Кіріспе

Атрофиялық гастрит – асқазанның асқазан шырышты қабығының созылмалы қабыну процесі, нәтижесінде асқазан бездерінің жасушалары жоғалып, олардың орнына ішек және талшықты тіндер келеді. Осының салдарынан асқазанның тұз қышқылы, пепсин және ішкі фактор сияқты қажетті заттарды өндіруі бұзылады, бұл ас қорыту проблемаларына алып келеді. Ең көп кездесетін салдары – В12 витаминінің жетіспеуі, одан кейін қатерлі анемияға ұшырау мүмкіндігі; темірдің сіңуінің нашарлауы, темір тапшылығы анемиясына әкеледі. Бұл Helicobacter pylori инфекциясының тұрақты болуынан немесе аутоиммундық себептерден туындауы мүмкін. Аутоиммунды атрофиялық гастрит (А типті гастрит) бар адамдарда асқазан карциномы, Хашимото тиреоидит және ахлоргидрия даму қаупі статистикалық тұрғыдан жоғары. А типті гастрит негізінен асқазанның түбін (денесін) зақымдайды және қатерлі анемиямен бірге жиі кездеседі. Басқа симптомдар, мысалы, асқазанның босауының кешігуі (80%), рефлюкс симптомдары (25%), шеттік нейропатия (25%), вегетативтік жүйке жүйесінің бұзылыстары және есте сақтау қабілетінің нашарлауы сирек кездеседі және жағдайлардың 1-2%-ін құрайды. Сондай-ақ, мания, депрессия, обсессивтік-компульсивтік бұзылу, психоз және танымдық қабілеттердің төмендеуі сияқты психиатриялық аурулар туралы хабарлар бар. Автоиммунды атрофиялық гастрит темір мен В12 витаминінің сіңуін нашарлатса да, темір тапшылығы қатерлі анемияға қарағанда ертерек анықталады.

Себептер

Соңғы зерттеулер аутоиммундық метапластикалық атрофиялық гастриттің (AMAG) иммундық жүйенің асқазанның париетті жасушаларына шабуыл жасауының салдары екенін көрсетті.

Патофизиология

Аутоиммунды метапластикалық атрофиялық гастрит (AMAG) – бұл атрофиялық гастриттің тұқым қуалайтын түрі, ол париетті клеткаларға және ішкі факторға бағытталған иммундық жауаппен сипатталады. Париетті клеткаларға және ішкі факторға қарсы сарысу антиденелерінің болуы – мінездемелік белгі. Автоиммундық жауап кейіннен париетті клеткалардың жойылуына алып келеді, бұл терең ахлоргидрияға (және гастрин деңгейінің жоғарылауына) себеп болады. Ішкі фактордың жеткіліксіз өндірісі В12 витаминінің нашар сіңуіне және қатерлі анемияға әкеледі. AMAG әдетте асқазан денесі мен fundus-қа локалданады. Ахлоргидрия G-клеткаларының (гастрин өндіретін) гиперплазиясын тудырады, бұл гипергастринемияға әкеледі. Гастрин энтерохромафинге ұқсас клеткаларға (ECL клеткалары гистамин секрециясына жауапты) трофикалық әсер етеді және AMAG-да ECL клеткаларының қатерлі ісікке айналуын түсіндірудің бір механизмі деп саналады.

Диагностика

АПКА (антипариетальды жасушалық антителолар), антиинтринсикалық фактор антителолары (АИФА) және Helicobacter pylori (HP) антителоларын сарысу гастринімен бірге анықтау диагностикалық мақсаттар үшін тиімді.

Жіктеу

Атрофиялық гастритті прогрессия деңгейіне қарай "жабық тип" немесе "ашық тип" деп жіктеу мүмкіндігі ерте зерттеулерде ұсынылған, бірақ 2017 жылға дейін барлық жағдайда қабылданған бірыңғай жіктеме болған жоқ.