Аттарва Веда Камадеваны ғаламның шығармашылық күшін иеленуші ретінде қарастырады, сондай-ақ оны "алғаш туған, оған ешқандай құдай да, ата-баба да теңесе алмаған" деп сипаттайды. Пураналарда жаратушы құдай Брахманың ойдан туған ұлы (манаспутра) ретінде айтылатын Камадеваның ең танымал аңызы – Шиваның үшінші көзімен өртелуі, ол медитация жасап жатқанда болған. Кейіннен ол Кришнаның үлкен ұлы, оның басты жұбайы Рукминиден туған Прадьюмна ретінде жер бетіне қайта оралды.
The Atharva Veda regards Kamadeva as the wielder of the creative power of the universe, also describing him to have been "born at first, him neither the gods nor the fathers ever equaled". Mentioned as a manasaputra (mind born son) of the creator god Brahma in the Puranas, Kamadeva's most popular myth is his incineration by Shiva's third eye while the latter was meditating, and later embodied on earth as the eldest son of Krishna and his chief consort Rukmini, Pradyumna.
Иконография
Қамадева жас, әдемі жігіт түрінде бейнеленеді, ол садақ пен жебе ұстайды. Оның садағы қызыл қамыс сабанынан жасалған, ал жебелері бес түрлі хош иіс гүлдермен әшекейленген. Камадеваның атрибуттарының арасында: оның серіктері – көкек, тоты, гүлді аралар, көктем мезгілі және жеңіл жел. Бұлардың бәрі – оның Холи, Холика немесе Васанта деп аталатын мерекесі тойланатын көктем маусымының символы.
Kāmadeva is represented as a young, handsome man who wields a bow and arrows. His bow is made of sugarcane, and his arrows are decorated with five kinds of fragrant flowers. Some of the attributes of Kamadeva are: his companions are a cuckoo, a parrot, humming bees, the season of spring, and the gentle breeze. All these are symbols of the spring season when his festival is celebrated as Holi, Holika, or Vasanta.
Мәтіндік көздер
Индуистік құдай Камадева туралы суреттер мен әңгімелер Риг Веда мен Атарва Веданың өлеңдерімен байланысты, бірақ ол Пураналардың әңгімелерінен көбірек танымал. Тайттирия Брахмана және Махабхарата эпосында ол әділдік құдайы Дхарманың ұлы және праджапати (жаратылыс жасаушы) ретінде айтылады. Оның анасы Тайттирия Брахманада Дхарманың әйелі Шрадда деп көрсетілген.
Images and stories about the Hindu god Kamadeva are traced to the verses of the Rig Veda and Atharva Veda, although he is better known from the stories of the Puranas. In the Taittiriya Brahmana and the epic Mahabharata, he is mentioned as a son of Dharma, the god of righteousness, and a prajapati (agent of creation). His mother is mentioned to be Dharma's wife Shraddha in Taittiriya Brahmana,
Шива Пурана, Калика Пурана, Брахма Вайварта Пурана және Мацся Пурана сияқты Пураналар бойынша Кама – жаратушы Брахманың оймен туған ұлдарының бірі. Осы нұсқада Кама Брахманың қарғысына ұшырайды, өйткені бастапқыда ол оның бұйрықтарына құлақ қоймаған. Сканда Пуранада Камадеваның екінші жұбайы ретінде Прити ("сүйіспеншілік") айтылады, ал басқа мәтіндерде "Прити" – Ратидің лақабы ғана.
According to Puranic scriptures including the Shiva Purana, the Kalika Purana, the Brahma Vaivarta Purana, and the Matsya Purana, Kama is one of the mind born sons of the creator god Brahma. efn|In this version, Kama is cursed by Brahma as he initially ignores his orders. Priti ("affection") is mentioned as Kamadeva's second spouse in the Skanda Purana, while in other texts, 'Priti' is just an epithet of Rati.
