Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексиканың Тлаксала штатының оңтүстігіндегі археологиялық аймақ.
Archeological zone in the south of the state of Tlaxcala, Mexico
Какастла – Мексиканың Тлаксала штатының оңтүстік шекарасының жанында орналасқан археологиялық ескерткіш. Онда майя стилінде боялған жарқын түсті суреттері бар кең сарай бар. Жақын орналасқан Хочитекатл Какастламен байланысты, көпшілікке арналған салтанатты кешен болған. Какастла мен Хочитекатл біздің эрамыздың 650-900 жылдары гүлдеп, аймақтағы маңызды сауда жолдарын бақылаған, ал анклавтың халқы 10 000 адамнан аспаған.
Cacaxtla is an archaeological site located near the southern border of the Mexican state of Tlaxcala. It contains a sprawling palace with vibrantly colored murals painted in Maya style. The nearby site of Xochitecatl was a more public ceremonial complex associated with Cacaxtla. Cacaxtla and Xochitecatl prospered 650 900 CE, probably controlling important trade routes through the region with an enclave population of no more than 10,000 people.
Тарих
Какастла – Ольмека халқы қоныстанған аймақтың астанасы еді. Ольмека-Шикаланканың шығу тегі нақты белгісіз, бірақ олар Мексика шығанағы аймағынан келген деп есептеледі, және бәлкім, 400 жылға дейін орталық Мексиканың осы бөлігіне келген Майя қоныс жайлаушылары болған. "Ольмека-Шикаланка" термині алғаш рет 16 ғасырдың соңында Тлаксала тарихшысы Диего Муньос Камарго айтқан. Бұл тарихшы Какастланы "Ольмеканың" негізгі қонысы деп сипаттады, бірақ біз бүгін "Ольмек" мәдениеті деп атағанымыз б.з.б. 400 жылға дейін аяқталған, яғни, шамамен 800 жыл бұрын. Жақын орналасқан Чолула қаласы құлағаннан кейін (шамамен 650 – 750 жылдары) – мұнда Cacaxtlecas қатысқан болуы мүмкін – Какастла Тлаксала-Пуэбла аңғарының осы бөлігіндегі үстемдік күшке айналды. Какастладан келген жауынгерлер біраз уақытқа Чолуланы басып алған секілді, бірақ олар ақырында Толтектермен қуылды. Оның өркендеуі шамамен 900 жылы аяқталып, 1000 жылға қарай қала тастаналды.
Cacaxtla was the capital of region inhabited by the Olmeca Xicalanca people. The origins of the Olmeca Xicalanca are not known with certainty, but they are assumed to come from the Gulf coast region, and were perhaps Maya settlers who arrived in this part of central Mexico around 400 CE. The term "Olmeca Xicalanca" was first mentioned by Tlaxcalan historian Diego Muñoz Camargo at the end of the 16th century. This historian described Cacaxtla as the principal settlement of the “Olmeca”, although what we today refer to as the Olmec culture ended ~400 BCE, that is, almost 800 years earlier. After the fall of the nearby city Cholula (ca. 650 750) — in which the Cacaxtlecas might have been involved — Cacaxtla became the hegemonic power in this part of the Tlaxcala–Puebla valley. Warriors from Cacaxtla appear to have taken over Cholula for a time, but they were ultimately expelled by the Toltecs. Its ascendancy came to an end around 900 CE and, by 1000, the city had been abandoned.
Сайттың қазіргі тарихы
Бұл жер 1975 жылдың қыркүйегінде жөндеушілермен қайта ашылды, бірақ археологтардың назарына тез түсті. Археологтар Эдуардо Мерло Хуарес, Диана Лопес Сотомайор және Даниэль Молина Феал осы жерді қазуға алты жылдан астам уақытын арнады. Аймақта жасалған алғашқы жұмыс – жөндеушілер ашқан бастапқы туннельді тазалау болды. Кейіннен жоба жетекшісі болып тағайындалған археолог Диана Лопес Сотомайор, қабырға суреттерінде бейнеленген толық мөлшердегі кейіпкерлерді алғаш көргенін күшті әсер қалдырған оқиға ретінде еске алады. Қабырға суреттеріндегі жаңа бейнелер пайда болған сайын қазба аумағы кеңейтіліп, бірнеше құрылыс кезеңдері анықталды. Қазба жұмыстары алғашқы рет "Гран Басаменто" деп аталатын негізгі қабырға суретінде жүргізілді, жұмыстың негізгі мақсаты – қабырға суреттерін және басқа да құрылыстарды ауа райынан және тонаушылардан қорғау және сақтау болды.
