Кіріспе

Эволюциялық биология тарихындағы маңызды аспекті 1838 жылы Чарльз Дарвиннің табиғи сұрыпталу теориясы пайда болғаннан кейін, Дарвиннің теориясын дамыту жаңа түрлердің пайда болуының "сырларының құпиясын" түсіндіру үшін оның "негізгі хоббиі" болды. Ол үйленген өмірге кірісіп бара жатқан еді, бірақ аурудан зардап шекті және оның тұңғыш баласы туғаннан кейін отбасы Лондонның қысымынан алыс отбасылық үй ретінде ауылдық Даун Хаусқа көшіп барды. 1839 жылы оның "Журнал және ескертулер" (қазір "Биглдің саяхат" деп аталады) басылымы оған автор ретінде жетістік әкелді, ал 1842 жылы ол өзінің алғашқы ірі ғылыми кітабын "Коралл рифтерінің құрылымы мен таралуы" атты кітапты жариялады, онда коралл атоллдарының пайда болуы туралы теориясы баяндалды. Ол түрлердің трансмутациясына қатысты негізгі идеяларын баяндаған эскиз жазып, оны 1844 жылы "очерк" етіп кеңейтті және достарымен теориясын талқылады, сонымен қатар тәжірибелерді және кең зерттеулерді жалғастырды. Сол жылы "Жаратылыстың табиғи тарихының белгісіз қалдықтары" эволюциялық идеяларға көпшілік қызығушылығын туғызды, сонымен қатар эволюцияны ғылыми қабылдау үшін дұрыс дәлелдемелердің қажеттілігін көрсетті. 1846 жылы ол үшінші геологиялық кітабын аяқтады және сапардан алынған нәтижелер туралы сарапшы есептерді жариялауды қадағалаудан бастап, өзі барнакль үлгілерін зерттеуге ауысты. Бұл сегіз жылдық зерттеуге айналды, оның теориясын пайдаланып, көптеген балық тұқымдастарының арасындағы бұрын-соңды белгісіз қарым-қатынастарды табу және биолог ретінде оның тәжірибесін бекіту. Оның мәсіхшілікке деген сенімі әлсіреп, шіркеуге баруын доғарды. 1851 жылы оның сүйікті қызы ұзақ ауырып, қайтыс болды. 1854 жылы ол Дарвин теориясын жариялауға әкелген түрлер мәселесі бойынша жұмысын қайта бастады.

Өмірбаян

Чарльз Дарвин эволюциялық ой-пікірлер тарихында түрлердің қалыптасқан сенімге негізделген түсіндірмелерінің сәйкессіздіктерін түсіндіру үшін Трансмутация теориясы жасалып жатқан кезде натуралист болды. Ол бұл мәселелерді "Бигл" зерттеуінде бірінші кезекте қарастырды. 1836 жылы ол оралғанда оның идеялары тез дамыды. Оның жинақтаған кітаптары мен жазбалары оны танымал геолог және коллекционер ретінде танытты. Дарвин Малтустың "Халық санының принципі туралы" очергін жергілікті жерлерге қатысты түрлер туралы, жануарларды асылдандыру туралы зерттеулер мен Табиғи "әрмония заңдары" туралы идеялары аясында оқыды. 1838 жылдың қараша айының соңында ол селекционерлердің қасиеттерді таңдап алуын "табиғат" таңдаған "мальтус" табиғатымен салыстырды, сондықтан "жаңадан алынған құрылымның әрбір бөлігі толықтай практикалық және жетілдірілген", бұл "мұның керемет бөлігі деп ойлады менің теориям" түрлердің пайда болуының қалай болғаны туралы. Оның түрлердің пайда болу теориясы енді тұжырымдалды, бірақ ол оны ғылыми мекемедегі достары мен әріптестері қабылдауы үшін кездестіретін қиындықтарды жақсы білетін. 1838 жылы 19 желтоқсанда Лондон геологиялық қоғамының хатшысы ретінде Дарвин Ричард Оуэннің және оның одақтастарының Дарвиннің бұрынғы мұғалімі Роберт Эдмунд Гранттан сұхбат алуына куә болды. Олар Гранттың Ламарк ересін мазақтап, материалистік теорияларға төзімсіздік танытты.

