Кіріспе

Индуистік құдайлардың аспандық мекені

Сварга (,), сондай-ақ Индралока және Сваргалока деп те аталады, индуизмде девалардың аспандық мекені болып табылады. Сварга индуистік космологиядағы жеті жоғары локаның (эзотерикалық жазықтықтардың) бірі. Сварга көбінесе "жәннат" деп аударылады, бірақ ол Ыбырайым діндерінің жәннат тұжырымдамасынан өзгеше саналады.

Сипаттама

Сварга – бұл Меру тауының үстінде және одан жоғары орналасқан аспан әлемдерінің жиынтығы. Онда, өзінің қасиетті жазбаларына сәйкес, тура жолмен өмір сүргендер келесі дүниеге туғанша ләззат алады. Оны құдайлардың Ведалық сәулетшісі Тваштара салған делінеді. Девалардың патшасы Индра – Сварганың билеушісі, оны әйелі Индранимен бірге басқарады. Оның ордасындағы сарайы Вайджаянта деп аталады. Бұл сарайда барлық патшалықтардың ішінде теңдесі жоқ Судхарма атты мәшһүр зал орналасқан. Сварганың астанасы – Амаравати, оның кіреберісін аңызға толы пил Айравата күзетіп тұрады. Сварга – молшылықтың сиыры Камаденудің, сондай-ақ барлық тілектерді орындайтын Париджата ағашының мекені. Әйгілі Калпаврикша ағашы Надана бақшасының ортасында өседі, оны Индра мұхитты аралаған Самудра Мантханадан пайда болғаннан кейін отырғызған. Орналасқан жеріне байланысты Сварга үшінші ең биік аспан деп аталады – Тридива. Инду мифологиясында девалардың Сварга билігі олардың мәңгілік қарсыластары – асуралармен соғыстағы негізгі даудың себебі болып табылады. Бұл аңыздарда асура патшасы, мысалы, Хираньякашипу, оны өзіне қаратуы жиі кездеседі. Құтқарушы құдай Вишну көбінесе жағдайды қалпына келтіру үшін араласады. Ол кейде Нарасимха сияқты аватарға айналып, асура патшасын жеңіп, Индра мен деваларды өз орнына қайтарады. Әр пралайя (үлкен жойылғанда) алғашқы үш әлем – Бхулока, Бхуварлока және Сваргалока жойылған. Қазіргі индуизмде Сварга көбінесе төменгі аспан деңгейіне түсіріледі, ол Вишну мен Шиваның аспан мекендері Вайкунта мен Кайлашадан рухани және физикалық тұрғыдан төмен тұрады.

Ведалар

Аттарваведаның әндерінде Сварга Питрлока деп аталады, яғни адамның қайтыс болған ата-бабаларымен кездесуді үміттенетін жер. Бұл – құрбан шалу арқылы игілікке ие болғандарға сыйланатын мекен. Адамның шалған құрбандықтары тікелей көкке барады және құрбандық шалушы келгенше күтіп тұрады. Бір әнде Сварга су лилиялары мен лотостарға, бал жағалары бар майлы көлдерге, сондай-ақ шарап, сүт, айран және су сияқты түрлі тағамдар ағып жатқан өзендерге толы әлем деп сипатталады. Қонақтарға сыйлық беру де жұмаққа жол ашады делінеді. Веданта Сутра Сваргадан Бхулокаға көшіп өту туралы түсінік береді. Онда, құрбандықтар мен қайырымдылық жасаған жыва (жанды күш) Сваргаға көтеріледі, ал мекенінен шығып, жерге оралғанда жаңбыр бұлты ретінде түсіп, жаңбыр болып жерге жауады. Адам жаңбырмен суарылған тамақты жегенде, ол оның шәуетіне өтеді, ал жыныстық қатынас кезінде әйелге өтіп, қайта туылады. «Sampata» – адамды жұмаққа көтерілуге мүмкіндік беретін ұғымның атауы екені айтылады. Сондай-ақ, Сваргада ізгілікпен өмір сүрген адам брахман, кшатрий немесе вайшья болып дүниеге келеді, ал қалғандары басқа жануарлар немесе төмен тұрғандар сияқты жаман дүниеге туады делінеді. Мундака Упанишада жұмаққа жету үшін Ведалық рәсімдерді орындау қажеттігін куәландырады.

