Кіріспе

Алдағы неке туралы ресми хабарлама

Неке туралы хабарлау, көбінесе жай ғана "хабарлау" немесе "банн" /'//b//æ//n//z/// (орта ағылшын сөзі "жариялау" мағынасын білдіреді, франк және ескі француз тілдерінен шыққан), христиандық приход шіркеуінде немесе қалалық кеңесте екі белгілі адамның арасындағы жақын арада болатын неке туралы жариялануы. Бұл көбінесе католик шіркеуімен, Швеция шіркеуімен (лютеран), Англия шіркеуімен (англикан) және ұқсас дәстүрлері бар басқа христиан дінтерімен байланысты. 1983 жылы католик шіркеуі хабарлау талабын алып тастады және осы практиканы жалғастыруды жеке ұлттық епископтар кеңесіне шешіп беруге рұхсат берді, бірақ көптеген католик елдерінде хабарлау әлі де жарияланып тұрады. Хабарлаудың мақсаты – кез келген адамға некеге қанағаттандырмайтын діни немесе азаматтық-құқықтық бөгеттерді көтеруге мүмкіндік беру, осылайша жарамсыз некелерге жол бермеу. Бөгеттер заңдық юрисдикциялар бойынша әртүрлі болуы мүмкін, бірақ әдетте бұрынғы неке, бұзылмаған немесе жойылмаған, бойжетімдікке берілген уәде, келісімнің болмауы немесе жұбайлардың тыйым салынған туыстық дәрежедегі қарым-қатынаста болуы кіреді.

Рим католиктері

Бұл тақырыптағы католиктік канондық заң жасырын некелерді болдырмау үшін 1215 жылы IV Латеран кеңесінің 51-ші канонында бекітілді; сол кезге дейін некеге тұру туралы шіркеуде жариялау кейбір аймақтарда ғана жасалды. Тренттік собор 1563 жылы 11 қарашада (Sess. XXIV, De ref. matr., c. i) ережелерді нақтылады: кез келген неке қиюдан бұрын келісімшарт жасасқан тараптардың есімдерін шіркеуде жалпыға жариялау керек, екі тараптың діни қызметкерлері үш рет қатарынан қасиетті күндері. Канондық заңда бұл талап қарапайым болғанмен, кейде католик пен католик емес арасындағы некеде қиындықтар туындады, өйткені некеге қатысушы тараптардың бірі Рим католик шіркеуінде тұрақты приходқа жата бермейтін. Дәстүр бойынша, үйлену туралы хабарламалар мінберден оқылып, әдетте шіркеудің апталық бюллетенінде жарияланатын. 1983 жылға дейін канондық заң екі тараптың да үй приходтарында некеге тұру алдында үш жексенбіде немесе міндетті қасиетті күндері үйлену туралы хабарламаны жариялауды талап етті. 1983 жылғы Канондық құқық кодексінің 1067-каноны бойынша үйлену туралы хабарламаларды жариялауға қатысты нормаларды әрбір ұлттық немесе аймақтық епископтар конференциясы белгілейді. Кейбір жерлерде діни қызметкердің айтқан сөздері былай болды: "Мен (Приходтың аты) шіркеуінен (Бір тараптың аты) және осы шіркеуден (Екінші тараптың аты) арасындағы үйлену туралы хабарламаны жариялаймын. Егер сіздердің біреулеріңіз осы адамдардың қасиетті некеге тұрмауына қандай да бір себеп немесе заңды кедергі бар екенін білсеңіздер, оны жариялаңыздар. Бұл - (бірінші, екінші, үшінші) рет сұралып отыр". Некеге рұқсат қағаздары 14-ғасырда енгізілді, бұл үйлену туралы хабарлама бойынша белгіленген мерзімді ақы төлеп және некеге ешқандай канондық кедергі жоқ екендігі туралы антпен расталған мәлімдемемен бірге қысқартуға мүмкіндік берді.

Методист

Методистердің жексенбі күнгі құлшылығы, Методизмнің алғашқы литургиялық мәтіні, "некеге кедергі келтіретін, мысалы, туыстық байланыс және басқа біреумен заңды никеде болу сияқты мәселелерді жариялауды талап ететін дұға кітабының бастапқы ережесін" қамтиды. Бұл жариялаулар "құдайға құлшылық ету уақытында" "үш жексенбі бойы" оқылуы керек.

Англия мен Уэльс

Неке жариялауға қатысты қолданыстағы заңнама 1949 жылғы Неке туралы заңда қамтылған, ол 2012 жылғы Англия шіркеуінің Некеге (өзгерту) шарасымен толықтырылған.

