Кіріспе

Пуэрто-Рико жазушысы (1895–1973)

Мерседес Негронь Муньос, сонымен қатар "Клара Лейр" деген атпен танымал (8 наурыз 1895 жыл – 26 тамыз 1973 жыл), 20 ғасырдағы ең көрнекті феминист және постмодернист Пуэрто-Рико ақыны және эссе жазушысы саналды.

Ерте өмір және білім

Негрон Муньос Пуэрто-Риконың Барранкитас қаласында жазушылар, ақындар және саясаткерлер отбасында дүниеге келді. Оның әкесі – ақын Квинтин Негрон, ал інілері – ақын Хосе А. Негрон және ақын және мемлекет қайраткері Луис Муньос Ривера. Сонымен қатар, ол Пуэрто-Риконың тұңғыш сайланған губернаторы Луис Муньос Маридің туысы болды. Негрон Муньос бастауыш және орта білімін туған қаласында алып, Пуэрто-Рико университетінде әдебиет оқыды. Осы кезеңде ол елдің мәдени және өнерлік айналымына белсенді қатысып, сол заманғы басқа да белгілі жазушылармен достық байланыс орнатты. Осындай жақын достарының бірі – журналист және жазушы Луис Ллоренс Торрес, ол кейін Клара Лэрді «Пуэрто-Риконың Альфонсина Сторни» деп атады. ХХ ғасырдың басында Лэйр 1916 және 1917 жылдар аралығында «Хуан Бобо» және «Идеарий» әдеби журналдарында «Хедда Габлер» псевдонімімен жариялаған либералдық және феминистік жазбаларымен үлкен дау тудырды, бұл псевдоним Ибсеннің кейіпкеріне сілтеме жасады. 1918 жылы ол отбасымен бірге Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады, сол жерде оның алғашқы өлеңдері жарық көрді. 1932 жылы отбасы Пуэрто-Рикоға қайта оралды.

Еңбек жолы және ірі шығармалары

1937 жылы ол өзінің алғашқы өлеңдер кітабын «Arras de Cristal» деген атпен Клара Лэйр псевдонімімен жариялады, осы атты ол өмірі бойы қолданды. Ол Пуэрто-Рико Афинаеумі мен Пуэрто-Рико мәдениет институтының сыйлықтарын алды. Ұзақ уақыт өткен соң, Пуэрто-Рико әдебиет институты оны Латын Америка әдебиетінің маңызды тұлғасы ретінде таныды. 1950 жылы ол «Trópico Amargo» және «Más allá del Poniente» атты екі томдық кітап шығарды. 1959 жылдан бастап ол Пуэрто-Рико мәдениет институты журналында «Арал тұрғынының естеліктері» деген тақырыптағы ойдан шығарылған өмірбаянның бөліктерін жариялай бастады, ол бастапқыда толыққан жоқ. Ақын ретінде Клара Лэйр Хуана де Ибарбуру, Альфонсина Сторни, Делмираб Агустини және Габриэла Мистраль бастаған және Пуэрто-Рикода Джулия де Бургоспен дамытылған әйелдер поэзиясының дәстүріне енді, бұл XX ғасырдың басындағы постмодернизм аясында болды. Оның поэзиялық туындылары күнделікті Пуэрто-Рико көріністерін жұп өлеңдер, сонеттер және жиі Александрия өлеңдері арқылы бейнелеумен сипатталады. Сондай-ақ, махаббат, феминистік, экзистенциалистік, пессимистік және эротикалық тақырыптар жиі кездеседі. Негрон Муньостың өміріне арналған «Клара Лэйрге деген құмарлық» атты деректі драманы 1996 жылы Ивонн Белен түсірді. Пуэрто-Рико оның есімін мектепке берді, ал Хормигуэрос қаласында 1991 жылдан 2016 жылға дейін әйелдерге баспана және көмек көрсеткен «Hogar Clara Lair, Inc.» атты коммерциялық емес ұйым жұмыс істеді, олар отбасылық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен немесе эмоционалдық және экономикалық қолдауға мұқтаж болған әйелдерге көмектесті. 2000 жылдың 29 наурызынан бастап оның есімі Ескі Сан-Хуандағы «La Rogativa» алдындағы көшеге берілді, ол соңғы тұрған жеріне жақын орналасқан. Бұл «Фундация Фелиса Ринкон» президенті Марио Негрон Портильоның еңбегінің арқасында мүмкін болды.