Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кинбок ауруы - бұл білезік бунағының ауруы. Ол 1910 жылы ай тәрізді сүйектің (лунат) остеомаляциясын сипаттаған Австрияның Вена қаласындағы радиолог доктор Роберт Кинбоктың есімімен аталады. Бұл білезікте орналасқан, алқа сүйегінің радиус сүйегімен байланысқан сүйектің зақымдануы. Нақтырақ айтқанда, Кинбок ауруы – бұл ай тәрізді сүйектің фрагментациясымен (бөлшектелуімен) және құлауымен қатар, аваскулярлық некроздың (қан қысымының тоқтауынан туындаған сүйек тінінің өлімі мен сынуының) тағы бір атауы. Бұл классикалық түрде артериялық ақаулармен байланысты, бірақ қанайналымның бұзылуына және сүйек аралық қысымның жоғарылауына әкелетін жағдайлардан кейін де пайда болуы мүмкін.
Kienböck's disease is a disorder of the wrist. It is named for Dr. Robert Kienböck, a radiologist in Vienna, Austria who described osteomalacia of the lunate in 1910. It is breakdown of the lunate bone, a carpal bone in the wrist that articulates with the radius in the forearm. Specifically, Kienböck's disease is another name for avascular necrosis (death and fracture of bone tissue due to interruption of blood supply) with fragmentation and collapse of the lunate. This has classically been attributed to arterial disruption, but may also occur after events that produce venous congestion with elevated interosseous pressure.
Себеп
Киенбок ауруының нақты себебі белгісіз, бірақ адамның Киенбок ауруына бейімделуіне ықпал ететін бірнеше фактор бар деп саналады. Киенбок ауруының тұқым қуалайтынына дәлел жоқ, алайда аурудың дамуына әлі анықталмаған генетикалық факторлардың қатысы болуы мүмкін. Зерттеулер Киенбок ауруы мен Батыс Еуропалық текті адамдар арасында байланыс бар екенін көрсетсе де, нақты байланысты растау мүмкін емес. Айқындық жоғары болғанымен, нақты бір себеп анықталған жоқ. Білік сүйегінің некрозы көбінесе білікке келген жарақаттарға, мысалы, толық сынуға байланысты болады, бұл білікке қан ағынын тоқтатуы мүмкін. Білікке қан бірнеше артерия арқылы жетеді, олардың әрқайсысы белгілі бір пайызбен қамтамасыз етеді. Бұл артериялардың біреуі зақымданса, науқаста некроз даму қаупі артады. Статистикалық мәліметтерге сәйкес, Киенбок ауруымен ауыратын көптеген адамдардың дені оң қолында ауырады, бірақ үштен бірі шамамен сол қолында ауырады екен. Өте сирек жағдайларда ғана екі білекке де зақым келген. Киенбок ауруы "сирек кездесетін ауру" ретінде жіктеледі, яғни АҚШ халқының 200 000-нан аз адамға әсер етеді. Киенбок ауруымен ауыратын көптеген адамдар қол хирургтары арасындағы оңтайлы емдеу туралы пікірдің біртілдігінің болмауынан көңілі толады. Аурудың прогрессиялау сатысына қарамастан, ең жақсы емдеу жоқ, және шешім көбінесе науқастың ауырсынуға төзімділігі, қолын белсенді пайдалануға қайта оралу ниеті (мысалы, қолмен жұмыс істейтін мамандықтарда) және хирургтың әртүрлі емдеу әдістеріндегі тәжірибесі сияқты факторларға негізделеді. Алайда, Киенбок ауруының әр жағдайы ерекше болғандықтан, білек және қол сүйектерінің құрамы әр науқас үшін жекелеген маңызды фактор болып табылады. Сондықтан, бір ғана операция аурумен байланысты барлық проблемаларды шеше алмайды. Осы себепті хирургтар арасында келісімге келу мүмкін емес.
The exact cause of Kienböck's is not known, though there are thought to be a number of factors predisposing a person to Kienböck's. Although there is no evidence that Kienböck's disease is inherited, it is possible that unidentified genetic factors could contribute to the development of the condition. Studies have found a correlation between having Kienböck's and Western European ancestry, but no definitive link can be positively confirmed. The necrosis of the lunate bone can frequently be traced to a trauma to the wrist, like a compound fracture, which could cause the lunate's blood supply to be interrupted. Blood flows to the lunate through several arteries, each supplying a percentage. When one of these pathways is severed, the likelihood the patient will develop necrosis increases. Despite a preponderance of evidence, no particular cause has been conclusively verified. Data suggests that most people with Kienböck's are affected in their dominant hand, though about one third report the condition in their non dominant hand. In very few cases have there been people that have acquired it in both wrists. Kienböck's disease is classified as a "rare disorder," meaning that it affects fewer than 200,000 people in the U. S. population. Many people with Kienböck's are frustrated by the lack of consensus among hand surgeons about optimal treatments for Kienböck's. No matter what the disease's stage of progression, there is no one best treatment, and the decision is often based partially, or even mostly, on incidental factors such as the patient's pain tolerance, the patient's desire to return to active use of the hand (such as in manual occupations), and the surgeon's level of expertise with different treatments. Though, since each case of Kienböck's is different, the makeup of the wrist and arm bones are important factors which are individualized to each patient. Therefore, one surgery will never be able to solve all the problems associated with the disease. Thus, no consensus can be reached among surgeons.
