Кіріспе

Кинбок ауруы - бұл білезік бунағының ауруы. Ол 1910 жылы ай тәрізді сүйектің (лунат) остеомаляциясын сипаттаған Австрияның Вена қаласындағы радиолог доктор Роберт Кинбоктың есімімен аталады. Бұл білезікте орналасқан, алқа сүйегінің радиус сүйегімен байланысқан сүйектің зақымдануы. Нақтырақ айтқанда, Кинбок ауруы – бұл ай тәрізді сүйектің фрагментациясымен (бөлшектелуімен) және құлауымен қатар, аваскулярлық некроздың (қан қысымының тоқтауынан туындаған сүйек тінінің өлімі мен сынуының) тағы бір атауы. Бұл классикалық түрде артериялық ақаулармен байланысты, бірақ қанайналымның бұзылуына және сүйек аралық қысымның жоғарылауына әкелетін жағдайлардан кейін де пайда болуы мүмкін.

Себеп

Киенбок ауруының нақты себебі белгісіз, бірақ адамның Киенбок ауруына бейімделуіне ықпал ететін бірнеше фактор бар деп саналады. Киенбок ауруының тұқым қуалайтынына дәлел жоқ, алайда аурудың дамуына әлі анықталмаған генетикалық факторлардың қатысы болуы мүмкін. Зерттеулер Киенбок ауруы мен Батыс Еуропалық текті адамдар арасында байланыс бар екенін көрсетсе де, нақты байланысты растау мүмкін емес. Айқындық жоғары болғанымен, нақты бір себеп анықталған жоқ. Білік сүйегінің некрозы көбінесе білікке келген жарақаттарға, мысалы, толық сынуға байланысты болады, бұл білікке қан ағынын тоқтатуы мүмкін. Білікке қан бірнеше артерия арқылы жетеді, олардың әрқайсысы белгілі бір пайызбен қамтамасыз етеді. Бұл артериялардың біреуі зақымданса, науқаста некроз даму қаупі артады. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, Киенбок ауруымен ауыратын көптеген адамдардың дені оң қолында ауырады, бірақ үштен бірі шамамен сол қолында ауырады екен. Өте сирек жағдайларда ғана екі білекке де зақым келген. Киенбок ауруы "сирек кездесетін ауру" ретінде жіктеледі, яғни АҚШ халқының 200 000-нан аз адамға әсер етеді. Киенбок ауруымен ауыратын көптеген адамдар қол хирургтары арасындағы оңтайлы емдеу туралы пікірдің біртілдігінің болмауынан көңілі толады. Аурудың прогрессиялау сатысына қарамастан, ең жақсы емдеу жоқ, және шешім көбінесе науқастың ауырсынуға төзімділігі, қолын белсенді пайдалануға қайта оралу ниеті (мысалы, қолмен жұмыс істейтін мамандықтарда) және хирургтың әртүрлі емдеу әдістеріндегі тәжірибесі сияқты факторларға негізделеді. Алайда, Киенбок ауруының әр жағдайы ерекше болғандықтан, білек және қол сүйектерінің құрамы әр науқас үшін жекелеген маңызды фактор болып табылады. Сондықтан, бір ғана операция аурумен байланысты барлық проблемаларды шеше алмайды. Осы себепті хирургтар арасында келісімге келу мүмкін емес.

Рентгендік сыныптау

Бірінші рет Дэвид Лихтман және авторлар тобы 1977 жылы сипаттады. Бұл жіктеу жүйесінің мақсаты емдеуді бағыттау және клиникалық нәтижелерді салыстыруға мүмкіндік беру. І сатысы – қалыпты рентген суреті (лунат сүйегінің мүмкін сынуы). II сатысы – лунат сүйегінің склерозы, құлаусыз. (Лунат сүйегінің бөліктері нашарлай бастайды. Бұл рентгенде ақ дақ ретінде көрінеді.) IIIА сатысы – лунат сүйегінің құлауы және фрагментациясы, сонымен қатар қаптал сүйегінің проксимальды жылжуы. IIIВ сатысы – қаптал сүйегінің проксимальды жылжуымен қатар лунат сүйегінің құлауы және фрагментациясы. Сонымен қатар, білезік сүйегінің бекітілген иілу деформациясы байқалады. IV сатысы – фрагментацияға дейінгі өзгерістер, радиокарпальді және орта білезік артритінің өзгерістері.

