Кіріспе

Табиғи іріктеу теориясының жариялануы

Дарвиннің теориясын жариялау Чарльз Дарвиннің табиғи іріктеу арқылы эволюция теориясын ашыққа шығарды, бұл жиырма жылдан астам жұмыстың нәтижесі болды. 1836 жылы «Бигль» кемесімен жасаған бес жылдық саяхатының соңында түрлердің өзгеру мүмкіндігі туралы ойларын жазғаннан кейін, ол елге оралған соң 1838 жылдың қыркүйегінде теориясын қалыптастыруға әкелген жаңалықтар мен жұмыстармен айналысты. Ол геолог ретіндегі мансабына, оның байқаулары мен теориялары Чарльз Лайелдің біртектілік идеяларын қолдады, сондай-ақ саяхаттан алынған нәтижелерді және саяхат журналын жариялауға басымдық берді, бірақ ол өз эволюциялық идеяларын бірнеше натуралистермен талқылады және эволюциялық жұмыстың "әуесқойлығы" бойынша кең ауқымды зерттеулер жүргізді. Ол 1858 жылы теориясын жазып жатқанда, Борнеода болған Альфред Рассел Уоллестен оның табиғи іріктеу теориясын сипаттайтын мақала алды, бұл Дарвиннің 1844 жылғы мақаласымен бірге «Түрлердің түрленуге бейімділігі туралы; және табиғи іріктеу арқылы түрлердің және түрлердің сақталуы туралы» атты еңбегін дереу бірлесіп жариялауға себеп болды. Бұл 1 шілдеде 1858 жылы Линней қоғамында таныстырылды, бірақ ол көп назар аудармады.

