Кіріспе

Атри немесе Аттри – индуизмдегі Веда ақыны, Агни, Индра және индуизмнің басқа да Веда құдайларына арналған көптеген гимндердің авторы. Атри индуистік дәстүрдегі Саптаришидің (жеті ұлы Веда ақындарының) бірі және оның қасиетті кітабы – Рыгведада ең көп есімдері кездеседі. Рыгведаның бесінші мандаласы (5-кітап) оның құрметіне Атри мандаласы деп аталады, ал ондағы сексен жеті гимн оған және оның ұрпақтарына жатқызылады. Атри Пураналарда және индуистік эпостар Рамаяна мен Махабхаратада да еске алынады.

Аңыз

Атри – Маричи, Ангирас, Пулаха, Крату, Пуластья және Вашиштамен бірге жеті ұлы ришидің бірі. Құдай айтуынша, ол жеті Саптаришидің соңғысы болып табылады және тілден пайда болған деп есептеледі. Атридің әйелі Анасуя болды, ол жеті адал әйелдің бірі саналады. Құдай үнмен тапас етуге бұйрық бергенде, Атри оған келісіп, ауыр тапас етті. Оның құлшынысы мен дұғаларына риза болған индуизмнің үш құдайы – Брахма, Вишну және Шива – оның алдына келіп, оған игіліктер сыйлады. Ол олардан өзіне тууын тіледі. Аңыздың тағы бір нұсқасында Анасуя өз пәктігінің күшімен үш құдайды құтқарып, олар оның балалары ретінде дүниеге келді делінеді. Брахма оған Чандра, Вишну – Даттатрея, ал Шива – Дурваса ретінде туды. Атри туралы әртүрлі діни кітаптарда айтылады, ең белгілісі – Риг Веда. Ол сондай-ақ әртүрлі дәуірлермен байланысты, атап айтқанда, Рамаяна дәуіріндегі Трета Югада ол Анасуямен бірге Рама мен оның әйелі Ситаға кеңес берді. Бұл жұп Ганг өзенін жерге түсірген деп есептеледі, осы туралы Шива Пуранада жазылған. Вальмики Рамаянасында ол оңтүстікте тұрады делінеді. Бұл пұрандық дәстүрмен де расталады.

Риг Веданың көрушісі

Ол Ригведаның бесінші мандаласының (5-кітап) көрушісі. Атридің көптеген ұлдары мен шәкірттері болған, олар да Ригведа және басқа Ведалық мәтіндерді жинауға үлес қосты. Бесінші мандала 87 гимннен тұрады, олардың көпшілігі Агни мен Индраға, сондай-ақ Вишведеваларға ("барлық құдайларға"), Маруттарға, Митра-Варуна егіз құдайлығына және Асвиндарға арналған. Екі гимн Ушасқа (таңға) және Савитрге арналған. Бұл кітаптағы гимндердің көпшілігі Атреялар деп аталатын Атри руының композиторларына жатқызылады. Ригведадағы Атри мандаласындағы 5.44 гимны Гельднер сияқты ғалымдардың пікірінше, Ригведаның ең қиын жұмбақ гимны болып саналады. Бұл өлеңдер сонымен қатар, құдайдан шабыттанған өлеңдер арқылы табиғат құбылыстарын көркем бейнелеуімен де белгілі, мысалы, 5.80 гимнінде таңды көңілді әйел ретінде поэтикалық түрде суреттеу.

Рамаяна

Рамаянада Рама, Сита және Лакшмана Әтри мен Анасуяның ашрамына (ермегіне) барады. Атридің үйі Читракуттада орналасқан деп сипатталған. Мәтін – Вайхансас дәстүрінің брахмандарына арналған мінез-құлық ережелері. Атри Самхитаның сақталған бөліктері мәтінде йога, өмір сүру этикасы және басқа да тақырыптар талқыланғанын көрсетеді, мысалы:

Вайхансастар Оңтүстік Үндістандағы маңызды қауым болып табылады және олар өз Ведалық мұраларын сақтап келеді.