Некелік өмір

1839 жылы Дарвин, енді Эммамен үйленген және Лондонда қоныстанған, ауылға ақпарат іздеуді жалғастырды және сол кездегі "философиялық" ғалымдарға таңғажайып қарапайым болып көрінетін идеялармен "Сұрақтар мен эксперименттер" дептерін бастады. Ол жануарларды асылдандыру туралы сұрақтар басып шығарды және оларды джентльмен фермерлерге жіберіп, олардың балабақшалары мен аңшылықтарын қалай өсіру туралы ақпаратты сұрап, сорттарды немесе таңдалған ұрпақты қалай кесіп өткенін сұрады. Тек үш адамның бірі ғана сұрақтарға жауап берудің қиын екенін айтты. Ол швейцариялық ботаник Альфонс де Кандоллемен келісті, оның әкесі Августин "табиғаттың соғысы" идеясын қолданған. Алайда ол өзінің теориясын Хенсли Веджвудқа түсіндіргісі келгенде, оның туысы "аң-таң болып көрінді, [бір] жолбарыстың бір сантиметр алға секіруі оның аман қалуын анықтайды". Май айында жарық көрген Дарвиннің журналы мен ескертулері (Биглдің саяхат) оны фактілерге өздері үшін сөйлеуге жол берместен, теория жасаумен айыптады. Ол геология туралы жоспарланған кітабының бірінші бөлігі ретінде өзінің зерттеулері мен коралл атолдарының пайда болу теориясын кеңейтуге назар аударды. Желтоқсан айында Эмманың бірінші жүктілігі қарқынды дамыған кезде, Чарльз ауырып, келесі жылы аз нәрсеге қол жеткізді. 1840 жылы мамыр айында Географиялық қоғамның кеңесінде қызмет етті. 1841 жылы ол аптасына бірнеше күн қысқа уақыт жұмыс істей алды және мұздықтармен тасылған тастар мен қалдықтар туралы қағаз шығарды, бірақ оның жағдайы жақсармады. Ол әкесімен ақылдасып, экономикалық күйзеліс пен азаматтық тәртіпсіздікке ұшыраған қаладан қашу үшін ауылға үй іздеуге кірісті. Оуэн Дарвинге сол кезде барған бірнеше ғылыми достарының бірі болды, бірақ Оуэннің трансмутация туралы кез келген нұсқауға қарсылығы Дарвинді өз теориялары туралы үнсіз қалдырды.

Теорияға қатысты алғашқы жазбалар

1842 жылдың қаңтар айында Дарвин өзінің идеяларының алдын ала сипаттамасын сол кезде Америкада саяхат жасап жүрген Лайеллге хатпен жіберді. Бұрынғы одақтасының трансмутацияшы болғанына қатты қайғырып, Лайелл Дарвиннің "түрлердің әр жаңа түрінің басталуын жоққа шығарғанын" айтты. Дарвиннің атоллдар пайда болу теориясы туралы "Коралл рифтерінің құрылысы мен таралуы" атты кітабы үш жылдан астам уақыт жұмыс істегеннен кейін мамыр айында жарық көрді, 4-бөлік: "Х.М.С. Биглдің саяхаттағы балықтардың зоологиясы" да басылып шығады. Ауру тұрақты проблема болды, ол Эммамен бірге 18 мамырда Лондоннан шығып, 15 маусымда Шрусбериге демалу және тыныш болу үшін көшіп барудан бұрын, оның ата-анасына Мейр Холлға барды. Енді Дарвин "өз теориясының "Күлдір сызбасы" деп аталатын 35 бетті қарандашпен қысқаша мазмұнын жазуға мүмкіндік берді". Бұл жерде мал өсіретін фермерлер туралы айтылып, "табиғат соғысы" мен ұрпақ тетігі арқылы "табиғи іріктеуге" әкелетін халық санының артуы мен бәсекелестікке ұқсастықтар келтірілді. Әрбір тірі зат ламарктық сатымен емес, тармақталған тұқым қуалау арқылы туысқан, ал бұл тұқым қуалау классификацияның дұрыс негізі болды. Ол Құдай әрбір паразит пен құртты жеке адамның қалауымен жаратты деп айтуды "қадірсіз" деп санады. 17 жылдан кейін "Жындардың пайда болуы туралы" еңбегінің соңғы тармағында жариялаған сөздері мен идеяларының бұрмаланған түрін оның алғашқы жобасындағы қорытындысында көруге болады:

