (episodes 1–5 & 7) and Dennis Spooner (episodes 6 & 8–12), with the credit "From an idea by Terry Nation" on Spooner's episodes. Script editor Donald Tosh claimed in an interview that the work done by Nation on the serial amounted to less than 20 pages of work, and that he wrote most of Nation's episodes. However, Doctor Who historian David Brunt has disputed this, saying that Nation submitted over 30 pages of script for each of his episodes (apart from "The Feast of Steven") and that Tosh only polished the dialogue and/or cut scenes out for time or budget reasons. Another controversy involves the title of the serial. Perhaps because of the multiple authors and/or typists, virtually every conceivable variant of the title The Daleks' Master Plan was used in contemporary documents, though this version is on a plurality of camera scripts. During production the story was referred to as Twelve Part Dalek Story on some documents. The original intention was that the police station scenes of the Christmas episode would feature a crossover with the characters and location of the BBC's popular police drama Z Cars. However, the Z Cars production team vetoed the idea, although the Liverpool area location of the police station survived in the transmitted episode. John Peel's novelisation of the serial references this plan by using the cast names of the Z Cars actors for the police characters' names. According to the liner notes for the CD release the fictional mineral taranium was originally called "vitaranium", but was shortened during production because of concerns about William Hartnell's ability to pronounce it. Also, it was felt that "vitaranium" sounded too much like "vitamin".
Рождестволық эпизод
Тош пен продюсер Джон Уайлс кейінірек Доктор мен оның серіктері Рождествоны тойлайтын көріне бастапқыда сценарийде болмағанын, ал көріне режиссер Дуглас Камфилд эпизод көлемі жетпей қалғанда асығыс жазғанын немесе Хартнеллнің импровизациялағанын айтты. Дегенмен, ол Камфилдтің операторлық сценарийінде кездеседі, және сол кезде BBC бағдарламаларында Рождестволық эпизод үшін камераға тікелей үндеу жиі кездесетін; қажет болған жағдайда осы сөзді монтаж барысында алып тастауға болар еді.
Tosh and producer John Wiles later claimed that the scene where the Doctor and his companions celebrate Christmas was not originally in the script, and that either the scene was hastily written by director Douglas Camfield when the episode ran short or that Hartnell made an unscripted ad lib. However, it appears on Camfield's camera script, and it was common practice at the time for BBC shows to have a direct address to camera for a Christmas episode; editing would have allowed for the removal of the line if necessary.
Қалыптастыру жазбалары
Ежелгі Трояның тұрғыны Катарина тұрақты серік ретінде жоспарланып, алдыңғы серияның соңында таныстырылды. Алайда, жазушылар мен Уайлс кейіпкердің жоспарларын тез қайта қарастырды, мұндай әлемнен тыс кейіпкерді жазудың қиындықтарын түсінді. Келесі сценарийлерден кейіпкерді қысқа мерзімде алып тастау мүмкін болмағандықтан, Катаринаны «Далектердің бас жоспары» басында өлтіру арқылы сюжеттен шығаруға шешім қабылданды, осылайша ол сериядағы алғашқы қаза тапқан серік болды. Катаринаның өлімі – Адриен Хилл серия үшін түсірген алғашқы сахна. Жан Марш бұрын «Крестовый поход» сериалында ханшайым Жоанна рөлін ойнаған (кейін «Боевое поле» сериалында Моргейн рөлін сомдаған). Ол сондай-ақ болашақ үшінші Доктор актері Джон Пертуиге үйленген. Сара кейіпкері Катаринаның орнына серік рөлін атқару үшін жаратылды, оны «Далектердің бас жоспарынан» кейін де пайдалану ниеті болмады. Кевин Стоуни Екінші Доктор сериалы «Басқыншылықта» (1968) Жерге қарсы ғарыш күштерімен жұмыс істейтін тағы бір жау – Кибермендер – Тобиас Вон рөлінде қайта оралды. Сонымен қатар, Стоуни Төртінші Доктор сериалы «Киберкештің кек алуында» (1975) Тайрум рөлін ойнады. «Стивеннің тойында» көрсетілген фильмнің басты актрисасын Дуглас Кэмфилдтің никелерін тойлаған кездегі әйелі Шила Данн сомдады. Олар сериал түсірілімін аяқтағаннан кейін үйленді. Кейін Кэмфилд оны «Басқыншылықта» эпизодтық дауыс рөліне және «Тозақта» басты экрандық рөліне шақырды. Далектердің Кембелдегі конференциясындағы шетелдік делегаттар «Белгісіз миссия» эпизодындағылардан өзгеше, және ол эпизод жоғалғандықтан, қайсысы қайсы екендігі туралы шатасу туындайды. Бұл жерде қайта пайда болғандардың барлығы қайта сомдалған (Рональд Ричті қараңыз), ал кейбіреулері «Бас жоспарға» жаңа, ал «Миссияда» болғандарының кейбіреулері жоқ – бұл «Армагеддон күні» BBC архивіне қайтарылған кезде ғана анықталды. «Стивеннің тойында» «Мэкинтош киген адам» рөлінде ойнаған Рег Притчард бұрын «Крестовый походта» (1965) Бен Дахер рөлін ойнаған, және Доктор оны осы кейіпкермен шатастырғандай көрінеді. Брайан Кант кейін «Үстемдік етушілерде» (1968) төраға Тенса рөлін ойнады. Ройстон Тикнер кейін «Теңіз шайтандары» (1972) сериалында Роббинс рөлін сомдады. Николас Кортни 1968 жылы «Қорқыныш желісі» сериалында Алястер Гордон Летбридж Стюарт рөлінде қайта оралды (бастапқыда полковник, бірақ кейіннен бригадалық). Ол «Сара Джейн әңгімелері» эпизодындағы «Дұшпан» сериясына дейін Бригадир рөлінде жиі пайда болды.