Өмірбаян

Дарвиннің идеялары 1836 жылы «Бигль» экспедициясының оралуынан кейін қарқынды дамыды. 1838 жылдың желтоқсанына қарай ол өз теориясының қағидаларын жасады. Сол кездегі ұқсас идеялар басқаларды ұятқа салуға және революциялық толқындармен байланысқа түсіруге әкелді. Ол жариялау алдында барлық мүмкін қарсылықтарға жауап беру қажеттігін сезінді. Ол зерттеуді «басты хоббиі» ретінде жалғастырса да, оның басымдығы геология саласындағы ауқымды жұмыс, «Бигль» экспедициясының нәтижелерін талдау және жариялау болды. Бұл аурудың салдарынан бірнеше рет кешіктірілді. Сол кездегі табиғаттану ғылымы Англия шіркеуінен табыс көретін және сол кездегі ғылымды Құдайдың жоспарын ашатын дін қызметкерлері-табиғат зерттеушілердің үстемдігінде болды. Дарвин үш жақын серік тапты: Чарльз Лайелл, Джозеф Дальтон Хукер және Томас Хаксли. Белгілі геолог Чарльз Лайеллдің кітаптары жас Дарвинге саяхаты кезінде әсер еткен, содан кейін ол Дарвинмен достық қарым-қатынас орнатты, ол оның біртіндеп геологиялық процестер туралы идеяларын қолдайтын адам ретінде қарады. 1840 жылдары Дарвин өзінің әкесінің ізімен сол ғылымға түскен жас ботаник Джозеф Дальтон Хукермен дос болып, зерттеу сапарынан оралғаннан кейін байланыстарын пайдаланып, ақырында жұмысқа орналасты. 1850 жылдары Дарвин Томас Хакслимен танысты, ол ұзақ зерттеу сапарынан оралған, бірақ отбасылық байлығы немесе мансап табу үшін байланыстары болмаған және дін қызметкерлерінен азаттық алып, ғылымды кәсіп етіп жасау үшін күрескен Герберт Спенсердің жанындағы прогрессивті топқа қосылған. Дарвин өзінің теориясы туралы жақын ғылыми әріптестерімен ашық пікір алмасуға тырысты. 1842 жылдың қаңтарында Дарвин Лайеллге хат арқылы өз идеяларының алдын ала сипаттамасын жіберіп, содан кейін теориясының «қалам сызбасын» дайындады. Ол өзінің «Сызбасын» 1844 жылы «Мақала» етіп дамытты және ақырында Хукерді 1847 жылдың қаңтарында көшірмесін оқуға көндірді. Геологиялық кітаптары мен «Бигль» экспедициясының нәтижелерін жариялау 1846 жылы аяқталды, содан кейін ол сегіз жылдық зерттеуді бастады. 1854 жылдың қыркүйегінде Дарвин балықшалар туралы соңғы монографиясын жариялауға дайын болды және бұл тақырыпта кітап жазу ниеті туралы ашық айтты, сондай-ақ басқа ғалымдармен зерттеу жолдарын жоспарлады. Ол осы тақырыпқа қатысты бұрынғы жазбаларын және жазбаларын қарап шығып, өзінің теориясының салдарына қатысты зерттеулер мен зерттеулер үшін ұсыныстар жасады. Бір тақырып – организмдердің географиялық таралуын түсіндіру; ол халықаралық хат алмасудан ақпарат алды және таралу әдістерінің тиімділігін тәжірибе жүзінде сынап көрді. Ол табиғаттағы өзгергіштікті зерттеуді кеңейтіп, өсімдіктердің будандасуы мен айқас ұрықтандыруын тәжірибеге салды. Үй жануарларын отандық түрге айналдыруда пайда болған өзгерістер зерттеудің маңызды тақырыбына айналды: 1855 жылы ол Ұлыбританияда да, бүкіл әлемде де үй жануарларының, әсіресе құс, үйрек, қоян және көгершіндердің шығу тегі мен түр-түрі туралы ақпарат алу үшін байланыс желісін құруды бастады. Ол Үндістандағы Эдвард Блайттан көп ақпарат, үлгілер және идеялар алды, ол оны Оңтүстік Африкада Эдгар Леопольд Лейардпен байланыстырды. Уильям Яреллдің ұсынысы бойынша Дарвин үйдегі көгершіндердің түрлерін зерттеу үшін Даун Хауста көгершіндерді өсіруді бастады және Дарвинге қызығушылық танытқан аспектілерді зерттеуге қуанышты Уильям Бернхард Тегетмайердің тәжірибесіне қол жеткізді. Наурыз айынан бастап ол өзінің туысы Уильям Дарвин Фокстан ақпарат және үлгілер алды, ол Деламер, Чешир еншісіндегі пасторлық үйінде құс және қаз өсірді. Уоллес Пиктедің палеонтологиялық зерттеулеріне таң қалды, ал енді Эдвард Форбстың эволюциялық идеяларды жоққа шығарып, түрлердің құдайлық полярлық жоспарды көрсететін үлгіде құрылғандығын ұсынған соңғы мақаласына ренжіді. Ақпан айында Уоллес «Жаңа түрлердің пайда болуын реттейтін заң туралы» жұмысын аяқтады, ол 1855 жылдың қыркүйегінде «Табиғи тарих жылнамалары мен журналында» жарияланды. Бұл «Саравак мақаласы» Форбске қарсы шығып, Уоллестің пікірін көрсетті. Ол Лайелл, Дарвин, Пикте және басқалардың, соның ішінде Жаратылыстың табиғи тарихының қалдықтарын енгізді. Ол бұл деректерді Уоллестің өз бақылауларымен біріктіріп, «әрбір