Эссе

Олар 18 шілдеде Лондонға қайнап жатқан чартистік тәртіпсіздікке оралды, ал Дарвин өзінің "Эскизін" оқылмайтын болғанша көшіріп, өзгертті. Ол үй іздеуге оралып, Даун ауылында жақсы бағамен бұрынғы пастор үйін тапты. Жалпы ереуіл Лондонның барлық жерінде үлкен демонстрацияларға әкелді, бірақ Дарвин көшіп келген кезде әскерлер оны басып тастады. 1842 жылы 17 қыркүйекте отбасы Даун Хаусқа көшіп келді (шамамен 1850 жылы ауыл өзінің атын Ирландиядағы Даун графтығымен шатастырудан аулақ болу үшін Даун деп өзгертті, бірақ үй ескі орфографияны сақтады). Бірқатар өзгерістерден кейін Дарвин қоныстанды, ал 1843 жылы өзінің "Вулкандық аралдар" атты еңбегін жазуға оралды. Мамыр айында ол "Жалпы аспект" деп аталатын (негізінен геологиялық) ел күнделiгiн бастады. Джордж Роберт Уотерхаустың жіктелу туралы кеңес сұрауына жауап ретінде Дарвин "бұл тіршілік иелерін олардың нақты туыстығына, яғни қандастық қатынасына немесе ортақ қорлардан шыққандарына сәйкес топтастырудан тұрады" деп жауап берді. Ол бұған қоса тағы бір хат жазып, "сүмектегілердің арасындағы барлық топтар, отбасылар мен тұқымдар - бұл тізім мүшелерінің арақатынасын көрсетуге өте пайдалы жасанды терминдер", - деген сенімін білдірді. Уотерхаус Оуэннің ықпалына түсіп, бір газетте мұндай ерестерге шабуыл жасап, өз түрлерін тұқым қуалайтын ағаштарға емес, Кинария жүйесінің символикалық шеңберлеріне орналастырды. Дарвин бұл "жаман шеңберлер" туралы қатты жауап берді. Дарвин ботаник Джозеф Дальтон Хукердің жақын досы болды, ал 1844 жылы 11 қаңтарда ол мелодрамалық әзіл-сықақпен "түрлердің өзгермейтін емес екеніне (бұл кісі өлтіруді мойындауға ұқсас) сенімді екеніне (мен бастаған пікірге мүлдем қайшы) сенімді екеніне" жазды. Аспан мені Ламарктың "өсуге бейімделу" "жануарлардың баяу еркі" және т.б. туралы ақымақтықтан сақтасын, бірақ мен оның тұжырымдарына жетелендім, бірақ өзгерістердің құралдары мүлдем солай" деп ойлаймын, мен таптым (мұнда болжам!) түрлердің әртүрлі мақсаттарға бейімделуінің қарапайым тәсілі". Хукердің жауабы сақ, бірақ достық болып, "Менің ойымша, әртүрлі жерлерде бірнеше өндіріс болуы мүмкін, сонымен қатар түрлердің біртіндеп өзгеруі. Мен бұл өзгеріс орын алған болуы мүмкін деп ойлаймын қалай естіп қуанышты болады, қазіргі уақытта тұжырымдалған пікірлер маған бұл тақырыпта қанағаттандырарлық емес. " Дарвин өзінің "Эскизін" 189 бетті "Эссе" етіп құрастырып, оны жергілікті мектеп мұғалімінің көшірмесіне тапсырды. Содан кейін ол өлім жағдайында әйелі ашатын қиын хат жазып, эссесін өлімнен кейін жариялауды сұрады. Ол өзінің Оңтүстік Америкадағы геологиялық байқауларын бастады және Хукермен осы туралы хат алмасып, оның "Эсе" тақырыбына қатысты сұрақтарды қосты. 231 бетті "Эссе" көшірмесі қыркүйек айында түзетулер үшін қайтарылды. Бір күні ол кітапты Еммаға алып келіп, оқып беруін өтінді. Ол беттерді қарап шығып, шетке жазбалар жазып, түсініксіз жерлерді көрсетіп, келіспеген жерлерін көрсетті. Кейбридж университетінде оқыған кезінен бастап Дарвинге таныс болған натуралист, преподобный Леонард Дженнс Дарвиннің өтініші бойынша "H. M. S. Бигльдің саяхаттағы балықтардың зоологиясы" атты жинаққа үлес қосты және қазір өсімдіктер мен жануарларды бақылау туралы жазбалар кітабында жұмыс істеп жүрді. 12 қазанда Дарвин оған "түрлер мәселесі бойынша жұмыс мені сіздің ойластырғандарыңыз сияқты барлық жұмыстардың маңыздылығына қатты әсер етті, онда адамдар жалпы алғанда ұятсыз фактілер деп атаған нәрселер бар. Бұл - табиғаттың жұмыс істеуін немесе "экономикасын" түсінуге көмектесетін фактілер, атап айтқанда, қандай бақылаулар және қандай өмір кезеңдері, олар кез келген түрдің көбеюін шектейді. Ол Дженинске "үй жануарлары мен өсімдіктердің өзгеруі туралы және түрлер деген сұрақ туралы фактілерді үнемі оқып, жинап отырғанымды" айтты. Менде қарама-қарсы көзқарас қалыптасқандықтан, жалпы қорытындыға келдім: түрлер өзгермелі және туысқан түрлер ортақ тұқымдардың ұрпақтары. Мен өзімді қаншалықты ашық, айыптаймын, мұндай қорытындыға, бірақ мен кем дегенде адал және әдейі оған келдім. Мен бұл тақырыпта бірнеше жыл бойы жарияламауға тиіспін". Қараша айында ол Джененске егжей-тегжейлі жазба жібергені үшін алғыс білдірді және оған: "Менің түрлер туралы алыс жұмысымды ескере отырып, егер мен сіздерді қорытындыларымның болмай қалмайтынын айтқым келді деп ойласаңыз, мен өзімді ерекше дәлсіздікпен білдірген болуым керек. Олар сол сияқты болды, бірнеше жыл бойы жұмб...