The site was rediscovered in September 1975 by maintenance workers, but quickly came to the attention of archaeologists. Archaeologists Eduardo Merlo Juárez, Diana Lopez Sotomayor and Daniel Molina Feal dedicated over six years of their life excavating the site. The first work to be done in the area consisted on clearing the original tunnel opened by the maintenance workers, Archeologist Diana Lopez Sotomayor, later appointed project manager, recalled her first view of the life sized characters depicted in the murals as an overwhelming experience. As further figures appeared on the mural, the area of excavation had to be enlarged and several constructive stages were discovered. The first area to be excavated was the main mural, known as the "Gran Basamento", and the immediate purpose of the work was to protect and secure the murals and other structures from the weather and looters.
Сайт
Какастла қаласының орталығы 200 метрлік, 25 метрлік биіктіктегі Гран Басаменто болды – табиғи платформа, жақсы қорғаныс позициясын ұсынып, айналағы жерлерге тамаша көрініс ашты. Қаланың негізгі діни және азаматтық ғимараттары осы платформада орналасқан, сондай-ақ дін қызметкерлерінің тұрғын үйлері де осында болды. Басты платформаның жанында бірнеше кішкентай пирамидалар мен ғибадатханалардың негіздері тұр. Какастланың негізгі базасы 1980 жылдарға дейін қазба жұмыстарынан өтпегендіктен, көптеген түпнұсқа түсті қабырға безендірулері сақталған, және оларды сайтқа келгендер өз орнында көре алады. Ерекше қызығушылық тудыратыны – көптеген қабырға суреттері Мексиканың жоталық аймағы мәдениеттерінің символикасын және майялардың ықпалын біріктіреді, бұл жағынан Какастла ерекше болып табылады.
The centre of the city of Cacaxtla was the 200 metre long, 25 metre high Gran Basamento – a natural platform offering a fine defensive position and commanding views over the surrounding terrain. The city's main religious and civil buildings were located on this platform, as were the residences of the priest class. Several other smaller pyramids and temple bases stand in the vicinity of the main platform. Because Cacaxtla's main basamento was not excavated until the 1980s, many of the original coloured wall decorations have been preserved and can be appreciated in situ by visitors to the site. Of particular interest is the fact that most of the murals seem to combine the symbology of Mexican altiplano cultures with influences from the Maya, making Cacaxtla unique in this regard.
Ұрыс кескіні (Mural de la Batalla)
Какастланың сақталған суреттерінің ең танымал - "Шабуыл муралы", немесе Mural de la batalla, базаменттің солтүстік алаңында орналасқан. 700 жылға дейінгі кезеңге жататын бұл сурет ғибадатхана негізіндегі еңіс тас қабырғаға салынған және орталық баспалдақпен екіге бөлінген. Ол екі анық ажыратылатын этникалық топ арасындағы қорқынышты қарулы шайқас туралы шамамен 26 метрлік (80 фут) көркемдік повестеуді бейнелейді. Жеңіске жеткен топтың терісі сұрғылт қоңыр, мүрні ірі, бас сүйегі деформацияланбаған; олар дөңгелек қалқандармен, обсидиан пышақтарымен, сырға салу құралдарымен (атлатл) және найзалармен қаруланған. Жеңілгендердің бет пішіні мен бас деформациясы бойынша олар майя халқы екені анықталды. Олар жалаңаш, тек қана қауырсын, көкірекше, құлаққаптар және кейбір жаде әшекейлері киген. "А" ғимаратында екі көрініс ерекше көзге түседі; екеуі де қызыл түс фонға салынған. Оңтүстік қабырғада құс киімін және бас киген майялықтың қауырсынды жыланға мініп келе жатқан бейнесі бейнеленген. Солтүстік қабырғада ягуар киімін және бас киген адам, ягуар терісімен сыпырылған жыланның үстінде тұр. Бұл кейіпкердің бір жағынан су тамшылаған жебелері бар. Ғимараттың қабырғалары да қызығушылық тудырады. Көк түсті фонда екі кейіпкер бейнеленген: суды Тлалок құмырасына құятын ягуар және қолында қабық ұстаған майя, одан қызыл шашты кішкентай адам шығады – бұл, әдетте, күннің символы болып табылады.
The most famous of Cacaxtla's preserved paintings is the "Battle Mural", or Mural de la batalla, located in the northern plaza of the basamento. Dating from prior to 700, it is placed on the sloping limestone wall of a temple base and is split in two by a central staircase. It presents a narrative scene nearly 26 meters (80 feet) long about the fearful armed fight between two clearly differentiated ethnic groups. The winning group has grayish brown skin, a big nose, and no cranial deformation; they are armed with round shields, obsidian knives, dart launchers (atlatls), and spears. The defeated, by their facial profiles and the deformation of their heads, have been identified as Maya. They appear naked and wear only plumes, pectoral vests, earplugs, and some jade jewels. In A Building, two scenes are special; both are painted on a red background. The southern wall clearly presents a Maya dressed in a bird outfit and helmet, riding on a plumed serpent. The northern wall shows a man dressed in a jaguar outfit and helmet, standing on a jaguar skinned serpent. This character has a bundle of darts dripping water from one end. The building's jambs are also of interest. On a blue background, two characters appear: a jaguar man who pours water into a Tlaloc pot and a Maya with a snail, from which emerges a little red haired man—probably representing the sun.
