Кіріспе

АҚШ-тың федералды заңнамасы

2005 жылғы АҚШ-тың топтық іс-әрекеттердің әділдігі туралы заңы, 28 U.S.C. §§ 1332(d), 1453, 1711–15, АҚШ-тағы көптеген ірі топтық іс-әрекеттер мен жаппай іс-әрекеттер бойынша федералдық соттардың қарау құзыретін кеңейтті. Бұл заң жобасы Буш әкімшілігінің екінші мерзіміндегі маңызды алғашқы заң болды. Бизнес-топтар мен азаматтық сот жүйесін реформалауды қолдаушылар заң жобасын лоббилеу арқылы, оның топтық іс-әрекеттердің теріс пайдаланылуын болдырмау үшін қажет екенін айтты. Президент Джордж У. Буш осы заң жобасын қолдауға уәде берген еді. Заң федералдық соттарға белгілі бір топтық іс-әрекеттерді қарауға рұқсат береді, егер даудың жалпы сомасы 5 миллион доллардан асса; егер топта кем дегенде 100 талапкер болса; және тараптар арасында кем дегенде "минималды айырмашылық" болса (яғни, кем дегенде бір талапкер топ мүшесі кем дегенде бір жауапкерден басқаша болуы керек). Дегенмен, сот белгілі бір жағдайларда қарау құзыретінен бас тарта алады және басқа жағдайларда міндетті түрде бас тартуға тиіс. Сондай-ақ, заң соттарға топтық іс-әрекеттер бойынша келісімдерді, әсіресе корпорацияларға қатысты, мұқият тексеруді тапсырады.

Сыншылар

Сыншылар бұл заң күшті корпорациялардың салдарынан зардап шеккен америкалықтардың заңдық жолға жүгіну құқығын жоққа шығарады деп айыптады. Конгрессмен Эд Марки (Массачусетс штатынан демократ) бұл заң жобасын "темекі, асбест, мұнай және химия өнеркәсіптеріне, қарапайым отбасылардың денсаулығына зиян келтірген жағдайда жақындарының мүддесін қорғау үшін сотқа жүгінуге қажеттілігінен айырылған соңғы төлемақы" деп атады. Сыншылар федералдық юрисдикцияның кеңеюі штаттардың құқықтары мен федерализмнің есебінен жүзеге асып жатыр дейді, бұл республикашылардың тарихи қарсылығына түсінікті; алайда, қолдаушылар бұл заң жобасы елдің негізін қалаушылардың федералдық соттардың рөлі және Александр Гамильтонның "Федералист" №80-де білдірген әртүрлі юрисдикция туралы бастапқы ниеттерімен сәйкес келеді деп жауап береді.

Әсері

Федералды сот орталығының зерттеушілері жүргізген зерттеуде CAFA қабылдалғаннан кейін федералды соттарға тікелей түскен немесе басқа соттан ауыстырылған топтық істердің саны артқандығы анықталды. Бұл тұжырым, CAFA-ны қабылдаудағы Конгрестің мақсатына сәйкес келеді. Көрініс берген өсімнің басты себебі – тұтынушылардың шағымдарымен айналысатын топтық істердің көбеюі болды. Күтпегендей, FJC зерттеуі көрсеткендей, түрлі құрамы бар топтық істердің көп бөлігі федералды соттарға бастапқы рет берілген өтініштердің артуымен байланысты. Бұл нәтиже, талапкерлердің адвокаттары CAFA қабылдалғаннан кейін, қорғау тарапы соттан істі шығарудың орнына, федералды сотты таңдап отырғанын көрсетеді, бұл күтілмеген жағдай.