Шиваның өртеуі
Камаға қатысты басты мифтердің бірі – Шиваның оны өртеуі туралы аңыз, ол Мадана бхасма деп аталады, сондай-ақ Кама дахана деп те айтылады. Бұл аңыз Мацья Пуранада (227–255 тараулары) ең толыққанды түрінде келтіріледі, бірақ Шива Пурана және басқа Пураналарда да әртүрлі нұсқалары кездеседі. Оқиға бойынша, Индра мен девалар Брахмадан нығмет алған Таракасура асурының қолынан қиындық көреді, ол Шиваның туылмаған баласынан басқа ешқандай құдайдан жеңіле алмайтын еді. Құдайлар Шиваны, оның тақуалықпен айналысқан кезінде Парватитен бала сүйіп, одан ұл табуға тырысады. Индра Камадеваға Шиваның медитациясын бұзуды тапсырады. Қолайлы жағдай жасау үшін Камадева мерзімінен бұрын көктемді (акала васанта) жасайды. Ол Шиваның күзетшісі Нандиден иісті оңтүстік желдің кейпіне еніп, қашып өтеді және Шиваның үйіне кіреді. Гүлмен садақ атып Шиваны оятқаннан кейін, ашуланған Шива үшінші көзін ашады, ол Камадеваны дереу өртеп, күлге айналдырады. Шива алдында тұрған Парватиге назар аударады. Оның аскетикалық тәжірибесіне таң қалған Шива оған қалауынша нығмет алуға рұхсат береді. Ол оған Камадеваны қайта тірілтуді бұйырады. Шива Камадеваның тірі қалуына келіседі, бірақ денесіз күйде, әйелі Ратимен бірге желдей саяхаттап, садағы мен жебесімен. Шива мен Парватидің некесінен Картикея дүниеге келеді, ол кейін Тараканы жеңеді.
One of the principal myths regarding Kama is the legend of his incineration by Shiva, called the Madana bhasma, also rendered the Kama dahana. It occurs in its most developed form in the Matsya Purana (verses 227–255), but is also repeated with variants in the Shiva Purana and other Puranas. In the narrative, Indra and the devas suffer at the hands of the asura Tarakasura, who had received a boon from Brahma that he could not be defeated by any god except the child of Shiva, who was yet unborn. The deities scheme to make Shiva, who was performing penance, sire a son with Parvati. Indra assigns Kamadeva to break Shiva's meditation. To create a congenial atmosphere, Kamadeva creates an untimely spring (akāla vasanta). He evades Shiva's guard, Nandi, by taking the form of the fragrant southern breeze, and enters Shiva's abode. After he awakens Shiva with a flower arrow, Shiva, furious, opens his third eye, which incinerates Kamadeva instantaneously, turning him into ash. Shiva observes Parvati before him. Impressed by her ascetic practice, he allows her to choose a boon of her choice. She enjoins him to restore Kamadeva to life. Shiva agrees to let Kamadeva live, but in a disembodied form, travelling like the wind with his bow and arrow with his consort, Rati. Shiva and Parvati's marriage results in the birth of a son, Kartikeya, who goes on to defeat Taraka.
Инкарнациялар
Гаруда Пуранаға сәйкес, Кришнаның ұлдары Прадьюмна мен Самба, Брахманың ұлы Санат Кумара, Шиваның ұлы Сканда, Сударшана (Сударшана чакрасының билеуші құдайы), және Бхарата – Каманың жаңадан туған бейнелері. Камадеваның өртелу туралы миф Мацья Пурана мен Бхагавата Пуранада Кришна мен Камадева арасындағы қарым-қатынасты ашу үшін айтылады. Осы оқиғада Кама Шиваның алауымен күлге айналғаннан кейін Кришнаның әйелі Рукминидің құрсағында Прадьюмна болып қайта туылады.
According to Garuda Purana, Pradyumna and Samba the sons of Krishna, Sanat Kumara the son of Brahma, Skanda the son of Shiva, Sudarshana (the presiding deity of Sudarshana Chakra), and Bharata are all incarnations of Kama. The myth of Kamadeva's incineration is referenced in the Matsya Purana and Bhagavata Purana to reveal a relationship between
Krishna and Kamadeva. In the narrative, Kama is reincarnated in the womb of Krishna's wife Rukmini as Pradyumna, after being burned to ashes by Shiva.
Діндер мен ғибадат
Камадеваның құдайлығы оның жұбайы Ратимен бірге Шива мен Парвати сияқты Ведалық брахмандық құдайлар пантеонына кіреді. Индуизм дәстүрінде үйлену рәсімінің өзінде, әйелдің аяқтарына көбінесе Камадеваның құсы – Суканың суреті салынады. Оған арналған діни ғұрыптар тазаруға және қоғамға қайта оралуға мүмкіндік береді. Камадеваға деген сенім құштарлықты діни дәстүр шеңберінде сақтайды. Камадева көптеген әңгімелерде кездеседі және денсаулық, дене сұлулығы, күйеу, әйел және ұл іздегендер үшін құлшынып дұға ететін нысанға айналады. Бір әңгімеде Камадеваның өзі құштарлыққа жемтіреді, содан кейін осы құштарлықтан және оның салдарынан босатылу үшін өзі сүйіктісіне табынуға мәжбүр болады.