Жарияланған қалдықтар

1844 жылдың қазан айында Трансмутация Роберт Чемберстің Ламарк көзқарастарын таныстырған "Жаратылыстың табиғи тарихының қалдықтары" атты анонимді басылымымен орта таптың әңгімелесу нүктесіне айналды. Ол трансмутация туралы түсінікті көпшілік назарына әкелді және ол сенсация болды, тез арада сәнді қоғам шеңберлерінде бестселлер болып, жаңа басылымдарға өтті. Дарвин оны қараша айында оқыды, ал қаңтарда Хукердің сұрағына жауап бергенде, ол оның прозасына таң қалды, бірақ "геология маған нашар, ал оның зоологиясы әлдеқайда нашар" деп жазды. Кітап көптеген квакерлер мен унитариандықтарға ұнады. Дарвиннің досы - унитариандық физиолог Уильям Карпентер оны "өте әдемі және өте қызықты кітап" деп атады және Чемберске кейінгі басылымдарды түзетуде көмектесті. Сыншылар автордың "білмей-ақ, өз бетімен" жазғанына Құдайға шүкіршілік етті, өйткені қайта қаралған аудармалар "қайта қауіпті болар еді". Vestiges талқылауға жол ашты, бірақ ыңғайсыз фактілерді сенімді меңгеру қажеттілігін атап өтті. 1845 жылы ақпанда Хукерді Эдинбургте ботаникадан сабақ беруге шақырған кезде Дарвин қатты көңілі қалды. Басқа көмекшілерге Адмиралтейство капитаны Бофорт кірді, ол Дарвинді кеменің хирургтары (натуралистер) зерттеу үшін, кеменің әлемнің тиісті бөлігінде болған кезде, тексеруді қалаған кез келген фактілерді тізімге алуға шақырды. Наурыз айында Дарвин әкесі берген кеңеске сай, Линкольнширдегі ферма мен үйдің иесі болды. Басшы Джон Мюррей "Журнал және ескертулер" журналының екінші басылымын қайта қарау үшін төлем жасауды ұсынды, бұл Дарвиннің назарын Оңтүстік Америкадан аударады. 25 сәуірде Дарвин өзінің соңғы мәліметтері мен түсіндірмелерін, оның ішінде оның түрлер туралы болжамдары туралы бірнеше нұсқауларды қамтитын кең ауқымды түзетулерді бастады. Ол Галапагос архипелагін "өзінің ішіндегі кішкентай әлем, немесе Америкаға қосылған спутник ретінде қарастырды, одан бірнеше адасқан отарлаушылар шыққан", біз "олардың аборигендік адамдарының саны мен олардың шектеулі аймағына таңғалдық" және "бұл ғажайып шындыққа жақындаған сияқтымыз бұл құпияның құпиясы осы жердегі жаңа жаратылыстардың алғашқы пайда болуы". 5 тамызда Дарвин Лайелдің "Солтүстік Америкадағы саяхаттары" атты еңбегін оқып, оның құлдыққа ешқандай зиян келтірмегенін көріп, қатты қорқып қалды. Ол өзінің журналына екі жаңа абзацты қосты, "Құдайға шүкір, мен ешқашан құл елдеріне бармаймын" деп мәлімдегеннен кейін зұлымдықтарды каталогтады және 26 тамызда өзінің түзетулерін аяқтады. Англикан дін қызметкерлері / натуралистер оның трансмутация туралы жаман идеяларын жария еткісі келмегендіктен, Вестиге жауап беруде баяу болды, бірақ ол әдепті қоғамға саны артып келеді. Шілдеде шыққан "Эдинбург ревью" журналында Дарвинге геологияны университетте үйреткен Адам Седжвиктің ұзақ және қатал шабуыл жасауында "бұл ілімнің жойылуы мен шатастығы" туралы айтылған болатын. 8 қазанда Дарвин Лайелге жазған хатында бұл сын "ғылыми емес оқырмандар арасында танымал емес. Менің ойымша, кейбір жолдар профессорлық кафедраның философиясынан гөрі, кафедрдің догматизмінен дәм татып тұр". Дегенмен, бұл "түрлердің өзгермелілігіне қарсы үлкен дәлел болды; мен оны қорқынышпен және дірілдеп оқыдым, бірақ мен дәлелдердің ешқайсысын елемегенімді, оларды сүт пен су сияқты әлсіз деп санағанымды білгенімде өте қуанышты болдым ". Хат жазысу арқылы Дарвин Хукермен өз түрлер туралы жұмысын талқылауды жалғастырды, ал Хукер басқа бір натуралист туралы "көптеген түрлерді егжей-тегжейлі сипаттамаған ешкімнің түрлер мәселесін зерттеуге құқығы жоқ" деп ескерткенде, ол мұны жеке өзіне қатысты қабылдады. Алайда, тіпті түрдегі кез келген өзгеріске қарсы болған Ричард Оуэн оған "өте әділ тақырып" екенін айтты, оны зерттеу үшін көптеген фактілер бар, "мен жарты теңгеден көп тепкі алсам да, өмір бойы қызмет етіп, жұмысымды жүзеге асырамын". Қараша айының басында Дарвин "географиялық таралу түрлердің құпиясын ашатын кілт болады" деп, Хукерді "бұл тақырыпқа қатысты (жақсы көшірілген) ірі қара эскизді қарауға" шақырды, бірақ бұл "өте намысты өтініш" деп қорықты. Дарвиннің зерттеулері 23 қарашада Чарльз Джеймс Фокс Банберимен кездесуге әкелді, онда ол өсімдіктер мен жануарлардың географиялық таралуын талқылады, әсіресе Галапагос аралдарында олар таңғажайып түрде "олардың бәріне таңбаланғандай Оңтүстік Америка сипатын көрсетті, ал барлық түрлер ерекше". Бэнбери еске түсіргендей, "Ол өзін белгілі бір...

