Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстон мифологиясының шолуы
Overview of Estonian mythology
Эстон мифологиясы – эстон халықтық мұрасы мен әдеби мифологиясына жататын мифтер жиынтығы. Христиандыққа дейінгі және орта ғасырлық эстон мифологиясы туралы ақпарат тарихи жылнамаларда, саяхатшылардың жазбаларында және шіркеу тізілімдерінде шашыраңқы түрде кездеседі. Эстон фольклорын жүйелі түрде жазу 19 ғасырда басталды. Христиандыққа дейінгі эстон құдайларының арасында эстон тілінде Құдай немесе Таэватат ("Аспан әкесі") деп аталатын құдай болған болуы мүмкін, бұл фин тіліндегі Юмала мен мари тіліндегі Юмоға сәйкес келеді.
Estonian mythology is a complex of myths belonging to the Estonian folk heritage and literary mythology. Information about the pre Christian and medieval Estonian mythology is scattered in historical chronicles, travellers' accounts and in ecclesiastical registers. Systematic recordings of Estonian folklore started in the 19th century. Pre Christian Estonian deities may have included a god known as Jumal or Taevataat ("Old man of the sky") in Estonian, corresponding to Jumala in Finnish, and Jumo in Mari.
Ескі жылнамалардағы эстон мифологиясы
Ливониялық Генрихтің жылнамасында 1225 жылы эстондықтар жаудың мәйіттерін қазып шығарып, өртеп жіберген. Жазғы күн тоғысы мерекесінде күн от символы арқылы тойланады, бұл дәстүр бүгінге дейін сақталып келеді, сондай-ақ көптеген эстондық табиғат рухтары – киелі емен мен липа ағаштары Балтазар Русов 1578 жылы сипаттаған.
According to the Chronicle of Henry of Livonia in 1225 the Estonians disinterred the enemy's dead and burned them. The solstice festival of Midsummer celebrating the sun through solar symbols of bonfires, the tradition alive until the present day and numerous Estonian nature spirits: the sacred oak and linden have been described by Balthasar Russow in 1578.
Эстонияның мифтік және сиқырлы заттары
Ақ кеме (valge laev) – еркіндік сыйлайтын немесе адамдарды жақсырақ жандарға алып кететін мифтік кеме. Бұл аңыз 1860 жыл шамасында Юхан Лайнбергтің (Пайғамбар Малцвет деп те белгілі) басшылығымен Таллин маңына жиналған шағын топтың, оларды алып кету үшін ақ кемені күту кезінде пайда болды. Тырнақ қалпағы (küüntest kübar) – киген адамды (көбінесе Ванатюхиді) көрінбейтін етеді. Әріпті қолғаптар (kirikindad) – қорғау немесе сиқырлы күшке ие деп сенген, әсіресе шіркеудегі әріпті қолғаптар мен теңізшілер киетін қолғаптар. Әріпті қолғаптар ерекше геометриялық өрнектермен және жіңішке қызыл жолақтармен безендірілген; оларда көптеген сыбыстар мен дұғалар бар, себебі шебер жіп иіру, бояу және тоқу кезінде ән шырқаған. Әріпті белбеу (kirivöö) – белбеуде қолөнер бұйымдарының ең көне және сиқырлы өрнектері болды, қызыл тоқылған белбеулер мен жіптер құрбандық шалу үшін жиі қолданылды (олар қасиетті ағаштардың бұтақтарына байланды). Белбеу ауырған дене мүшелеріне оралып, бекемдеп белге таңылды, киген адамды қорғап, күш берді. Киелі тастар – соңғы мұз дәуірі Эстонияда көптеген үлкен тастарды (эратикалық тастарды) қалдырды. Олардың көптегені қасиетті саналды, адамдар оларға күміс, қан, қызыл ленталар мен монеталар сыйлап, ырыс-несібе және өркендеу тіледі. Көбінесе тастарда кішкентай тесіктер болады, кейбіреулері құрбандықтарды салу үшін пайдаланылған. Алайда, тесіктердің мағынасы мен қызметі әлі де даулы; палеоастроном Хейно Ээльсалудың пікірінше, олар күнтізбелік функцияға ие болуы мүмкін. Ормандардың жылжуы – адамдар жаман, ашкөз және қатыгез болғанда, орман сол жерлерді тастап кетеді. Эстонияның жағалау аймақтарында жылжу орман туралы көптеген әңгімелер кездеседі.
White Ship (valge laev) mythical ship that brings freedom or takes people away to a better land. This myth was born around 1860 when a small sect led by Juhan Leinberg (also known as Prophet Maltsvet) gathered near Tallinn to wait for a white ship to take them away. Hat of fingernails (küüntest kübar) makes the bearer (usually Vanatühi) invisible. Letter gloves (kirikindad) – were believed to have protective or magic powers, especially church letter gloves and the gloves that sailors wore. Letter gloves were (are) decorated with special geometric patterns and narrow red stripes; they have many whispers and spells in them because the crafter used to sing while making, dyeing and knitting yarn. Letter Belt (kirivöö) the belt had the most ancient and magical patterns of all the craft items, red woven belts and laces were a common item to sacrifice (they were tied to the branches of holy trees). The belt was tied around parts of body that were sick and, pulled tightly around the waist, to protect and give strength to the bearer. Sacred stones the last ice age has left a lot of great stones (erratics) in Estonia. Many of them were considered sacred and people came to them to sacrifice silver, blood, red ribbons and coins and ask for welfare and prosperity. Often, the stones have little holes in them, some of them probably used to place the sacrifice in. The meaning and function of the holes is however still disputed; according to paleoastronomer Heino Eelsalu they may have had a calendary function. Travelling forests when people are mean, greedy and cruel, the forests will leave those places. The most stories about travelling forests are found in coastal areas of Estonia.