Пурандар

Бхагавата Пуранада айтылғандай, Сварг – дұрыс пен бұрыс арасын ажырата біліп, басқаларды сүйетін және олар үшін жақсылық жасайтын адамның мекені. Игілік, ізгілік және берілгендік сипаттары барлар осы мекенге жете алады. Бұл – құдайлық музыканы, құдайлық сұлулықты және құдайлық нәрселерді бағалай алатын, кез келген адамға жеткілікті нәрселерге толы мекен. Бұл локадағы адамның қанша уақыт тұратыны оның жинаған пуньясы (ізгі амалдары) арқылы анықталады. Егер адамда қажетті рухани деңгей болмаса, жоғары интеллекті ғана осы мекенге кіру үшін жеткілікті деп есептелмейді.

Рамаяна

Рамаянада пуньяны жинау және жақсы амалдар жасау – Сваргаға жетудің қажет шарты ретінде айтылады. Эпоста патша Тришанку туралы әңгіме келтіріледі. Оған абыз Вишвамитра Сваргада орын беруге уәде берген. Осы мақсатта ол жалғыз яджня жасады, бірақ басқа абыз бен даналар Васиштаның бұйрығымен оған қосылмады. Абыздың күшімен патша Сварга қақпасына көтерілді. Бұл туралы Индраға хабар берген соң, Индра ашуланып, Тришанкуды оның төмен тектілігіне байланысты мекенінен қуып, жерге құлатып жіберді. Вишвамитра оның құлауын орта жолда тоқтата алды, сондықтан патша ауада тоқтап қалды. Индра Тришанкудың тұруы үшін өзінің Сваргасынан төмен жаңа Сварга жасауға келісті. Бұған жауап ретінде Вишвамитра патшамен бірге жаңа аспанды мекендеу үшін жаңа Индра мен деваларды жаратты. Абыздың күшінен қорқып, Индра мойынсұнып, Тришанкуны өзінің алтын виманасына мінгізіп, нағыз Сваргаға жеткізді.

Маһабхарата

Махабаратада ханзада Арджунаны ханзаданың әкесі Индраның күймешісі Матали Сваргаға алып барады. Сапар барысында ол мыңдаған аспандық ұшқыш көліктерді, виманаларды көреді. Ол бұл әлемде жарық беру үшін күн мен айдың қажеті жоқ екенін, өйткені ол толығымен өздігінен жарқырайды. Ол Сварганың тұрғындарына назар аударады: ришилер, шайқаста қаза тапқан батырлар, қатаң аскетизмді орындағандар, гандхарвалар, гухьякалар, сондай-ақ апсаралар. Индраның астанасы Амараватиге жеткенше ол бірнеше аспан аймақтарынан өтеді. Амараватиде Арджуна апсаралардың сүйікті демалыс орны – Нандана бақтарын көреді. Ол барлық маусымда қасиетті ағаштар мен гүлдердің гүлдеп тұрғанын байқайды. Оған түрлі құдайлар, Ашвиндар мен Маруттар, Дилипа бастаған патшалық даналар және жоғары тұрған брахмандар мақтау айтады. Ол ең жақсы гандхарва, Тумвурудың ең қасиетті және әдеттен тыс музыкасын тыңдайды, ал Менака, Рамбха және Урваши сияқты ең тартымды апсаралардың билерін тамашалайды. Махабарата Сварганың бірнеше нысаны немесе аймағы бар екенін көрсетеді, олардың әрқайсысын Сурья, Кубера және Варуна сияқты құдайлар басқарады. Индра Сварга тұрғындарының барлық тілектерін орындайды. Ерлер мен әйелдер бір-бірінің қуанышын шексіз сезінеді, және екі жыныс арасында қызғаныш жоқ. Мәтінде Нахуша Юдхиштхираға қайырымдылық жасау, жағымды сөздер айту, адалдық және ахимса арқылы жұмаққа жетуге болатынын айтады.

Бхагавад-гита

Бхагавад-гитада көрсетілгендей, Сварга – ізгі амалдар жинағандардың мәңгілік мекені емес. Олар Сварганың кең әлемін пайдаланып, ізгі амалдары (пуньялары) таусылған соң, адамдар әлеміне қайта оралады; осылайша, Үштік Дхармасын ұстанған күйде, құштарлықтарын қанағаттандыру үшін, қайта туу мен өлім цикліне түседі.