Құсбақалар

Бір ғана балыққұйрық түрін сипаттау қалды, ал 1846 жылы 1 қазанда Дарвин бұл туралы мақала жаза бастады, ол қазір Кьюде болған Хукердің көмегімен бөлшектеумен айналысты. Бұл түрді басқа түрлермен салыстыру үшін ол үлгілерді алды, көп ұзамай осы ерекше жаратылыстарды жан-жақты зерттеуге кірісті, олар моллюскалар емес, қабыршақтар екені анықталды. Хукер үшін мұндай жан-жақты зерттеу Дарвиннің теориялық болжамдарға деген бейімділігін бәсеңдетуі мүмкін, ал Дарвин үшін бұл оның сенімхаттарын бекітетін.

"Сыртқы" оқу

Хукер жиі келіп-кетіп, 1847 жылдың қаңтар айында Дарвин қатты ауырып қалғанда, Хукер "Эсейнің" бір данасын алып кетеді. Кейін ол Дарвинге қажетті сыни пікірін жазып, бір бетті жазба жіберді. Ол Дарвиннің жаратылысты жалғастыруды қабылдамауымен келіспей, "Барлық қадағалаушы провиденцияға сілтеме жасаудың қажеті жоқ. Жаратушы алдымен [организмдерді] жасай алады, сонымен қатар [осы] аргументке қарай [осы] немесе жоқ" деп дәлелдеді. Олардың пікірталастары жалғасты, кейде айтысып, Дарвин Хукердің зерттеу сапарына шығуға ниеттенгеніне қатты ренжіді.

Британдық қауымдастық: Vestiges және Wilberforce

Дарвин ауруын жеңіп, 1847 жылдың мамыр айында Оксфордта өткен ғылымды дамыту жөніндегі британиялық қауымдастықтың кездесуіне қатысып, Хукермен "Эскизді" талқылады. Дарвин геология бөлімінде оқыды, онда Роберт Чемберстің ежелгі жағалаулар туралы баяндамасы тыңдалды. Кездесуге қатысушылар Чеймберстің "өз тұжырымдарын өте ұзын әрі дәлелсіз етіп алға тартқанын және оның салдарынан Бакланд, Де ла Беч, Седжвик, Мерчисон және Лайеллмен қатал қарым-қатынаста болғанын" хабарлады. Соңғысы маған кейіннен айтты, ол мұны әдейі жасады, өйткені [Чемберс] "Vestiges" авторының стиліне ұқсас ой-пікірлер ғалымдар арасында төзімділік танытпайды деп көре алады ". Бұл Дарвиннің Кембридждегі достарының айқын ескертуі еді. Жексенбі күні Сэмюэл Уилберфорс, қазіргі Оксфорд епискобы, өзінің уағызында "Ғылымның дұрыс емес жолы" туралы Сент-Мэри шіркеуінде Чеймберске қарсы ашық шабуыл жасады. Шіркеуде "аяу тұрып" геологтар, астрономдар мен зоологтар "жарым білімді" адамдар туралы "сұмдық азғыру" арқылы "сенімсіздіктің мазақ ету рухы" арқылы өзін-өзі ұстап тұратын ғаламға ұмтылып, "Жаратушының әрекет ету тәсілдерін" түсінбегендіктерін немесе джентльмендік міндеттерін орындамағандықтарын көрсетті. Чемберс мұны прогрессивті пікірді басу әрекеті деп айыптады, бірақ басқалары ол үйге "шаһид сезімімен" кеткен болуы керек деп ойлады. Дарвин қатыспады, бірақ келесі аптада Ассоциацияда Лайеллдің қатысуымен қателіктерге толы Vestiges-тен бөлініп, автордың "ақыл-ойының кедейлігіне" шабуыл жасап, оны "әдеби қызығушылық" деп жоққа шығарды.

Денсаулыққа қатысты проблемалар

Жылдың қалған бөлігінде Дарвин денсаулығы нашарлап, қатты қабынулы іріңді аурулардан зардап шекті, ал қарашада Хукер Үндістанға кетті. Дарвин отбасына, балықтарды кесу ісіне қайтадан көңіл бөлді. 1848 жылы ақпанда британдық ғылымның жетекшісі сэр Джон Гершель Бірінші теңіз Лордының өтініші бойынша науқастарға ғылыми далалық жұмыстар бойынша нұсқаулар жасау жобасын әзірлеуге Дарвинді шақырды. Дарвин бес апта бойы қолжазбаға кез келген ер адамның қалай "геологиялық" болатынын түсіндіретін бөлім жазды. Сол жазда Францияда коммунистік революция Лондонда Чартисттердің үлкен демонстрациясымен жалғасты, байлар мен королева қауіпсіз жерге қашып кетті. Дарвиннің достары ғылыми мекемелерді оның құпия теориясын қолдайтын бүлікшілердің шабуылдарына қарсы қорғауға жиналды. Ол балықшалар туралы айта келіп, кейбір жағдайларда ұсақ паразиттерге ұқсайтын ұсақ аталықтардың "ерлерінің етінде жартылай кіріп, өмір бойы өмір сүретінін" анықтады. Бұл "табиғат кереметі" жаратылыс идеясына ұнамайды. Дарвин Шрусберидегі Тауға ауыр науқастанып қалған әкесі 82 жасқа толған күніне барған. Ол қатты ауырып, үйіне оралды, оны Эмма күтті, ол тамыз айында үшінші ұлын дүниеге әкелді, содан кейін қарашада әкесі қайтыс болғанда күйреген. Эмма оны қолдап, олар діни кітаптарды бірге оқыды. 1849 жылдың ақпан айында ол Харриет Мартиноның "Шығыс өмірі, өткен және қазіргі" деген жаңа еңбегінен біраз жұбаныш алды. Бұл кітапта мәңгілік қабірлер туралы жазылған.

