Кіріспе
Брахма Праджапати (प्रजापति) – индуизмнің Веда дініндегі құдай. Кейінгі әдебиеттерде Праджапати жаратушы құдай Брахмамен теңестіріледі, бірақ бұл термин индуистік кітаптарға сәйкес түрлі құдайларды білдіруі мүмкін, олар жаратушы құдай Брахмадан бастап Вишвакарма, Агни, Индра, Дакша және тағы да басқаларымен бірдей болуы мүмкін.
Prajapati (, ) is a Vedic deity of Hinduism. In later literature, Prajapati is identified with the creator god Brahma, but the term also connotes many different gods depending on the Hindu scriptures, ranging from being the creator god Brahma to being the same as the following: Vishvakarma, Agni, Indra, Daksha, and many others,
Этимология
Праджапати (санскрит: प्रजापति) – "праджа" (жаратылыс, көбею қабілеті) және "пати" (ие, мырза) сөздерінің құрамынан жасалған. Бұл термин "тіршілік иелерінің қожайыны" деген мағынаны білдіреді.
Шығу тегі
Праджапатидің тегі белгісіз. Ол Веда мәтіндерінде кейін пайда болады, ал оны еске алатын гимндер әртүрлі тарауларда әртүрлі космологиялық теорияларды ұсынады. Оның мәртебесі Ведаларда біртіндеп артып, Брахманаларда ең жоғары деңгейге жетеді. Реноу, Кит және Бхаттачарджи сияқты ғалымдар Праджапатидің кейінгі Ведалық ортада абстрактілі немесе жартылай абстрактілі құдай ретінде пайда болғанын болжайды, себебі ойлар архаикалықтан көбірек білімді ойларға қарай дамыды. Чандогья Упанишада 1.2.1-де Праджапати барлық девалар мен асуралардың жаратушысы ретінде бейнеленеді. "Құдайлар, қасиетті әйелдер және асуралардың бәрі Праджапатидің балалары, бірақ олар бір-бірімен соғысқан". (, ).
Ведадан кейінгі мәтіндер
Махабхаратада Брахма көптеген еркектер мен әйелдерді жаратқан Праджапати ретінде жарияланады, оларды құштарлық пен ашу сезімдерімен күшейтеді, біріншісі оларды көбейтуге жетелейді, ал екіншісі оларды құдайлар сияқты болудан сақтайды. Гхьясутраларда Праджапати үйлену рәсімдерінде шақырылатын қасиеттілердің қатарында болады және мол ұрпақ пен күйеу мен әйел арасындағы үйлесім үшін дұға етіледі. Праджапати Уақыт, От, Күн және т.б. бейнелерімен теңестіріледі. Ол сондай-ақ әртүрлі мифтік ата-тектілермен, әсіресе (Манусмрити 1.34) Брахманың алғаш жаратқан он құдайымен: Маричи, Атри, Ангирас, Пуластья, Пулаха, Крату, Васиштха, Дакша, Бхригу және Нарадамен байланыстырылады. Пураналарда Праджапатилер тобы – Праджапатаях деп аталады, олар ришилер (ақымдар) болған, олардан бүкіл әлем жаратылған, содан кейін Праджапатилер тізімі әртүрлі мәтіндерде саны мен аты бойынша кеңінен өзгереді. Джордж Уильямстың сөзіне сүйенсек, индуист мифологиясындағы Праджапати ұғымының тұрақсыздығы, әртүрлілігі және дамуы индуист космологиясының алуан түрлілігін көрсетеді.
Бали индуизмі
Бали, Индонезиядағы индуистік ғибадатханалары Пура Праджапати, сондай-ақ Пура Мраджапати деп те аталады. Олар ең көп жерлеу рәсімдерімен және қайтыс болғандардың Нгабен (көму) рәсімімен байланысты.