Батыс Африкадағы Ваало патшалығы: тарихы, географиясы, Серер және Такрур династиялары туралы ақпарат. Сенегал мен Мавритания аймағындағы ежелгі мемлекет.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Батыс Африкадағы бұрынғы патшалық Ваало – қазіргі Сенегал және Мавритания аумағындағы Батыс Африкадағы Сенегал өзенінің төменгі ағысында орналасқан патшалық. Оған өзеннің өзінің бір бөлігі, солтүстік және оңтүстік аймақтары кірді, олар Атлант мұхитына дейін созылған. Солтүстігінде мавр әмірліктері, оңтүстігінде Кайор патшалығы, ал шығысында Жолоф орналасқан.
Former kingdom in West Africa
Waalo was a kingdom on the lower Senegal River in West Africa, in what is now Senegal and Mauritania. It included parts of the valley proper and areas north and south, extending to the Atlantic Ocean. To the north were Moorish emirates; to the south was the kingdom of Cayor; to the east was Jolof.
Шығу тегі
Ауызша тарихтарда айтылғандай, Ваало аймағы патшалыққа айналудан бұрын, жердің түпкілікті иесі деген мағына беретін серлер дәрежесіндегі ламандықтардың әртүрлі топтарымен басқарылған. Этимологиялық мәліметтер бұл аймақты Такрурдың Жаа’ого әулеті басқарғанын көрсетеді. Ндиае, бастапқыда Такрурдан шыққан фула, ламандықтарды біріктіріп, Ваалоны 16 жыл бойы патша емес, төреші немесе судья ретінде басқарды. Кейбір ауызша хабарларға сәйкес, ол өзінің жартылай бауыры Барка Бо немесе Барка Мбодж тарапынан қуылды. Осыдан кейін Ндиае Жолофты басып алып, Жолоф империясын құрды. Ндиае соңынан Ваалоны өзіне бағынышты етіп алды. Еуропалықтар алғаш рет 15 ғасырда Ваало жағалауына келді және көп ұзамай сауда жасауды бастады. Бұл Джолофтың орталық аймағынан Ваало және Кайор сияқты жағалаудағы бағынышты аймақтарға экономикалық күштің айтарлықтай ауысуына себеп болды. Патшалық отбасының мүшесі Бууми Йелэн осы кезеңде Ваалоны өз бақылауына алған болуы мүмкін, және ол Buurba Jolof үшін кедендік жинаушылар қызметін атқарған алкальделер жүйесін құрған делінеді. Кейін ол португалдармен одақтасып, билікті басып алуға тырысты, бірақ бұрынғы одақтастары дау кезінде оны өлтірді. Француздардың келуі Ваало тарихының қалған бөлігіне шешуші әсер етті. Сауданың бербер тайпаларынан француздарға ауысуына жауап ретінде бербер маработы Наср ад Дин Шар Буба соғысын немесе Марабтар соғысын бастады. Ол Ваалоның билеуші аристократиясын (басқа Сенегал өзенінің патшалықтарымен бірге) құлатып, ислам теократиясын орнатуға тырысты. Алайда, 1674 жылы ол қайтыс болғаннан кейін оның қозғалысы күйреп, өзеннің солтүстігіндегі араб Хасан тайпаларымен және француздардың белсенді қолдауымен біріккен бұрынғы иерархиялар қайтадан бекітілді.
Oral histories claim that, before becoming a kingdom, the area of Waalo was ruled by a patchwork of Lamanes, a Serer title meaning the original owner of the land. Etymological evidence suggests that the area was ruled by the Jaa'ogo dynasty of Takrur. Ndiaye, originally a Fula from Takrur, united the Lamanes and ruled Waalo for 16 years as an arbiter or judge rather than king before, according to some oral accounts, being driven out by his half brother Barka Bo, or Barka Mbodj. After this, Ndiaye took control of Jolof and founded the Jolof Empire. Ndiaye eventually made Waalo a vassal. Europeans first appeared off the coast of Waalo in the 15th century, and soon began trading. This caused a significant shift in economic power away from the Jolof heartland towards coastal vassals such as Waalo and Cayor. Buumi Jelen, a member of the royal family, may have established his own control over Waalo during this period, and is credited with creating a system of alkaldes who served as customs collectors for the Buurba Jolof. He later attempted to ally with the Portuguese to take power, but was killed by his erstwhile allies in a dispute. The French presence would have a decisive effect on the rest of the history of Waalo. Partly in response to the shift in trade away from Berber tribes to the French, Nasr ad Din, a Berber Marabout, launched the Char Bouba War or the Marabout War, overthrowing the ruling aristocracy of Waalo (among other Senegal river kingdoms) in an attempt to establish an Islamic theocracy. Upon his death in 1674, however, his movement collapsed and the old hierarchies, aligned with Arab Hassan tribes north of the river and vigorously supported by the French, re asserted themselves.