Суды тазарту

Оның ауруы дәрігерлерді көптен бері таңғалдырып келген. Ол досының кеңесіне қарсылық білдіріп, бүкіл отбасымен 1849 жылы 8 наурызда Малвернге барып, доктор Джеймс Галлидің сумен емдеу мекемесінде екі ай бойы суық сумен емдеуді сынап көрді. Олар жақын маңдағы тыныш жерде "Лоджаны" жалға алды, ол сусын ішуді және суық сумен сүртуді, жаттығулар жасау үшін серуендеуді, қатаң диета мен мезмеризмді және гомеопатиялық дәрілерді қамтитын курсқа түсті. Отбасы жазғы ауа райына қуанып, доктор Галлиді ұнатты, және бұл демалыс күндері демалыс орнының айналасындағы мерекелік атмосферада тамаша демалыс болды. Асқазан ауруы нервтік ауру деп анықталды, ол көп ұзамай аурудан арылып, күніне 11 шақырым жүрді. Оның шарлатандыққа күдіктенгеніне қарамастан, ем жұмыс істеді, және 16 апта болғаннан кейін олар үйлеріне оралды, 30 маусымда Дарвин өзінің балықшаларымен жұмысты қайта бастауға асықты. Ол емнің сәл жеңілдетілген нұсқасын жалғастырды, суық сумен душы бар үйді салып, таңғы сағат жетіде тұрып, спирт шамдарымен жылынады, содан кейін суық ваннаға түсіп, оның уәзірінің тазалауына ие болды. Қыркүйекте Британдық қауымдастықтың вице-президенті ретінде оның міндеттері және балыққұйрықтар туралы мақалаға қызығушылығы оны Бирмингемде өткен кездесуге қатысуға итермеледі, бірақ ол оны жағымсыз деп тапты және қобалжыу ауруды қайтарып әкелді. Тіпті, Гуллидің дәрігеріне барып, үйде демалысқа шыққаннан кейін де ол бірнеше апта бойы сауығып шықты.

Құсбақалардағы гомологиялар

Оның балықшаларды зерттеуі олардың сегментациясының басқа қабықшалы жәндіктермен қалай байланысты екенін анықтады, осылайша олардың туыстарынан қалай дамығанын көрсетті. Оуэн үшін салыстырмалы анатомиядағы мұндай "гомологиялар" Құдай санасындағы "архетиптерді" көрсетеді, ал Дарвин үшін бұл Тек қана Түпнұсқаның дәлелі болды, ағзалардың жаңа жағдайларға бейімделу үшін қалай өз функцияларын өзгерте алатынын нақты көрсетті. Дарвин "қуаныштан көңілі көтеріліп" Луи Агассиске осы ерекше метаморфоз туралы жазып, одан және әлемнің басқа бөліктерінен үлгілерді жіберуін сұрады. Оның хат алмасуы Хукерді балықшалар туралы егжей-тегжейлі мәліметтерден жалықтырды, ол Гималайдан жазып, ойлағаннан кейін эволюциялық болжамдарды тыңдағанды жөн көретінін айтты. Дарвин "Бұл өте жаман" деп жауап берді, себебі "балықшалар жұмысыңызға сіздің толық қолдауыңыз" мені "түрлер туралы мақаламды кейінге шегеруге" итермеледі. Оның жұмысы қазба балықшаларға қарай бағытталғанда, қысымдар қайтадан ауруға алып келді және 1850 жылдың маусым айында ол бір апта ем алу үшін Малвернге барды. Хукер дәлелдерді іздеуге көмектесіп, эволюциялық идеяларды сынауға тырысты және "олар мені баурап алды, бірақ мені өзгерте алмады" деп жазды. Хукер түрлердің арасындағы айырмашылықты таба алмаса, Дарвиннің балықшалары оны көрсетті, сондықтан түрлерді анықтау өте қиын болды.