Katarina, an inhabitant of ancient Troy, was conceived as a permanent companion and thus introduced at the end of the previous serial, The Myth Makers. However, the plans for the character were quickly re evaluated by the writers and Wiles, who realised the writing challenges that came with such an unworldly character. As it was impractical to remove the character from upcoming scripts at short notice it was decided to write out Katarina by killing her early in The Daleks' Master Plan, making her the first companion in the series to die. Katarina's death was the first scene Adrienne Hill filmed for the series. Jean Marsh had previously played Princess Joanna in The Crusade (and later played Morgaine in Battlefield). She had also been married to future Third Doctor actor Jon Pertwee. The character of Sara was created to fulfil the function of companion in Katarina's absence, with no intention for her to continue in the series beyond The Daleks' Master Plan. Kevin Stoney returned as Tobias Vaughn, another villain working with an alien force – the Cybermen — against the Earth, in the Second Doctor serial The Invasion (1968). Additionally, Stoney also played Tyrum in the Fourth Doctor serial Revenge of the Cybermen (1975). The lead actress of the film seen in "The Feast of Steven" was played by Sheila Dunn, who was Douglas Camfield's fiancée at the time the episode was in production. The two married just before the serial completed production. Camfield later cast her in a minor voice role in The Invasion and a major screen role in Inferno. The alien delegates at the Daleks' conference on Kembel differ from those seen in "Mission to the Unknown", and as that episode is lost, there is some confusion over which is which. Those that reappear here had all been recast (see Ronald Rich), while some are new to Master Plan and some seen in "Mission" are missing – this only came to light when "Day of Armageddon" was returned to the BBC archives. Reg Pritchard, who appears in "The Feast of Steven" as "Man in Mackintosh" had previously played Ben Daheer in The Crusade (1965), and the Doctor seemingly mistakes him for this character. Brian Cant later played Chairman Tensa in The Dominators (1968). Royston Tickner later played Robbins in The Sea Devils (1972). Nicholas Courtney returned in the 1968 serial The Web of Fear as series regular Alastair Gordon Lethbridge Stewart(initially here a Colonel but later to be Brigadier). He went on to appear regularly as the Brigadier over the years until The Sarah Jane Adventures episode, Enemy of the Bane.
Сахнада
Сериал 2007 жылдың қазан айында Ұлыбританияның Портсмут қаласындағы Interalia Theatre театрымен қайырымдылыққа арналған сахналық қойылым ретінде бейімделді. Бұл қойылым олардың бұрынғы "Доктор кім" сахналық шоуларының өте сәтті аяқталуы болды. Оны Ник Скоуэлл бейімдеп, режиссерлік етті, ал Роб Траш продюсерлік етті. Скоуэлл бұрынғы қойылымдардағыдай Доктор рөлін сомдады. Николас Бриггс Далектердің дауысы ретінде арнайы шақырылды, сондай-ақ, пьесаның соңындағы жаңару сахнасынан кейін қысқа ғана уақытқа Доктор рөлінде де ойнады.
The serial was adapted as a charity stage production in October 2007 by Interalia Theatre in Portsmouth, UK, as a finale to their highly successful run of previous Doctor Who stage shows. It was adapted and directed by Nick Scovell and produced by Rob Thrush. Scovell starred as the Doctor, as in the company's previous productions. Nicholas Briggs guest starred as the voice of the Daleks and also, briefly, as the Doctor following a regeneration scene at the play's end.
