Кіріспе

Кариб бассейні бастамасы (CBI) – 1983 жылғы Кариб бассейні экономикалық қалпына келтіру актісі (CBERA) арқылы бастау алған сауда бастамасы. CBI 1984 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді және Орталық Америка мен Кариб теңізі елдеріне бірнеше тарифтік және саудалық жеңілдіктер беруді мақсат етті. CBERA-дағы ережелер АҚШ-тың мүдделеріне қайшы келетін немесе американдық мүлікті экспроприациялаған CBI елдеріне жеңілдіктер беруіне кедергі келтірді. 1990 жылғы Кариб бассейні экономикалық қалпына келтіруді кеңейту туралы заң, "CBI II" деп белгілі, CBI-ды тұрақты етті. Бірақ 1994 жылы Мексикамен Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (NAFTA) келісіміне қол қойғаннан кейін, Мексика үшін өнімдерін АҚШ-қа экспорттау оңайырақ болды. CBI елдері тоқыма және киім сияқты салалардағы ірі бәсекелес Мексикаға қарағанда өз артықшылықтарын жоғалтты, сондықтан олар өз жеңілдіктерін арттыруға және "NAFTA-мен теңдестіруге" тырысты. Бұл күш-жігер 2000 жылғы Кариб бассейні сауда серіктестігі туралы заңға дейін сәтті болмады, ол 2002 жылы кеңейтілді. Аймақтан АҚШ-қа экспортталатын бірнеше тауарға әлі де жеңілдік берілуде, бірақ бұл жеңілдіктер екіжақты еркін сауда келісімдерімен және мүмкін болашақта Америка еркін сауда аймағымен алмастырылуы мүмкін.

Гаитидегі фермерлерге әсері

1980 жылдардың басында Гаити күріш өндірісі бойынша өздігімен қамтамасыз етілген. Бірақ, CBI Гаити экономикасын либералдауды және Гаитидегі ішкі азық-түлік өндірісінің шамамен үштен бірін экспорттық дақылдарға қайта бағыттауды ұсынды. Нәтижесінде, күріш өнеркәсібі қысқарды және АҚШ үкіметі субсидиялаған арзан импорттық күрішпен нарық толып кетті. Гаити шаруалары бәсекелесе алмады, себебі олар субсидияланған "Майами күрішімен" шайқаса алмады, осының салдарынан олардың күнкөрісі қиын жағдайға түсті. Содан кейін Гаитиде күріш өндірісі күрт төмендеді және күріш өнеркәсібінде жұмыс істеген көптеген ауыл тұрғындары табыс көздерін жоғалтты. Алайда, үкіметтік субсидиялар алған және өнімдерін Гаитиге төмен бағамен сатқан американдық күріш өндірушілер, күріш импортына салынатын баж салығы 35%-дан 3%-ға дейін төмендетілгендіктен, үлкен қаржылық пайдаға ие болды.