Энни ауырады

1850 жылдың маусым айының соңында Дарвин Малверннен оралғанда, оның ауруы мұрагерлік болуы мүмкін деген қауіпі қайта оянды. Оның ерекше жақыны және көңіл көтеруі болған тоғыз жасар қызы Анна ауырып қалды. Ол бірнеше апта бойы қиналып, қызуы көтерілді. Дәрігерлер көмектесе алмады, себебі бұл ауру мұрагерлік болуы мүмкін деп ойлады. 1851 жылдың наурызына қарай ол біршама жақсарды, бірақ содан кейін ол да, әкесі де тұмауға шалдықты. Дарвин жазылып кетті, бірақ Энни әлі де ауырған еді, 24 наурызда ол оны Малвернге алып барды, сол жерде ең жақсы ем алуы үшін қалдырып, жүкті болған Эмма Даунға қалған еді. Оның шарап туралы алғашқы мақаласы жарияланып, Хукер үлгілермен қаруланған күйі Ұлыбританияға қауіпсіз оралғаннан кейін жағдай жақсара бастады, бірақ 15 сәуірде Энни қайтадан ауыр сырқатқа шалдықты, Дарвин дереу оның қасына бас салды. Дарвин қатты күйзелісте Эннидің төсегінен кетпеді, жағдай ушыға түскенде. Д-р Галли түн бойы оның жандаруы күмәнді деп ойлады, бірақ таңғы сағат 6-да ол құсып, жағдайы тұрақталды. Ол сәл жақсарғандай болды, содан кейін Дарвин мен Фанни Веджвуд үрейлене қарап, үйдегілерге хат жазып, жағдайы бірнеше рет жақсы-жаман болып ауысты, бірақ ол нашарлап, 23 сәуірде қайтыс болды. Дарвиннің христиан дініне сенімі әлсіреп, 1849 жылдан бері шіркеуге баруды тоқтатқан еді. Эннидің ұзақ ауруы кезінде Дарвин Франсис Уильям Ньюменнің кітаптарын оқыды, ол христиандықтан кейінгі жаңа синтезді қажет еткен және "баланың ренжісі – шексіз жамандық" деп жазған унитариандық эволюционист. Дарвин үш жыл бойы өлімнің христиандық мағынасы туралы ойланып, трагикалық жағдайлардың табиғатын ашты. 30 сәуірде ол өзі мен Эмма үшін Энни туралы қысқа, бірақ терең сезімтал естелік жазды.

Отбасылық өмір

Дарвин жергілікті пастормен жақсы қарым-қатынаста болды. Ол шіркеуге үлес қосты, қауымдық көмекке қолғабыс етті және Даун Достық Қоғамы болып құрылған игілік қоғамды ұсынды, онда Дарвин қамқоршы және казнашы болды. Жексенбі күндері Эмма балаларын шіркеуге алып баратын. Дарвин кейде олармен бірге шіркеу қақпасына дейін баратын, содан кейін ол серуенге шығатын. Қызмет кезінде, қауым сенім білдіру үшін алтарга қарағанда, Эмма унитариандық сенімін сақтап, алға қарап тұра берді. Дарвиндер 1851 жылы Ұлы көрмеге "Рас ағасымен" бірге барды, бірақ балалар бірнеше рет барып қуанса да, Дарвиннің денсаулығы қызығушылықпен бірге қайта нашарлады. Шатырларды сипаттаудың қиын жұмысы жалғасты. Отбасылық өмір қуаныш сыйласа да, қысым да әкелді. Оның ең үлкен алаңы – мұрагерлік әлсіздіктерден сескенуі. Ұлы Уильям баяу оқыды, көп ойланып, Дарвин оны Регби мектебіне жіберді. Олар байлықты мұра еткенімен, оны ақылмен жұмсау қажет еді. Көп бөлігі сақтықпен теміржол акцияларына салынды, ол кезде өркендеп жатқанмен, құбылуларға бейім болды. Ол су тазалаудың әсерін жазып алып, оның демалуға көмектесетінін, бірақ маңызды нәтиже бермейтінін анықтады, сондықтан 1852 жылы тоқтатты және олардың тиімділігіне сенімсіз түрлі тәжірибелік емдерді сынап көруге кірісті.

Келесі реформалар

Ұлы көрме еркін сауданың және заманауи ғылымның өркендеуіне ықпал етті. Либералдық, прогрессивтік реформаларға жаңа құштарлық пайда болды. Ойшылдардың бірігуі табиғатты бәсекелестік нарық ретінде қарастыра бастады. Джон Чэпмен жақында сатып алған «Вестминстер ревью» олардың назарына айналды, ал Герберт Спенсердің ерте мақаласында Мальтустың көзқарасы баяндалды: өз мүмкіндіктерінен асып кеткен адамдар «құрып кетуге бағытталған жолмен» жүреді, ал «ұрпақтарының ең жақсылары» прогресті қамтамасыз ету үшін қалады. Спенсер ұзақ сапардан оралған, бірақ мансап табу үшін отбасылық байлығы мен байланыстары болмаған амбициялы натуралист Томас Хакслидің жақын досы мен серігі болды. Хаксли Дарвинге хат алмасуға бастаған материалдар жіберді, ал Дарвин оған «Қабықшалар» кітабының бірінші томын жіберді. Хаксли оны анатомист емес, көрнекті геолог жазған үлгілі еңбек деп атады. Оңтүстік Америка геологиясы, омыртқасыздарды зерттеу, әсіресе қабықшалар туралы жұмысы үшін Дарвинге Корольдік қоғамның Корольдік медалі табысталды, ол оны 1853 жылдың 30 қарашасындағы жиналыста алды. Қуаныштан денсаулығы нашарлап, су емдеуін қайта бастады. Бұл жолы ем сәтті аяқталды, денсаулығы жақсарды. Ол «Қабықшалар» кітабының екінші томын аяқтады, осы тақырыптағы әлемдегі ең авторитетті маманға айналуына сегіз жылға жуық уақыт кетті. 1854 жылдың көктемінде ол Корольдік қоғамның Философиялық клубына қосылды, сондай-ақ Лондон Линнеев қоғамының мүшесі болды, оның кітапханасына пошта арқылы кіруге мүмкіндік алды. Оның таңғалысы, асқазаны ауырмады және ол Лондонға үнемі барып, жаңа буын ғалымдармен, әсіресе Джон Тиндаллмен, Хукермен және Хакслимен кездесуден қатты ләззат алды. Дарвин олардың қоғамнан алтын медаль алуларын қолдады, олар «ғылыми алыптарға» айналатынын айтты және оларды ынталандыру үшін мақтауларға ие болулары керек деп ойлады. Тиндалл 1853 жылы Корольдік институтта табиғи философия кафедрасын басқарды және қазір Хакслиге «Вестминстер ревьюдің» ғылыми бөлімін басқаруға көмектесіп жатыр. Хаксли қарашада Корольдік тау-кен мектебінде сабақ берді, содан кейін «дилетанттық орта таптан шаршап» бір жылдан кейін жұмысшыларға арналған лекцияларын бастады, ал Хукер Кью Гардендегі лауазымына бекітілді. Биология тіпті кейбір дін қызметкерлері арасында да либералдануда. Оксфорд университетінің математика профессоры, пастор Баден Пауэлл, теологиялық аргумент ретінде Құдайдың заң шығарушы екенін, кереметтердің жаратылыста берілген заңды бұзатынын, сондықтан кереметтерге сенудің атеизм екенін айтты.