Рентгендік сыныптау
Бірінші рет Дэвид Лихтман және авторлар тобы 1977 жылы сипаттады. Бұл жіктеу жүйесінің мақсаты емдеуді бағыттау және клиникалық нәтижелерді салыстыруға мүмкіндік беру. І сатысы – қалыпты рентген суреті (лунат сүйегінің мүмкін сынуы). II сатысы – лунат сүйегінің склерозы, құлаусыз. (Лунат сүйегінің бөліктері нашарлай бастайды. Бұл рентгенде ақ дақ ретінде көрінеді.) IIIА сатысы – лунат сүйегінің құлауы және фрагментациясы, сонымен қатар қаптал сүйегінің проксимальды жылжуы. IIIВ сатысы – қаптал сүйегінің проксимальды жылжуымен қатар лунат сүйегінің құлауы және фрагментациясы. Сонымен қатар, білезік сүйегінің бекітілген иілу деформациясы байқалады. IV сатысы – фрагментацияға дейінгі өзгерістер, радиокарпальді және орта білезік артритінің өзгерістері.
First described by David Lichtman et al. in 1977. The purpose of this classification system is to guide treatment and to enable comparison of clinical outcomes. Stage I Normal radiograph (possible lunate fracture). Stage II Sclerosis of the lunate without collapse. (Portions of the lunate begin to deteriorate. This shows as a white blemish on x rays.) Stage IIIA Lunate collapse and fragmentation, in addition to proximal migration of the capitate. Stage IIIB Lunate collapse and fragmentation, in addition to proximal migration of the capitate. In addition there is fixed flexion deformity of the scaphoid. Stage IV Changes up to and including fragmentation, with radiocarpal and midcarpal arthritic changes.
Емдеу
Ауырып жатқан адамға қан ағымын қалпына келтіруге бағытталған операциялар жасалуы мүмкін. Аурудың анықталған кезеңіне байланысты әртүрлі емдеу тағайындалады. Рентген суретінде лунаттың көбінесе сақталғандығы (көлемін жоғалтпаған және үшбұрышты пішінге деформацияланбаған) көрсетілсе, бірақ МРТ сүйекке қан ағынының жетіспеушілігін анықтаса, реваскуляризация жасалуы мүмкін. Реваскуляризация әдістері көбінесе дененің басқа бөлігінен алынған сүйек трансплантатын қамтиды, ол бірнеше апта немесе ай бойы сыртқы фиксатормен бекітіледі. Бұл әдіс 3B кезеңінде де сәтті болған, бірақ оның кейінгі сатыларда қолданылуы (Кинбёк ауруының көптеген емдеулері сияқты) даулы. Консервативті емдеудің бір түрі – соқпақ эндотелийлік өсу факторын (VEGF) арттыру және сүйекке қан ағынын жақсарту үшін төмен интенсивті импульсті ультрадыбыс қолданатын УЗИ сүйек стимуляторын пайдалану. Кейбір Кинбёк ауруымен ауыратын науқастарда радиус пен шыбық сүйектерінің ұзындығында айқын айырмашылық байқалады, бұл "шыбық сүйек ауытқуы" деп аталады. Бұл лунатқа артық қысым түсіріп, оның қанмен қамтамасыз етілмеуіне себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайда радиалды қысқарту жасалады. Бұл процедурада радиус (жатық ұзын сүйек) 2-ден 5 мм аралығында қысқартылып, лунатқа түсетін қысымды азайтады. Жаңа қысқартылған сүйекті бекіту үшін титан пластина енгізіледі. 3-кезеңде лунат айналасындағы сүйектердің қысымынан бөліне бастайды. Бұл буындар арасында сүйек сынықтарының пайда болуына және қатты ауыруға әкеледі. Осы кезде лунатты алып тастауға болады. Ең көп қолданылатын операция – проксималды қатарлы карпектомия, онда лунат, қайық сүйек және үшбұрыш сүйектері алынып тасталады. Бұл білезіктің қозғалғыштығын шектейді, бірақ басқа операцияларға қарағанда ұзаққа соққан ауырсынуды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Бұл сатыда тағы бір хирургиялық нұсқа – лунаттың орнына титан, кремний немесе пирокарбон имплантатын салу, бірақ дәрігерлер имплантаттың айналасындағы сүйектердің жиектерін тегістеуге бейімділігіне байланысты одан қашықтайды, бұл сүйектер орыннан шығып кеткен кезде ауырсынуға әкелуі мүмкін. Лунат алынып тасталғаннан кейін, қосымша процедура ретінде шыбық сүйек қысқартуы жасалуы мүмкін. Бұл пизиформ, хамат және капитаттан тұратын жаңадан пайда болған білезік буынына түсетін қысымды азайтады. Хирургқа байланысты, процедура радиалды қысқарту сияқты орындалуы мүмкін, онда кішкентай бөлігі алынып тасталады, немесе шыбық сүйектің жоғарғы бөлігі толығымен кесілуі мүмкін. 