Баспаға шығарылған
Австралиялық Doctor Who фан-журналы Zerinza 1980 жылы оқиғаның романдық нұсқасын жариялады, ол #14/15/16 саны ретінде (кейін бірнеше рет қайта басылды), бірақ Target Books оны шамамен он жыл бойы романдық нұсқаға енгізбеді, содан кейін ол екі томдық түрінде жарық көрді. Бірінші том, Mission to the Unknown, "Mission to the Unknown" және Master Plan эпизодтарының 1–6-сын бейімдеуден тұрады. Екінші том, The Mutation of Time, 7–12 эпизодтарды бейімдеді. Екеуін де Терри Нейшеннің өтініші бойынша Джон Пил жазды және олар 1989 жылдың қыркүйек және қазан айларында жарық көрді. Пил романды бір ұзақ кітап ретінде жазуды жоспарлаған, бірақ сол кезде Target Books беттер санына шектеу қойғандықтан, қолжазбаны екі бөлікке бөлуге тура келді. Пил телевизиялық сюжетке үлкен өзгеріс енгізіп, бірінші және екінші томдар арасына алты айлық үзіліс қосты; ол кейіннен бұл болашақ авторларға Сара Корольдігінің кейіпкеріне қатысты жаңа сюжеттерді дамытуға мүмкіндік беру үшін жасалғанын айтты. Басқа да шағын өзгерістерге Ежелгі Египеттегі оқиғалар мен 41 ғасырдағы Жер туралы қысқаша мәліметтер кіреді. 2010 жылдың мамырында Питер Пурвз бен Жан Марш екі томды да толық оқып берді, ал Далектердің дауысын Николас Бриггс жазды, бұл жазбалар BBC Audiobooks арқылы шығарылды. Тақырыптары сәл өзгертілді: Далектер – Белгісіз миссия және Далектер – Уақыттың өзгеруі.
The Australian Doctor Who fanzine Zerinza had published a novelisation of the story in 1980, as issue #14/15/16 (thereafter reprinted a few times), but it was not novelised by Target Books for almost ten more years, when it finally appeared in two volumes. The first, Mission to the Unknown, consisted of an adaptation of "Mission to the Unknown" and Episodes 1–6 of Master Plan. The second, The Mutation of Time, adapted Episodes 7–12. Both were written by John Peel at the request of Terry Nation and were published in September and October 1989, respectively. Peel had intended to write the novelisation as a single, long book, but at the time Target Books had a page limit maximum that required splitting the manuscript into two parts. Peel made one major change to the televised storyline by placing a six month gap between the first and second volumes; he later stated that this was to enable future writers to develop original storylines involving the character of Sara Kingdom. Other minor changes include a brief resolution to events in Ancient Egypt and forty first century Earth. In May 2010 unabridged readings of both volumes by Peter Purves and Jean Marsh, with Dalek voices supplied by Nicholas Briggs, were released by BBC Audiobooks. The titles were slightly modified to Daleks – Mission to the Unknown and Daleks – The Mutation of Time.
Үй медиасы
5 және 10-шы эпизодтар 1992 жылдың шілдесінде «Daleks – The Early Years» таспасында VHS форматында жарық көрді, сонымен қатар жақында қалпына келтірілген үнсіз, алдын ала түсірілген кіріспелер де оған енді (жоғарыда қараңыз). 2004 жылдың қарашасында барлық үш сақталған эпизод 2-ші аймақ DVD форматында, «Уақытта жоғалғандар» атты үш дискілік жинақта, оқиғадан қалған барлық видеоклиптермен бірге шығарылды. Бірнеше жанкүйерлердің бастапқы хабарларды жазуының арқасында барлық эпизодтардың саундтректері сақталды. 2001 жылы бүкіл оқиға («Белгісіз миссиямен» бірге) Питер Пурвестің қосымша баяндамасымен CD форматында шығарылды, әртүрлі жанкүйерлік жазбалардан алынған ең жақсы сапалы бөлімдер және түпнұсқа музыка мен дыбыс эффектілерінің сақталған бас көшірмелері біріктірілді. 2019 жылдың 15 ақпанында BBC «Vinyl Who» деп аталатын жаңа серияда бұл оқиғаны Demon Music Group арқылы («Белгісіз миссиямен» және Питер Пурвестің баяндамасымен бірге) 7 ауыр винилдік пластинка ретінде, мөлдір көк және «Splatter Vinyl» нұсқаларында шығарды. 2019 жылдың қаңтар айында «Рандолф таспалары» деп аталатын жоғары сапалы аудио жазбалардың тағы бір жинағы табылды. Бұл сериалдың музыкасы 2003 жылы «Doctor Who: Devils' Planets – The Music of Tristram Cary» жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді.
Episodes 5 and 10 were released on VHS on the tape Daleks – The Early Years in July 1992, which also included the silent pre filmed inserts, which had been then recently recovered (see above). In November 2004, all three surviving episodes were released on Region 2 DVD, in the three disc Lost in Time box set, along with all extant clips from the story. Soundtracks of all the episodes survive due to several fans recording the original transmissions. In 2001, the entire story (together with Mission to the Unknown) was released on CD with additional narration by Peter Purves, combining the best quality sections from various fan recordings and surviving master copies of the original music and sound effects. On 15 February 2019, in a new range called "Vinyl Who", the BBC released this story through Demon Music Group (again alongside Mission to the Unknown and with Peter Purves's narration) as a 7 x Heavyweight LP vinyl in both translucent blue and "Splatter Vinyl" editions. In January 2019, it was announced that another collection of high quality audio recordings, dubbed "The Randolph Tapes", had been discovered. The music from this serial was released as part of Doctor Who: Devils' Planets – The Music of Tristram Cary in 2003.