Діни қызметкерлердің киімдері (Vestidos de Sacerdotes)
Какастлада ең көне адам бейнесі және басқа мәдениеттердің (Теотиуакан, Майя, Микстек және Тотонак) символдары бейнеленген қабырға суреті сақталған. Бұл суреттерде құс адам мен мысық адам бейнеленген, бұл 600-900 жылдары Какастлада қоныстанған Ольмек-Шикаланка тайпасының әлдебасқан дін қызметкерлері болуы мүмкін. Құс адам Кетцалькоатльмен байланысты, ол адамдарға өнер мен егіншілік үйреткен кеңпейілді құдай. Ал мысық адам жерді құнарландыратын жаңбырмен байланысты.
Cacaxtla conserves the oldest mural painting featuring a human figure and symbols from other cultures (Teotihuacan, Maya, Mixtec and Totonac). These paintings portray the bird man and the feline man, possibly ruler priests of the Olmecs Xicalancas who inhabited Cacaxtla between the years 600 and 900 AD. The bird man is associated with Quetzalcoatl, the generous deity who taught people the arts and agriculture. The feline man is associated with the rains that fertilize the earth.
Венера ғибадатханасы (Templo de Venus)
Шатырдың астында орналасқан Венера ғибадатханасында екі бағананың әрқайсысында екі сурет салынған. Оң бағанда бетін маскамен жапқан ер адам бейнеленген. Ол алдынан Венера символы бар белдемше киген, ал құйрығы шаянға ұқсайды. Сол жақта екінші суреттен бір бөлік көрінеді, бұл, мүмкін, Венера символы бар юбка киген әйелді бейнелейді. Суреттердің киімдерінде Венера символының болуы және олардың айналасындағы бейнелеуі, қабырға суреттері Венера планетасымен байланысты астрономиялық құбылыстарға немесе күнтізбелік деректерге сілтеме жасайды, ал ол кезде Венера соғыс және құрбандықпен байланысты болған.
The Venus Temple that is also located underneath the roof contains two murals on two columns of two figures. On the right column, there is a male figure with a mask covering his face. He wears a skirt with the Venus symbol on the front and has a scorpion tail. On the left, a fragment of the other figure is visible, probably representing a woman with a skirt also bearing a Venus symbol. The presence of Venus on the garments of the figures and their representation around both of them indicate that the murals allude to some astronomical phenomenon or calendrical data associated with the planet Venus, which at that time was related to warfare and sacrifice.
Қызыл ғибадатхананың қабырғалық кескіні
Қызыл ғибадатхананың суреті губернаторлар бөлмесінде (Las Habitactiones de los Gobernantes) орналасқан. Ол бөлмеге апаратын баспалдақта орналасқан, және жұртшылыққа тек бір жағы ғана көрінеді. Баспалдақтың екінші жағы көпшікке көрінбейді, бірақ сол мұражай ғимаратында оның көшірмесі қойылған.
The Mural del Templo Rojo is located at the Governors' Room (Las Habitactiones de los Gobernantes). It is located in the staircase leading to the room, and only one side is visible to the public. The other side of the staircase is not facing a public walkway, but is displayed as a reproduction in the corresponding museum building.
Сайтқа келу
Археологиялық ескерткіштің күтімін үкіметтің Ұлттық антропология және тарих институты (INAH) жүзеге асырады және ол сейсенбіден жексенбіге дейін, сағат 8:00-ден 17:30-ға дейін ашық. Жұмыс уақыты өзгертілуі мүмкін, сондықтан INAH веб-сайтын тексеру ұсынылады. Кіру ақысы апта ішінде 75 MXN, ал жексенбі күні Мексика азаматтары үшін тегін. Видео түсіруге рұқсат алу үшін қосымша 50 MXN төлеу қажет, ал фотосуретке түсіру тегін. Какастламен байланысты тағы бір жақын маңдағы ескерткіш – Xochitecatl, ол негізінен көпшілікке арналған салтанатты орталық болған.
The archaeological site is maintained by the government's National Institute of Anthropology and History (INAH) and is open Wednesday to Sunday, from 8:00 to 17:30. Hours can be subject to change and it is advisable to check the INAH web site. The admission is 75 MXN on weekdays, and free on Sunday for Mexican Nationals. Permission to record videos costs another $50 MXN while photography is free. Another nearby site associated with Cacaxtla is Xochitecatl which was a more public ceremonial complex.