Кіріспе

Англиядағы христиандық қасиеттілікке арналған қозғалыс

Жоғары өмір қозғалысы, сондай-ақ терең христиандық өмір, Кесвик қозғалысы немесе Кесвикиандық (,/k//ɛ//z//ᵻ/'/k//i//ə//n//ɪ//z//ə//m/ KEZiKEEənizəm), евангелистік христиандықтың ішіндегі протестанттық теологиялық дәстүр болып табылады. Оның атауы Уильям Бордманның 1858 жылы жарық көрген «Жоғары христиандық өмір» кітабынан және қозғалыстың алғаш рет насихатталған қаласынан – Англиядағы Кесвик конвенцияларынан шыққан. Оның біріншісі 1875 жылы шатырда өткен жаңғыру болды және бүгінге дейін жалғасуда. Құдайдың бұл ісі «толық қасиеттену», «екінші бата», «екінші тиісу», «Құдайдың Киелі Рухымен толысу» және басқа да атаулармен белгілі. Сенушілер осыны алу үшін «босап, Құдайға тапсынуға» шақырылады. Жоғары өмірдің ұстаздары Құдайдан осы батаны алған христиандар қасиеттірек – яғни, күнәсі аз немесе тіпті күнәсіз – өмір сүре алады деген ойды қолдайды. Кесвик тәсілі христиандық тәжірибедегі кемшіліктерге қатысты аралық және библиялық тепе-теңдік шешім табуға тырысады. «Ресми» ілім бойынша, әрбір сенуші осы өмірде күнәға бейімділігімен және Киелі Рухтың қарсы күші болмаса, күнә жасайды. Жоғары өмір қозғалысының өркендеуімен, Христиандық және миссионерлік одақ сияқты, Кесвик теологиясының ерекше ерекшеліктерін қабылдаған христиан конфессиялары құрылды. Кесвик қасиеттенуге қатысты көзқарасы «кальвинистік бағыты бар американдық евангелизмде» басым болды. Ол Англияда жеке евангелистік науқанын бастады, Роберт Пирсолл Смит және оның әйелі Ханна Уайталл Смиттерді қасиеттілік туралы хабар таратуға көмектесу үшін алып келді. 1873 жылдың 1 мамырында пастор Уильям Хаслам Роберт Пирсолл Смитті Лондонның Мейфэр ауданындағы Курзон шіркеуінде өткен англикан дін қызметкерлерінің шағын жиналысына таныстырды. 1874 жылдың 17-23 шілдесінде Лорд және леди Маунт-Темплдің Бродлендс иелігінде Жоғары өмірдің алғашқы ірі кездесулері өтті, онда Жоғары өмір спиритизм және квакерлік ілімдермен байланысты түсіндірілді. Дәстүрлі методистер мен жаңа кесуик тілдерін сөйлейтіндер арасында бірте-бірте айырмашылық пайда болды. Кесвик уағыздаушылары өздерін Веслиандық жою ілімінен (христиан жанынан өмір бойы күнәнің толық жойылуы мүмкін деген ілім) алыстатуға тырысқандықтан, Кесвик үндеуі кальвинистік сипатқа ие болды. Кесвик баяндамашылары Киелі Рухтың түпкі күнәға тигізетін әсерін сипаттау үшін «қарсы әрекет» терминін қолдана бастады, оны көбінесе ұшақтың көтерілуіне ауырлық күшіне қарсы тұратын ауа қысымымен салыстырды. Қазіргі Уэсли арминиандық теологтар Кесвик теологиясын толық қасиеттену догмасынан өзгеше деп санайды. Харфорд Баттерсби 1875 жылы Кесвиктегі Сент-Джон шіркеуінде бірінші Кесвик конвенциясын ұйымдастырды және басқарды, ол Кесвик теологиялық дәстүріне атау берді. Конвенцияға баптист және Дос Роберт Уилсон қатысты. Сол кезден бері Кесвикте жыл сайын конгрестер өткізіліп келеді және христиандыққа әлемдік әсер етеді. Колумбия Библия колледжі мен семинариясы (қазіргі Колумбия халықаралық университеті) Американың Кесвик қозғалысының алғашқы басшыларының бірі Роберт К. Маккуилкин құрды. Оның ұлы Робертсон Маккуилкин «Қасиеттенуге бес көзқарас» кітабына Кесвик тарауын жазды. Альберт Бенджамин Симпсон, өзінің ерекше белгілері бар Кесвик теологиясының бір түрін қабылдап, 1897 жылы Христиандық және миссионерлік одақ ағымын құрды. Альберт Бенджамин Симпсон прогрессивті қасиеттенуге деген көзқарасымен және басқыншылықты қабылдамауымен дәстүрлі Кесвик сенімдерінен бас тартып, өзгешеленді. Ол Иса Мәсіхтің Құтқарушы, Қасиеттендіруші, Емдеуші және Келе жатқан Патша ретіндегі рөлін баса көрсетеді. 19 және 20 ғасырларда Д. Л. Муди, Ханна Уайталл Смит және Р. А. Торри Кесвик теологиясын уағыздады. Ол Ұлыбританиядағы ықпалды Иверн лагерьлерін құрған және Торрейді өзінің теологиялық ұстазы деп атаған Е. Дж. Х. Нэшке күшті әсер етті.

Сын-пікірлер

Кесвик жоғары өмір қозғалысына жататын діни ұйымдар, мысалы, Христиандық және миссионерлік одақ, Веслиандық қасиеттілік қозғалысынан өзгешеленеді, себебі Кесвик жоғары өмір қозғалысы толық қасиеттенуді бастапқы күнәдан тазару деп қарастырмайды, ал Веслиандық арминийлік теологияны ұстанатын шіркеулердегі жақтастары Джон Веслидің осы тұжырымын бекітеді. Дегенмен, Кесвик ілімі басқа христиан дәстүрлері, әсіресе тарихи кальвинизм және пресвитериандықтар тарапынан толық қасиеттенудің (немесе "жетілудің") жасырын түрі ретінде қатаң сыналып келді. Принстон теологы Б. Б. Уорфилд өзінің екі томдық еңбегі "Жетілуді зерттеулерде" Кесвик және Жоғары өмір қозғалысына, атап айтқанда "Жоғары өмір қозғалысы" және "Жеңісті өмір" атты мақалаларында күшті сын бағыттады. У. Гриффит Томас Уорфилдке жауап беріп, "Библиотека Сакра" журналында екі мақала жариялап, Жоғары өмір қозғалысын қорғады. Кесвикке ертерек қарсы шыққандардың бірі Дж. С. Райл болды, ол "Қасиеттілік" кітабында Кесвикке балама ретінде классикалық протестанттық қасиеттену туралы ілімді баяндады. Кесвик теологиясының қазіргі заманғы жақтастарының қатарында Дж. Робертсон Маккуилкин "Қасиеттенудің бес көзқарасы" кітабында, сондай-ақ Джон Р. Вангелдерен бар. Кесвикке қазіргі реформаторлық сын Дж. И. Пакерден, сондай-ақ Эндрю Населлиден келді, ол осы тақырыптағы докторлық диссертациясында Кесвикті сынады. Харизматикалық және Пентикостшыл авторлар Жоғары өмір қозғалысын жеткілікті деңгейде жетілмеген деп сынауы мүмкін, бірақ Пентикостшыл ғалымдар Жоғары өмірдің емдеу және керемет жасау сыйларын жалғастыруды қолдауының Пентикостшыл қозғалыстың өсуіне негіз болғанын мойындайды және бағалайды.