Емдеу

Ауырып жатқан адамға қан ағымын қалпына келтіруге бағытталған операциялар жасалуы мүмкін. Аурудың анықталған кезеңіне байланысты әртүрлі емдеу тағайындалады. Рентген суретінде лунаттың көбінесе сақталғандығы (көлемін жоғалтпаған және үшбұрышты пішінге деформацияланбаған) көрсетілсе, бірақ МРТ сүйекке қан ағынының жетіспеушілігін анықтаса, реваскуляризация жасалуы мүмкін. Реваскуляризация әдістері көбінесе дененің басқа бөлігінен алынған сүйек трансплантатын қамтиды, ол бірнеше апта немесе ай бойы сыртқы фиксатормен бекітіледі. Бұл әдіс 3B кезеңінде де сәтті болған, бірақ оның кейінгі сатыларда қолданылуы (Кинбёк ауруының көптеген емдеулері сияқты) даулы. Консервативті емдеудің бір түрі – соқпақ эндотелийлік өсу факторын (VEGF) арттыру және сүйекке қан ағынын жақсарту үшін төмен интенсивті импульсті ультрадыбыс қолданатын УЗИ сүйек стимуляторын пайдалану. Кейбір Кинбёк ауруымен ауыратын науқастарда радиус пен шыбық сүйектерінің ұзындығында айқын айырмашылық байқалады, бұл "шыбық сүйек ауытқуы" деп аталады. Бұл лунатқа артық қысым түсіріп, оның қанмен қамтамасыз етілмеуіне себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайда радиалды қысқарту жасалады. Бұл процедурада радиус (жатық ұзын сүйек) 2-ден 5 мм аралығында қысқартылып, лунатқа түсетін қысымды азайтады. Жаңа қысқартылған сүйекті бекіту үшін титан пластина енгізіледі. 3-кезеңде лунат айналасындағы сүйектердің қысымынан бөліне бастайды. Бұл буындар арасында сүйек сынықтарының пайда болуына және қатты ауыруға әкеледі. Осы кезде лунатты алып тастауға болады. Ең көп қолданылатын операция – проксималды қатарлы карпектомия, онда лунат, қайық сүйек және үшбұрыш сүйектері алынып тасталады. Бұл білезіктің қозғалғыштығын шектейді, бірақ басқа операцияларға қарағанда ұзаққа соққан ауырсынуды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Бұл сатыда тағы бір хирургиялық нұсқа – лунаттың орнына титан, кремний немесе пирокарбон имплантатын салу, бірақ дәрігерлер имплантаттың айналасындағы сүйектердің жиектерін тегістеуге бейімділігіне байланысты одан қашықтайды, бұл сүйектер орыннан шығып кеткен кезде ауырсынуға әкелуі мүмкін. Лунат алынып тасталғаннан кейін, қосымша процедура ретінде шыбық сүйек қысқартуы жасалуы мүмкін. Бұл пизиформ, хамат және капитаттан тұратын жаңадан пайда болған білезік буынына түсетін қысымды азайтады. Хирургқа байланысты, процедура радиалды қысқарту сияқты орындалуы мүмкін, онда кішкентай бөлігі алынып тасталады, немесе шыбық сүйектің жоғарғы бөлігі толығымен кесілуі мүмкін. 4-кезеңде лунат толығымен ыдырап, білезіктегі басқа сүйектер бос кеңістікті толтыру үшін төмен қарай жылжиды. Қолдың пішіні деформацияланады. Бұл жағдайда толық білезік біріктіруі ғана мүмкін, онда радиустан карпалға дейін пластина салынып, білезіктің бүгілуі мен қозғалысын тоқтатуға болады. Бұрылу мүмкіндігі сақталады, өйткені ол радиус және шыбық сүйектерімен бақыланады. Қазіргі уақытта Кинбёк ауруымен ауыратын науқастар үшін бұл соңғы және ең толыққанды хирургиялық нұсқа. Мұнда сипатталған емдеулердің көпшілігі бір-бірін толықтырып, науқас ауырсынуды жеңілдету үшін олардың бірнешеуін қабылдауы мүмкін. Мысалы, кейбір науқастарға бір қолға гипстеу, сүйек трансплантациясы, радиалды қысқарту, проксималды қатарлы карпектомия және білезік біріктіруі жасалған.