The deity of Kamadeva along with his consort Rati is included in the pantheon of Vedic Brahmanical deities such as Shiva and Parvati. In Hindu traditions for the marriage ceremony itself, the bride's feet are often painted with pictures of Suka, the parrot vahana of Kamadeva. The religious rituals addressed to him offer a means of purification and re entry into the community. Devotion to Kamadeva keeps desire within the framework of the religious tradition. Kamadeva appears in many stories and becomes the object of devotional rituals for those seeking health, and physical beauty, husbands, wives, and sons. In one story Kamadeva himself succumbs to desire, and must then worship his lover to be released from this passion and its curse.
Салт-дәстүрлер мен мерекелер
Холи – индуизм дінінің фестивалі, Үндістан субконтинентінде тойланады. Оны кейде Мадана Махотсава немесе Кама Махотсава деп те атайды. Бұл фестивальды Джаймини б.з.д. 400 жылға дейінгі ерте жазбаларында, мысалы, Пурвамимамса сутрасында айтқан.
Holi is a Hindu festival, celebrated in the Indian subcontinent. It is sometimes called Madana Mahotsava or Kama Mahotsava. This festival is mentioned by Jaimini, in his early writings such as Purvamimamsa sutra, dated c. 400 BC.
Гаудия Вайшнавизмінде
Гаудия Вайшнав дәстүрінде Кришна Вриндавандағы түпнұсқа Камадева ретінде танылады. Камадева Шивамен өртеніп кеткеннен кейін Кришнаның ұлы Шамба ретінде дүниеге келеді. Ол Кришнаның баласы болғандықтан, оның қасиеттері – түсі, сыртқы келбеті және өзге де белгілері Кришнаға ұқсас болды. Бұл Шамба Вишнудың Шамба деп аталатын вухуя көрінісімен бірдей емес, ол жеке жан (джива-таттва), аспандық күштерінің арқасында Вишнудың құдіретінің бір көрінісі болып табылады. Өртке түскен Камадева махаббат пен құштарлықты тудыра алатын аспандық жартылай құдай деп есептеледі. Ол рухани Камадевадан өзгеше. Бхагавата Пурананың (10-кітап) Кришна мен гопилердің (қойшы қыздар) арасындағы әсем махаббаты туралы айтылған жерінде Камадева смара деп аталғанда, ол құштарлық сезімдерді қоздайтын құдай емес. "Алғашқысы – көз арқылы білдірілетін тартымдылық, содан кейін – санадағы терең ынтызарлық, одан соң – нық қадам, ұйқысыздық, денсаулықтың нашарлауы, сыртқы дүниеге қызығушылықтың жойылуы, ұятсыздық, ақымақтық, осал күйге түсу және соңында – өлім. Міне, Купидонның әсерінің он сатысы". Кришнаның жұбайы Радханың сұлулығы әлемде теңдессіз, ал оның күші махаббат құдайы Камадеваны үнемі жеңіп отырады.
In the Gaudiya Vaishnava tradition, Krishna is identified as the original Kamadeva in Vrindavana. Kamadeva also incarnates as Krishna's son Shamba after being burned down by Shiva. Since he was begotten by Krishna himself, his qualities were similar to those of Krishna, such as his colour, appearance, and attributes. This Shamba is not considered identical to Vishnu's vyuha manifestation called Shamba, but is an individual soul (jiva tattva) who, owing to his celestial powers, becomes an emanation of Vishnu's prowess. The Kamadeva that was incinerated is believed to be a celestial demigod capable of inducing love and lusty desires. He is distinguished from the spiritual Kamadeva. When Kamadeva is referenced as smara in Bhāgavata Purāṇa (book 10) in the context of the supramundane love between Krishna and the gopis (cowherd maidens), he is not the Deva who incites lusty feelings. "First comes attraction expressed through the eyes, then intense attachment in the mind, then determination, loss of sleep, becoming emaciated, uninterested in external things, shamelessness, madness, becoming stunned, and death. These are the ten stages of Cupid’s effects." The beauty of Krishna's consort, Radha, is without equality in the universe, and her power constantly defeats the god of love, Kamadeva.
Ағылшын әдебиетінде
Летиция Элизабет Лэндонның сипаттамалық өлеңі «Манмадин, Үнді Купидосы», 1822 жылы «Литературная газета» журналында жарияланды (VII рифмадағы үзінді).
Letitia Elizabeth Landon's descriptive poem Manmadin, the Indian Cupid, floating down the Ganges appeared in The Literary Gazette, 1822 (Fragment in Rhyme VII.)