Кіріспе

Американдық психиатр (1935–2016)

Франсис Луэлла Уэлсинг (туған күні Кресс; 18 наурыз 1935 – 2 қаңтар 2016) – американдық психиатр және қара нәсілділердің меланин теориясының белгілі жақтаушысы. Оның 1970 жылғы «Түс қақтығысы және расизм (Ақ үстемдік) туралы Кресс теориясы» атты мақаласы, ол ақ үстемдік мәдениетінің пайда болуын түсіндіруге арналған. Ол «Изис құжаттары: Түстердің кілттері» (1991) кітабының авторы.

Ерте өмір

Уэлсинг 1935 жылы 18 наурызда Чикаго қаласында Франсис Луэлла Кресс болып дүниеге келді. Оның әкесі Генри Ноа Кресс дәрігер, ал анасы Ида Мэй Гриффин мұғалім болған. Ол үш қыздың ортаншысы, үлкен әпкесі Лорн, ал кішісі Барбара есімді. 1957 жылы Огайо штатындағы Йеллоу Спрингс қаласындағы Антиохия колледжінде бакалавр дәрежесін алды. 1961 жылы Говард университетінің медицина мектебінде оқып жүргенде Гана азаматы Йоханнес Крамер Велсингпен танысты. Олар үйленді, бірақ балалары болмады. 1962 жылы Велсинг Говард университетінен медицина докторы ғылыми дәрежесін алды. 1960 жылдары Уэлсинг Вашингтон қаласына көшіп, көптеген ауруханаларда, әсіресе балалар ауруханаларында жұмыс істеді. Говард университетінде профессор ассистенті қызметін атқарып жүргенде 1969 жылы өзінің алғашқы еңбегін – «Түстердің қақтығысу теориясын» жасады. 1970 жылы оны өз қаражатымен басып шығарды.

Мансап

1992 жылы Велсинг "Изис парақшалары: Түстердің кілті" атты еңбегін жариялады. Бұл кітап 18 жыл бойы жазған эсселерінен құрастырылған. Атауы ежелгі Мысыр құдайы Изидадан, ең маңызды құдай Озиристің қарындасы және әйелінен шабыт алған. Велсингтің сөзінше, құдайлардың барлық аттары маңызды, бірақ Велсингтің пікірінше, Озирис "мүсіндей қараның иесі" дегенді білдіреді, дегенмен бұл тұжырымның этимологиялық негізі жоқ. Велсинг Изида есімін "ақиқат пен әділдікке" деген құрметі үшін таңдады, себебі ол әділдіктің алтын мен күмістен де бағалы болуына сенді. Бұл кітапта ол бүкіл әлемдегі түрлі терілі адамдарға жасалған геноцид пен афроамерикандықтардың кездесетін мәселелері туралы айтады. Велсингтің айтуынша, түрлі терілі адамдарға жасалған геноцидтің себебі – ақ нәсілділердің меланин өндіре алмауы. Ақ нәсілділердің аздығы олардың генетикалық сақталуына деген үлкен қызығушылықты тудырған. Ол нәсілшілдік тудырған теңсіздік "әлемдегі ақ емес халық геноцидтік процесті танып, талдап, түсініп, ашық талқылағанда" тоқтайды деп сенді. Велсингтің пікірінше, расизм – "ақ нәсілдің генетикалық сақталуын қамтамасыз ету үшін" жасалған құлқы. Ол СПИД және кокаин сияқты есірткілерге тәуелділікті ақ нәсілділер жүргізген "химиялық және биологиялық соғысқа" байланыстырды.

Сындар

Уэлсинг афроамерикалықтар арасындағы гомосексуализмнің ақ нәсілді ерлердің қара нәсілді халықты азайтуға бағытталған әдейі әрекет екенін айтқаннан кейін дау тудырды, оның пікірінше, қара нәсілді ер адамдарды әлсіздету – қара нәсілділердің көбейіп-жанасуына кедерес келтірудің бір жолы. Ол сондай-ақ ақ нәсілділердің гомосексуализмін әйелсіздік белгісі деп санайды және оны әлсіз ерлердің күштірек болуға жасаған талпынысы ретінде қарастырды. Уэлсинг гомосексуализмнің ақ нәсілділердің жоғары тұруға ұмтылуының бір салдары екеніне (өздерінің кемшіліктерін қару ретінде қолдану арқылы) сенеді.

Өлім

2015 жылдың 30 желтоқсанына дейін Велсинг екі рет инсультқа ұшырап, Вашингтон, округтік аурухананың жансақтау бөліміне жатты.

Кинодағы рөлдері

Велсинг Оуэн Алик Шахада режиссерлік еткен және М. К. Асанте жазған "500 Years Later" (2005) деректі фильмінде түсті. Велсинг сондай-ақ Тарик Нашидтің 2011 жылғы "Hidden Colors: The Untold History of People of Aboriginal, Moor, and African Descent" деректі фильмінде де пайда болды.

Шығармалары

The Isis Papers: The Keys to the Colors, Chicago: Third World Press, c 1992 (3-ші басылым); , .