Орталық Ирландия Королі: Кормак мак Арт О Мелаглайн тарихы
Cormac mac Art Ó Melaghlain
Ирландия тарихы: Кормак мак Арт О Мелаглайн – 1209-1239 жылдары Миде патшасы, англо-нормандарға қарсы жеңістерімен көзге түскен, бірақ ұзаққа соқпаған билеуші.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кормак мак Арт О Мелаглайн, шамамен 1209/10 жылдардан 1239 жылға дейін Мид патшасы болды. Ол англо-нормандарға қарсы бірнеше маңызды жеңіс тудырды және осының нәтижесінде Мид патшаларының соңғы, ең белгілі және сәттілерінің біріне айналды. Дегенмен, Кормак қол жеткізген табыстар ұзаққа созылмады, тіпті оның өзі билік еткен кезеңде де, ал Чолмейн кланының кейінгі ұрпақтары ортағасырлық Ирландия саясатында маңызды рөл атқармады.
Cormac mac Art Ó Melaghlain, was King of Mide from around 1209/10 to 1239. He managed to win several notable victories over the Anglo Normans and as a result was one of the more prominent and successful later Kings of Mide. Whatever gains Cormac made were not to prove long lasting however, even in his own reign, and the successor lords of Clann Cholmain were largely insignificant to the politics of later medieval Ireland.
Өмірбаян
Кормақтың отбасы кем дегенде 6 ғасырдың басынан бері Мид патшалығын билеген. Олар Кланн Чолмайн деп аталды, бұл Оңтүстік Уи Неилл әулетінің бір тармағы еді. 845 жылдан 860 жылға дейін Ирландияның Жоғарғы патшасы болған беделді атасы Маэль Сехнайл мак Майл Руанайдтың құрметіне олар Уа Маэль Сехлайн тегін алды. Оның ұрпақтарының бірі, сондай-ақ Кормақтың атасы – Маэль Сехнаилл мак Домнаилл (Маэль Сехнаилл II деп белгілі), ол Брайан Борудың билігінен бұрын және кейін Жоғарғы патша болды. 976-1022 жылдар аралығында Маэль Сехнаилл мак Домнаилл билік еткен кезде Мид патшалығы бұрынғы қуатына қарағанда әлдеқайда әлсіреп қалды. Орталық Ирландиядағы орналасқан жеріне қарамастан, немесе мүмкін соның салдарынан, Мид жаңадан үстемдік танытқан патшалықтардың билік күресінде пайдалы құрал ретінде қолданылды. Аралдағы нақты билік бұрын маргиналданған Лейнстер, Манстер және Коннахт әулеттеріне, сондай-ақ олардың солтүстік Уи Неилл туыстарына көшті. Көптеген монастырларды демеулеу патшалықтың ресурстарын сарқып, аралдың экономикалық астанасы Дублиннің басынан жеткіліксіздік тудырды, сондықтан олар ешқашан Ирландияның Жоғарғы патшасын шығара алмады. Кормақтың әкесі 1184 жылы Төрт жазбагердің жылнамаларында көрсетілгендей, екі патшаның кездесуінде Томонд патшасы Домналь Мор Уа Брианның ұлының қолынан қаза тапты, бұл оқиға ағылшындардың ықпалымен болды. Ол сол жылы Maelsechlainn Beag Ó Melaghlainмен ауыстырылды, ол үш күннен кейін Домналды жеңіп, ағылшын қамалының гарнизонын қырды. Кормак туралы алғашқы жазба 1209/10 жылдары Брейфннің королі Арт О Руаркты өлтірген кезде кездеседі. 1211 жылы ол Делвин шайқасында ағылшындарды жеңіп, оның констеблі Роберт Дункомарды өлтірді. Келесі жылы ол Ирландияның бас губернаторы Джон де Грейді жеңіп, одан көп олжа алды. Кейін «Биік ағаштар ордасы» шайқасында ол тағы бір ағылшын күшін жеңіп, «көптеген адамдарды» өлтірді. Бұл шайқас 12 ғасырдан бері Чолмейн кланының істеріне қатысты үнсіздік сақтаған Ольстер жылнамаларында тіркелді. Кормак осы жеңістен кейін Маэльсехлан Бигтің ұлы Доннелден жеңілді. Бірақ Доннел көп ұзамай қайтыс болды, ал Кормак Маэльсехлан Бигтің жерлеріне шабуыл жасап, оны жер аударып, Биррдегі қаланы өртеп жіберді. Ол сондай-ақ аттар мен басқа да олжа үшін Килклердегі ағылшын қамалынан қол жұмсады, бұл оған қарсы экспедицияға себеп болды, онда ол 1213 жылы Тин көпірінің шайқасында жеңіліп, жаңадан иеленген жерін қайтаруға мәжбүр болды. Ол 1236 жылы Коннахт королі Фелим О'Коннорға тағын қайтарып алуға көмектескен болуы мүмкін. 1239 жылы Кормак қайтыс болды, оның орнын ұлы Арт мак Кормак О Мелаглен басты. Арт Мид патшасы ретінде де сәтті билік етті, 1264 жылы Мид ағылшындарын жеңіп, әкесі Тин көпірінің шайқасынан кейін жоғалтқан жерлерін қайта иеленді және көптеген жергілікті басшылардың бағынуын алды. Екі жылдан кейін оның халқы Коннахт де Бургтың шабуылына тойтарыс берді. Кормақтың тағы бір ұрпағы – Каирпре О Мелагхлейн, Арттан кейін Мид патшасы болды, ол 1289 жылы Мед пен Коннахт королі Магнус О'Коннордың англо-нормандар одағын жеңіп алды.