Америка Құрама Штаттары

Колониялық дәуірде хабарлау міндетті талап болып саналды. Плимут колониясының алғашқы неке туралы ережесі (1636) хабарлауды қауымға үш рет оқып беруді немесе егер аймақта қауым болмаса, он бес күн бойы жариялауды талап еткен. Квакерлерге өздерінің үйлерінде хабарлауды жариялауға рұқсат берілді. 17 ғасырда хабарлау рәсімін орындамаған жағдайда күйеу жігіт немесе дін қызметкеріне айыппұл салынатын. Некеге хабарлауды жариялау Голландияның Жаңа Нидерланд колониясында да міндетті болды. 19 және 20 ғасырларда хабарлауды жариялау практикасы жойылды, себебі көптеген діни конфессиялар осы практикадан бас тартты немесе оны міндетті емес етті. Хабарлаудың орнына азаматтық некеге рұқсат беру туралы талап енгізілді, ол да осы мақсатқа қызмет етті: "некеге заңдық кедергі жоқ екенін жариялау".

Канада

Канаданың Онтарио провинциясында некеге тұруға рұқсат беру туралы хабарлама "құдайға табыну қызметі кезінде ашық түрде, естілетін дауыспен жариялануы" әлі де неке куәлігі алудың заңды баламасы болып табылады. 2001 жылдың 14 қаңтарында Торонто Метрополитен қауымдастығы шіркеуінде екі бір жынысты жұп осылай үйленді, себебі сол кезде провинция бір жынысты жұптарға неке куәлігі бермеді. 2003 жылы осы некелер заңды деп танылды. Манитобада некеге тұратын екі тараптың да әдетте қатысатын шіркеуде бір рет оқылған хабарлама неке куәлігінің орнына қолданылуы мүмкін. Канаданың Квебек провинциясында барлық некелер үшін бірдей рәсімдер қажет, бірақ Азаматтық кодекс "хабарлама" деген сөзді қолданбайды. Мемлекеттік лицензия талап етілмейді, бірақ үйлену орнында тойға 20 күн бұрын жазбаша хабарлама ілінуі керек, ал тойды өткізуші болашақ жұбайлардың некеге тұруға құқылы екенін тексереді. Британ Колумбиясында тек дукхоборлар ғана хабарлама арқылы некелесе алады.

Жалпы азаматтық құқық елдері

Көптеген азаматтық құқық елдерінде некеге тұруға дейінгі тіркеу және хабарлау шарттары әртүрлі, діни сипаттан мүлдем алыс.

Бельгия

Бельгияда жариялау талабы 1796 жылы енгізіліп, 2000 жылы жойылды.

Финляндия

Финляндияда, алдағы неке тойына дейін үш жексенбі күні күйеудің үй шіркеуінде хабарлау қажет болды. Бұл талап 1988 жылғы неке туралы заңмен тоқтатылды, бірақ Финляндияның евангелистік лютеран шіркеуі, егер жұбайлар басқаша өтініш бермесе, дәстүрді сақтап келеді. Фин тіліндегі бұл хабарлама "kuulutus avioliittoon" (сөзбе-сөз "некеге жариялау") немесе көбінесе және күнделікті тілде "kuulutukset" деп аталады.

Франция

Француз азаматтық заңы некеге тұруға ниетті жандар тұратын қалаларда неке туралы хабарлама жариялауды талап етеді. Ол хабарлама үйлену күніне он күн бұрын қала әкімшілігінде ілініп тұруы керек.

Германия

Германияның азаматтық заңы 1998 жылға дейін некеге ниеттілердің жариялануын талап еткен. Бұл рәсім "das Aufgebot bestellen" деп аталатын. Қазіргі таңда, жұбайлар азаматтық некеге тұру үшін алдын ала тіркелуі керек, бұл дереу некеге тұруға кедерес келтіреді. Дегенмен, енді бұл туралы хабарлау немесе жариялау қажет емес.

Нидерланды

Нидерландыда некеге тұруға ниетті жұбайлар осы ниеттерін алдын ала мемлекеттік органдарда ресми тіркеуге міндетті. Бұл процеске "ondertrouw" дейді.

Басқа қолданыстар

"The banns" сөзінің екінші қолданылуы – пьесаға кіріспе, яғни ортағасырлық пьесаның басында жарияланатын және алдағы пьесаның мазмұнын қысқаша баяндайтын хабарлама. Мұндай мысалға 1461 жылдан кейін жазылған орта ағылшын тіліндегі "Сакрамент" пьесасы (Croxton Play of the Sacrament) жатады.