Кіріспе

Омра (عُمْرَة) – Сауд Арабиясының Хеджази аймағында орналасқан, мұсылмандар үшін ең қасиетті қала – Меккеге жасалатын ислам қажылығы. Бұл қажылықты жылдың кез келген уақытында жасауға болады, ал хаж (/h//æ//dʒ/; "қажылық") исламдық ай күнтізбесіне сәйкес белгілі бір күндерде ғана жасалады. Шариғатқа (Ислам заңы) сәйкес, екі қажылықтың да шарты ретінде мұсылман алдымен тазалану рәсімдерін орындап, белгіленген киім киіп, белгілі бір амалдардан бас тарту арқылы Ихрам күйіне енуі керек. Бұл Меккедегі Миқат деп аталатын шекаралық нүктелердің біріне – Дхуль-Хулайфа, Джухфа, Карну-ль-Маназил, Яламлам, Зат-и-Ирк, Ибрахим Мурсия, немесе Әл-Хиллдегі бір орынға жеткен кезде орындалады. Әуемен сапар шегетін жандар үшін басқа талаптар бар, олар қаланың белгілі бір шегіне кіргеннен кейін Ихрамды сақтауы керек. Омра мұсымандардан екі маңызды амал – Тауаф пен Саиді орындауды талап етеді. Тауаф – Қағбаны жеті рет айналу. Одан кейін Меккедегі Ұлы мешітте Сафа мен Марва арасында Саи жасалады, бұл Хажардың ұлы Ысмайыл үшін су іздеуін және оның дұғасына жауап берген Алланың мейірімін еске түсіру үшін жасалатын серуен. Қажылар қажылықты шаштарын ішінара немесе толық қысқартқаннан кейін, Хальқ амалымен аяқтайды. Омра кейде "кіші қажылық" деп есептеледі, себебі ол барлық ислам мектептерінде міндетті емес, бірақ оны орындау өте ұсынылады. Бұл ханбали және шафии мазхабтарында міндетті болып саналады. Хаж бірнеше күнге созылса, Омраны әдетте бірнеше сағаттың ішінде аяқтауға болады. Дегенмен, Омра Хажға балама ретінде қарастырылмайды. Алайда, екеуі де мұсылман халқының бірлігін және Аллаға (Құдайға) мойынсұнуын көрсетеді.

Тарих

Мұсылман дәстүрлі әңгімелеріне сәйкес, қасиетті орынға қол жеткізу (демек, хаж және умра қажылығын жасау құқығы) мұсылмандарға әрдайым берілмеген. Мұсылман дәстүрлі мәліметтерінде Мұхаммед (ﷺ) заманында мұсылмандар Құранда белгіленгендей, Меккеге умра мен хаж жасау құқығын орнатуға ұмтылғаны айтылады. Сол кезде Мекке араб бұтқа табынушыларының бақылауында болды, олар Меккенің ішінде санамдарға табынып, құлшылық ететін.

Худайбия келісім-шарты

Ислам үмбетінің алғашқы жылдарында, Меккеде оның бұрынғы діншіл тұрғындары мен қажылық жасауға ниеттенген мұсылмандар арасында шиеленіс туды деген мәлімдеме бар. Дәстүрлі мұсылман әңгімелеріне сәйкес, 628 жылы (6 а.х.), Мұхаммед Мединада болған түсінен шабыттанды, онда ол Ұмра рәсімін орындап жатқан болатын, және ол өзінің ізбасарларымен Мединадан Меккеге бет алды. Олар Худайбияда тоқтатылды, Құрайш тайпасы (Мұхаммедке туысқан жергілікті тайпа) қажылыққа баруға ниеттенген мұсылмандарға кіруге рұқсат бермеді. Мұхаммед олардың тек қана қажылық жасауды және содан кейін қаланы тастап кетуді қалағанын түсіндірді, бірақ Құрайштар келіспеді. Ислам пайғамбары Мұхаммед қасиетті Қағбаға құрмет көрсету үшін Меккеге күшпен кіруден бас тартқаннан кейін дипломатиялық келіссөздер басталды. 628 жылдың наурыз айында (Зұл-Қидә, 6 а.х.) Худайбия шарты жасалып, қол қойылды, онда он жылдық соғыссыз кезең қарастырылды, оның ішінде мұсылмандарға әр жыл сайын Қағбаның қасиетті орнына үш күнге кіруге рұқсат берілді, келесі жылдан бастап. Шартына қол қойылған жылы Мұхаммедтің ізбасарлары Ұмра жасамай үйлеріне қайтуға мәжбүр болды.

Бірінші умра

Келесі жылы (629 жыл, немесе 7 жыл бойынша), мұсылман дәстүрінде Мұхаммед 629 жылдың желтоқсан айында Меккеге шабуыл жасауға бұйрық берді және оған өзі қатысты. Худайбия шартының келісілген шарттарына сәйкес, Мұхаммед және шамамен 2000 ізбасар (ерлер, әйелдер және балалар) үш күнге созылған алғашқы Ұмра қажылығын жасауға кірісті. Билік ауысқаннан кейін, Мекке халқы (мұсылман дәстүрінде айтылғандай) ерте мұсылмандарды қуғынға түсіріп, жер аударған және олардың сенімдері үшін мұсылмандарға қарсы соғысқандықтан, жазадан қорқуда болды. Алайда, Мұхаммед өзінің барлық бұрынғы жауларын кешірді. Мекке басып алынғаннан кейін, он адам кешіріліп, өлтірілмеуге лайық деп танылды: Икрима ибн Әби Жахл, Абдулла ибн Саад ибн Әби Сарх, Хаббар ибн Асвад, Миқиас Субаба Лейти, Хувайрат ибн Нұқайд, Абдулла Хилал және кісі өлтіруге немесе басқа да қылмыстарға кінәлі болған, не соғыстың бастауында тұрған немесе бейбітшілікті бұзған төрт әйел. Сауд Арабиясында коронавирустың алғашқы жағдайы тіркелгеннен кейін, 2020 жылдың 4 наурызында Эр-Рияд үкіметі Сауд Арабиясының азаматтарына, шетелдік қонақтарға және елде тұратын тұрғындарға қасиетті Медина және Мекке қалаларына Ұмра қажылығына баруға тыйым салды. 2021 жылдың 10 тамызында әлемнің түкпір-түкпірінен келген қажылар үшін Ұмра қайта жаңартылды.