Cormac's family had been rulers of the Kingdom of Mide since at least the early 6th century. Known as the Clann Cholmáin, they were a branch of the southern Uí Néill dynasty. They had taken the surname Ua Mael Sechlainn after their prestigious ancestor, Máel Sechnaill mac Maíl Ruanaid, who reigned as High King of Ireland from 845 to 860. One of his descendants, and another of Cormac's ancestors, was Máel Sechnaill mac Domnaill (known as Máel Sechnaill II) who was High King before and after the reign of Brian Boru. Following the reign of Máel Sechnaill mac Domnaill from 976 to 1022, the Kingdom of Mide was quickly reduced to a fraction of its former power. Despite, or perhaps because of, its situation in central Ireland, Mide found itself being used as a pawn in the power struggles of the newly dominant kingdoms, as real power on the island shifted to the previously marginalized dynasties of Leinster, Munster and Connacht as well as their northern Uí Néill kinsmen. Its past sponsorship of large numbers of monasteries ate into the kingdoms resources and its failure to secure over lordship of Dublin, the islands economic capital, meant they would never again produce a High King of Ireland. Cormac's father was killed in 1184 by a son of Domnall Mór Ua Briain King of Thomond at a meeting between the two kings, according to the Annals of the Four Masters, at the instigation of the English. He was succeeded in the same year by Maelsechlainn Beag Ó Melaghlain, who three days later defeated Domnall in battle and razed an English castle slaughtering its garrison. The first mention of Cormac appears in 1209/10 when he slew Art Ó Ruairc King of Breifne. In 1211 he defeated the English at Delvin and killed its constable Robert of Duncomar. In the next year he defeated John de Gray Chief Governor of Ireland and took from him large spoils, later at the battle of the 'Wood of the High Trees' he defeated another English force killing a 'great multitude'. This battle was notable enough to be recorded by the Annals of Ulster who are otherwise mainly silent on the affairs of Clann Cholmain from the 12th century on. Cormac himself was defeated after this victory by Donnell son of Maelsechlainn Beag in an apparent dynastic civil war. Donnell was shortly afterwards killed himself and Cormac marched on Maelsechlainn Beag's lands forcing him into exile and burning the castle at Birr. He also plundered the English castle of Kilclare for horses and other loot prompting an expedition against him where he was defeated at the battle of Tine Bridge in 1213 and forced to relinquish his newly acquired land. It is possible he aided the King of Connacht Felim O'Connor in 1236 in his effort to reclaim his throne. In 1239 Cormac died and was succeeded by his son Art mac Cormac Ó Melaghlain. Art would go on to have a relatively successful reign for a later King of Mide also, defeating the English of Meath in 1264 reasserting control over lands his father had lost after the battle of Tine Bridge and gaining the submission of many local chieftains. Two years later his people fended off an attack by the de Burgh's of Connacht. Another possible descendant of Cormac's is Cairpre Ó Melaghlain King of Mide after Art, who managed to defeat an alliance of the Anglo Normans of Meath and Magnus O'Connor King of Connacht in 1289.