Кіріспе

1855 жылғы Бремерверде метеориті

Бремерверде – Германияның Төменгі Саксония жеріндегі Ротенбург округінің (Landkreis) солтүстігінде орналасқан қала. Ол Везер және Эльба өзендері құратын "үшбұрыш" аймағының ортасына жақын, Осте өзенінің жағасында, Гамбург, Бремен және Куксафен қалаларынан шамамен бірдей қашықтықта жатыр.

Қаланың бөлінісі

Бремерверде муниципалитеті Бремерверде қаласымен қатар Беверн, Элм, Хезедорф, Хонау-Линдорф, Нидер-Охтенхаузен, Изелерсхайм, Мехедорф, Минштедт, Остендорф, Пленешаузен және Спрекенс ауылдарынан құралады.

Тарих

1111 жылы Саксония герцогы Лотар Суплинбург, кейіннен Киелі Рим империясының патшасы, Осте өзеніндегі Вёрде қамалын (castrum vorde) салған болатын. Бұл қамал Ютландия мен Вестфалияны байланыстырған ежелгі Оксен жолы үшін маңызды болды. Эльба мен Везер өзендері арасындағы стратегиялық жағдайы келесі ғасырларда дау-жанжал тудырды. Кейіннен қамал Генрих Арыстанының бақылауына өтті, ал 1219 жылы Бремен князь-архиепископтығының билігіне қарады. Вёрде князь-архиепископтық резиденциясы мен үкімет ордасы ретінде астана қызметін атқарды. Парламент, Бремендік мемлекеттер, көбінесе Басдальда жиналатын, ал Бремен соборлық шіркеуі Бремен қаласында орналасқан еді. 1345 жылдан бастап Бремен епархиялық әкімшісі қызметін атқарған Морис Ольденбургтік (1368 жылы қайтыс болды), Вёрдеден князь-архиепископты басқарды. 1360 жылы жаңа князь-архиепископ Альберт II оны тақтан түсіруге тырысқанда, Морис Вёрде қамалында бекінді. Тек қаңтар 1362-де Альберттың бауырлары – Брансуик және Люненбург герцогы Магнус II Торкватус, Вольфенбюттель князі Людовик, соңғысының күйеуі Вильгельм II (Селле әулетінен) және олардың Вольфенбюттельдік және Селлелік әскерлері Вёрдені қоршағаннан кейін ғана Морис отставкаға кетті. Князь-архиепископтар Вёрденің дамуына үлес қосты. Князь-архиепископ Иоанн III (1511 жылы қайтыс болды) аурухана мен медпункт құрды, ол 1576 жылы әкімші Генрих III тарапынан жаңартылды. Генрих III Вёрденің базарлық қала ретінде гүлденуіне де көмектесті. Әкімші Джон Фредерик қамалдың бекінісін Ворверкпен кеңейтті, онда тұрақтар мен князь-архиепископтық канцелярия (1608 жылы салынған) болды. 1960 жылдан бері бұл ғимарат мұражай болып табылады, ал 1985 жылдан бастап аймақтық археология, геология және тарихқа арналған Бахманн мұражайы деп аталады. Астаналық функциясының арқасында қала 17 ғасырдың ортасынан бастап Бремерверде деп аталды. 1648 жылы князь-архиепископтық Бремен герцогтығына айналды, алғашқыда швед патшалығымен жеке одақта басқарылды. Шведтер астананы Стадеге көшірді. Шведтердің билігі кезінде Дания королі Фредерик III (1648 жылдан бастап, шведтер 1645 жылы Бремен әкімшісі Фредерик II ретінде тақтан түсірген) герцогтыққа басып кірді және 1657 жылы бұрынғы резиденциясын бомбалады. 1682 жылы зақымдалған қамал мен көптеген князь-архиепископтардың жерленген жері болған қамал шіркеуі қиратылды, ал қираған кірпіштер Стадедегі швед қоймасын (Schwedenspeicher) салу үшін көшірілді. 1712 және 1715 жылдар аралығындағы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Дания тағы бір басып алғаннан кейін Бремен герцогтығы Ганновер әулетіне берілді, ол 1866 жылға дейін аймақты басқарды. 1823 жылы герцогтық жойылды және оның аумағы Стаде аймағының құрамына енді. 1945 жылдың 21 мамырында, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай, қашып бара жатқан нацистік басшы Генрих Гиммлер Бремервердедегі одақтастардың жол тосқауылдарында тұтқындалды.

Туризм

Бремерверде 2004 жылдың мамыр айында құрылған "Deutsche Fährstraße" маршрутының соңғы нүктесі болып табылады, ол американдық ұлттық көркем жолдарға ұқсас. Ол Бремерверде мен Киль арасындағы паромдар тарихымен және өзендерді кесіп өтумен байланысты әртүрлі жерлерді байланыстырады, мысалы, Остен мен Рендсбургтегі тарихи көтергіш көпірлерді.