Тауар және өндіріс процесінің айырмашылығы: Дүжүзбелік сауда ұйымының саясаты

Кіріспе

Өнім/үдеріс айырмашылығы – тұтыну тауарының өнім туралы және үдеріс туралы ақпараты арасындағы ерекшелік. Өнім туралы ақпарат – тұтыну тауарына қатысты, атап айтқанда оның бағасына, сапасына және қауіпсіздігіне (оның тікелей атрибуттарына) қатысты мәліметтер. Үдеріс туралы ақпарат – тұтыну тауарын жасау жолдарына, яғни оның өндірілу жағдайларына, сондай-ақ оның өндіріс тізбегіне қатысқан жануарларға қатысты ақпарат (оның жанама атрибуттарына). Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) өнім/үдеріс айырмашылығын импорттаушы елдің шағымының негізділігін және экспорттаушы елге қарсы сауда кедергілерін салу қажеттігін анықтау үшін пайдаланады. ДСҰ ережелеріне сәйкес, импорттаушы ел ДСҰ-ға экспорттаушы елдің аталған тауарды алу немесе өндіру үшін импорттаушы елдің әдепсіз немесе этикалық емес деп санайтын әдістерді қолданатыны туралы шағымдануы мүмкін. Егер тәуелсіз Дүниежүзілік сауда ұйымының консультациялық кеңесі, халықаралық құқық және сауда сарапшыларынан құралған топ, импорттаушы елдің шағымының заңды екенін, отандық өндіріс үшін этикалық стандарттарды сақтайтынын және еркін сауда міндеттемелерін бұзуға тырыспайтынын анықтаса, онда Кеңес сауда кедергілерінің негізді екенін шешеді. Дүниежүзілік сауда ұйымының өкілдерінің айтуынша, іс жүзінде Дүниежүзілік сауда ұйымы мұндай шағымдардың көп бөлігін негізсіз деп табады. Мысалы, Еуропалық Одақ (ЕО) зертханалық жануарларда сынаған косметикалық өнімдерді импорттауға тыйым салуды қаласа, мұндай сынақтың этикалық емес екендігіне байланысты Дүниежүзілік сауда ұйымына шағымдануы мүмкін. Теориялық тұрғыдан алғанда, ЕО өзінің ішкі косметика өндірушілеріне зертханалық жануарларда сынақ жүргізуге тыйым салса, ДСҰ сауда кедергілерін енгізуге рұқсат береді. Алайда, Дүниежүзілік сауда ұйымы мұндай жағдайларда мұндай кедергілерді заңсыз деп үнемі шешіп келеді, себебі тек үдеріс өзгеше, ал соңғы өнім өзгермейді. Сондықтан ДСҰ өнім мен үдеріс арасындағы айырмашылықты сауда кедергілерінің негізділігін анықтаудағы маңызды фактор етіп белгіледі. Дүниежүзілік сауда ұйымы, егер елдер импорттаушы елдің стандарттарынан өзгеше болғандықтан ғана кедергілер енгізе алса, бақылаудан шығып, әлем бойынша маңызсыз себептермен кедергілер қойылуы мүмкін деп мәлімдеді. Алайда, көптеген адамдар бұл шешімдер Дүниежүзілік сауда ұйымының жарияланған мақсаттарына қайшы келеді деп шағымданып, ұйымның көбінесе коммерциялық мүдделерді қоршаған орта, этика және адам құқықтары мәселелерінен жоғары қоятынын дәлелдейді.

The product/process distinction is the distinction between the product information and the process information of a consumer good. Product information is information that pertains to a consumer good, namely to its price, quality, and safety (its proximate attributes). Process information is information that pertains to the means by which the consumer good is made i. e. the working conditions under which it comes into being, as well as the treatment of animals involved in its production chain (its peripheral attributes). The product/process distinction is used by the World Trade Organization (WTO) as a way to determine whether or not a complaint filed by an importing nation is valid and warrants trade barriers against the exporting nation. Under WTO rules, an importing nation can lodge a complaint with the WTO that the exporting nation uses methods for obtaining or producing the good in question that the importing nation finds to be immoral or unethical. If the independent World Trade Organization Advisory Board, made up of a panel of international law and trade experts, finds that the importing nation has a legitimate complaint, enforces said ethical standards for domestic production, and isn't trying to merely skirt its free trade obligations, then the Board will rule that trade barriers are justified. Despite what World Trade Organization officials have said, in practice the World Trade Organization finds these complaints illegitimate the vast majority of the time. For example, if the European Union (EU) wants to ban imports of cosmetics that were tested on laboratory animals on grounds that such testing is unethical, it can file a complaint with the World Trade Organization and, in theory, the WTO would allow the EU to enact trade barriers provided that the EU bans its own domestic cosmetic producers from testing on laboratory animals. In these cases, however, the World Trade Organization has consistently ruled that such barriers are illegal because only the process is different, while the final product itself is not. Therefore, the WTO has made the product/process distinction an important factor in determining whether trade barriers are justified. The World Trade Organization has stated that if nations were able to enact barriers merely because the importing nation's standards differ from their own, control could be lost and barriers could be enacted around the world for frivolous reasons.|date=May 2013 However, many complain that these rulings go against the stated intentions of the World Trade Organization, and prove that the organization often puts commercial interests above environmental, ethical, and human rights issues.