4-кезеңде лунат толығымен ыдырап, білезіктегі басқа сүйектер бос кеңістікті толтыру үшін төмен қарай жылжиды. Қолдың пішіні деформацияланады. Бұл жағдайда толық білезік біріктіруі ғана мүмкін, онда радиустан карпалға дейін пластина салынып, білезіктің бүгілуі мен қозғалысын тоқтатуға болады. Бұрылу мүмкіндігі сақталады, өйткені ол радиус және шыбық сүйектерімен бақыланады. Қазіргі уақытта Кинбёк ауруымен ауыратын науқастар үшін бұл соңғы және ең толыққанды хирургиялық нұсқа. Мұнда сипатталған емдеулердің көпшілігі бір-бірін толықтырып, науқас ауырсынуды жеңілдету үшін олардың бірнешеуін қабылдауы мүмкін. Мысалы, кейбір науқастарға бір қолға гипстеу, сүйек трансплантациясы, радиалды қысқарту, проксималды қатарлы карпектомия және білезік біріктіруі жасалған.
Operations that attempt to restore a blood supply to the lunate may be performed. Depending on the stage the disease is in when it is discovered, varying treatments are applied. If X rays show a mostly intact lunate (not having lost a great deal of size, and not having been compressed into a triangular shape), but an MRI shows a lack of blood flow to the bone, then revascularization is normally attempted. Revascularization techniques, usually involving a bone graft taken elsewhere from the body — often held in place by an external fixator for a period of weeks or months — have been successful at stages as late as 3B, although their use at later stages (like most treatments for Kienböck's) is controversial. One conservative treatment option would be using an Ultrasound Bone Stimulator, which uses low intensity pulsed ultrasound to increase vascular endothelial growth factor (VEG F) and increase blood flow to the bone. Some Kienböck's patients present with an abnormally large difference in length between the radius and the ulna, termed "ulnar variance", which is hypothesized to cause undue pressure on the lunate, contributing to its avascularity. In cases with such a difference, radial shortening is commonly performed. In this procedure, the radius (the lateral long bone) is shortened by a given length, usually between 2 and 5 mm, to relieve the pressure on the dying lunate. A titanium plate is inserted to hold the newly shortened bone together. During Stage 3, the lunate has begun to break apart due to the pressure of the surrounding bones. This causes sharp fragments of bone to float between the joints, causing excruciating pain. At this point, the lunate is ready for removal. The most frequently performed surgery is the Proximal Row Carpectomy, where the lunate, scaphoid and triquetrum are extracted. This greatly limits the range of motion of the wrist, but pain relief can be achieved for longer than after the other surgeries. Another surgical option for this stage is a titanium, silicon or pyrocarbon implant that takes place of the lunate, though doctors shy from this due to a tendency of the implant to smooth the edges of the surrounding bones, thus causing painful pinched nerves when the bones slip out of place. After the lunate is removed, another procedure, ulnar shortening can be performed. This relieves pressure on the newly formed wrist joint of the pisiform, hamate and capitate. Depending on the surgeon, the procedure may be performed the same way as the radial shortening where a small section is removed, or the entire top of the ulna may be excised. At Stage 4, the lunate has completely disintegrated and the other bones in the wrist have radiated downward to fill in the void. The hand now has a deformed appearance. The only procedure that can be done is the total wrist fusion, where a plate is inserted on the top of the wrist from the radius to the carpals, effectively freezing all flexion and movement in the wrist. Rotation is still possible as it is controlled by the radius and ulna. This is currently the last and most complete surgical option for those with Kienböck's. Most of the treatments described here are not mutually exclusive — meaning that a single patient may receive many of them in his quest to relieve pain. For instance, some patients have had casting, bone graft, radial shortening, proximal row carpectomy, and wrist fusion, all on the same hand.