Түрлер бойынша жұмысты жаңарту

1854 жылдың қыркүйегінде оның "Қабықтылылар" еңбегінің екінші томы басылып, таратылды, ол назарын "Түрлер" зерттеуіне бұрды. Туысы Уильям Дарвин Фоксқа ол: "Мен қол жеткізген барлық фактілерді қарастырып, олар жабайы түрлердің өзгергіштігі немесе өзгермейтіндігі туралы пікірге қаншалықты сәйкес келеді немесе қарсы келеді, соны анықтауды жоспарлап отырмын" деді. Барлық қолдағы ақпарат "қарсылық фактілер" үшін тексеріліп, Хукермен талқыланды. Хукер бұрын Дарвиннің "эластикалық теориясы" деп атаған нәрсесіне қарсы болған, бірақ енді "өз туыс түрлеріне сенімсіздік" сезімін дамытып жатқан еді. 1855 жылдың көктемінде, Қырым соғысы күшейген кезде Дарвин табиғаттағы күресті ойлады, сол кездегі өнеркәсіптік экономикамен салыстыруды басқалардан гөрі тереңірек қарастырып, түрлердің қалай таралатынын зерделеді. Ол Атлантида сияқты батып кеткен құрлықтар туралы басқалардың ойларын қабылдамады және тұқымдарды тұзды суда сіңіріп, олардың өніп-өсе алатынын анықтау үшін үйде тәжірибе жасады. Ол нәтижелерін "Gardeners’ Chronicle" журналында жариялады және Хенслоу сияқты достарын жұмысқа тарты. Норвегиядағы консул жағаға шағылысқан тұқымдық қапшықтарды жіберді. Хукер оларды Кариб теңізінен келгенін анықтап, Кьюде өсіруге мүмкіндік берді. Түрдегі айырмашылықтарды зерттеу оны мал шаруашылығына қайта әкелді. Ол үй жануарларын тілгілеп, көгершіндерді өсіре бастады және тіпті көгершіндер клубына қосылды – сол кездегі натуралистер үшін бұл өте ерекше әрекет еді. Хаксли жоғары лауазымға ие болды және оның достары қоғамға ықпал етіп жатты. Әсіресе Хаксли Чемберстің "Арғымақ" еңбегіндегі трансмутациялық тезистің дұрыс еместігін қатаң түрде дәлелдеді. Ол сондай-ақ, жылқылардың эволюциялық қатарының қазба дәлелдерін көрсеткен және 1854 жылы Британ қауымдастығында жануарлардың маймылдарының, жақында ғана ашылған горилла сияқты, тік тұрып, адамдарға айналуы мүмкін емес екенін айтқан Оуэннің үстемдігіне қарсы күресті. Дарвин 1856 жылдың 22 сәуірінде Даун қаласында өткен жиналыста Хаксли мен Хукерді эволюцияны процесс ретінде қабылдауға көндіруге тырысты, бірақ оның механизмдеріне тоқталмады. Дарвин 1857 жылдың ортасына дейін адамзатты табиғи іріктеуге енгізуді жоспарлаған. Бірақ оның жұмысына көптеген дәлелдер мен фактілер қажет болды. Ол адамдарды кейінге қалдырды, өйткені "Үндістандағы көтеріліс" Калькуттадағы Эдвард Блайтпен хат алмасуын тоқтатты. Егер ол жыныстық таңдауды қосса, онда ол тек еркектер арасындағы бәсекелестік элементін қамтитын болар еді, ал әйелдердің таңдауы ескерілмеген болар еді.

Басылымға қарай

Осы кезеңде Альфред Рассел Уоллес қатысып, Дарвиннің жұмысы жаңа деңгейде шұғылданды. Дарвин білім жинауды және тәжірибелер жүргізуді жалғастырғанмен, енді ол жариялануға міндетті болды. Дарвиннің теориясы жарияланғаннан кейінгі жағдайды, оның өмірі, еңбегі және сол кездегі сыртқы факторлар тұрғысынан қараңыз.