түр кеңістікте де, уақытта да тығыз байланысты түрлермен сәйкес келеді» деген тұжырымын растады. Бұл түрлердің біріне бірі жалғасу теориясы болды, бірақ эволюциялық механизмді нақты ұсынбастан, «жасалу» деп аталды [1905 жылы Уоллес шектеуге рұхсат бергенін еске алды]. Брук оны түрлердің тізбегі немесе бір түрдің екіншісіне өсуі ретінде түсінді, ал 1856 жылы Уоллеске соңғысына қарсы екенін айтты. Уоллес оған мақаланың «ғылыми адамдардың» гипотезасын сезінуі үшін екенін айтты, ал Брук «біржақтылық пен жоқталану» жаңа көзқарастармен тудырылатынына наразы болды: бұл Уоллестің екіұштылығын түсіндірер еді. Лайеллдің Дарвиннің эволюциялық идеяларына қарсылығы Уоллестің мақаласымен шайқалды; 1855 жылдың қараша айында Лайелл түрлердің жазбаларын жазуды бастады, Уоллес туралы ескертумен. 8 желтоқсанда Эдвард Блайт Калькуттадан Дарвинге мақала туралы пікірін сұрап хат жазды. Блайт оны «Жақсы! Жалпы алғанда!» деп ойлады және «оның теориясына сәйкес, жануарлардың әртүрлі үй тұқымдары түрге жетілді» деді. Дарвин бұл хатты қашан оқығаны белгісіз. 1855 жылдың желтоқсанында Дарвин үй жануарларындағы өзгергіштік туралы зерттеуін әлемнің шамамен 30 адамына хаттар жіберіп, «көптеген буын бойына кез келген шалқыған аймақта өсірілген құс, көгершін, қоян, мысық және тіпті иттың кез келген үй тұқымын немесе түрін» алуға көмектесуін сұрап кеңейтті. Блайттың бұрынғы ұсынысы бойынша Дарвин 9 желтоқсанда Оңтүстік Африкадағы Эдгар Леопольд Лейардқа хат жазып, ол «түрлердің өзгеруі мен шығу тегіне қатысты барлық фактілерді және ойлауды жинап жатқанын», әсіресе көгершіндерді айтты. 24 желтоқсанда Дарвин Персиядағы дипломат сер Чарльз Мюррейге хат жазып, ол «көп жылдар бойы түрлер мен түрлердің шығу тегінің күрделі мәселесімен айналысып келе жатқанын» және «осы мақсатта отандық жануарлардың әсерін зерттеуге тырысып жатқанын» айтты. Хаттар Брукке және оның агенті Сэмюэл Стивенс арқылы Уоллеске де жіберілді. 1856 жылдың тамызында Уоллес Стивенске Дарвинге арналған үлгілерді тасымалдауда екенін айтты. Қараша айында Дарвин Уильям Бернхард Тегетмайерге Мюррейден Персия құсының үлгілерінен бір қорап келгенін және «Мырза Уоллес Малай архипелагында жинап жатыр» деп хабарлады. Уоллестің «Саравак мақаласы» 1855 жылдың шілде-желтоқсан айларындағы «Табиғи тарих жылнамалары мен журналының» көлеміне енді. Дарвин осы томның көшірмесіне түсіріп алған ескертулер: «Географиялық таралу заңдары ештеңе жаңа емес» және «Ол менің ағаш метафораны қолданады - Ол онымен бүкіл жаратылыстың байланысты екенін ойлайды», бірақ «ол фактілерді керемет жағдайға келтіреді». Ол Уоллестің геологиялық білімнің жетілмегендігі туралы айтқанын атап өтті және «жаратудың орнына буынды қосыңыз, мен толығымен келісемін» деп түсірді. 1 мамырда Лайелл Дарвинге басымдық орнатуға шақырып хат жазды: «Сіздің мысықтар туралы деректеріңіздің кішкентай бөлігін жарияласаңыз және теорияны жариялап, мерзімін белгілеп, түсіндірсеңіз жақсы болар еді». 8 мамыс күні жұма күні Лондондағы жиналыстарға қатысып, Дарвин Лайеллді көріп келді. Дарвин Хукердің жариялауға ынталандырған жауабына қуанды, ол оның «Мақала болашақ үлкен кітабымның жаңалығы мен құнын жояды» деген ұсынысы «шынымен де маған қатты қиын болар еді» деп ойлады. «Екінші жағынан, (Лайеллдің шұғыл кеңесінен) менің мақаламды жарияладым және ол жақсы немесе жаман әсер етпеді. Лайелл менің басыма осы мақала туралы ой түсіргеніне шын жүректен өкінемін». 14 мамыс күні 1856 жылы Дарвин…

Тіршілік үшін күрес

Альфред Теннисон өзінің "In Memoriam A.H.H." атты ұлы поэмасын жазды, онда "Табиғат, тіс пен тырнақпен қызыл" деген сөз тіркесі енгізілді, ал Дарвин "Тұрып өмір сүру үшін күрес" еңбегін жазды. Томас Хакслимен медузалардың қалай тозаңдануы мүмкін екендігі туралы әңгімелесу "процесстің ұяттылығы оның болу ықтималдығына белгілі бір дәрежеде көмектеседі" деген өткір жауапқа әкелді. 1856 жылдың шілдесінде Дарвин Хуккерге Хакслинің сөзін былай түсіндірді: "Табиғаттың ұқыпсыз, ысырапшыл, қате жіберуге бейім және қорқынышты түрде қатыгез жұмыстары туралы Ібіліс шіркеуінің дін қызметкері қандай кітап жаза алады!" – бұл, әлдебір радикал Роберт Тейлорға жасалған лақап атын еске түсіреді, ол Дарвин студент кезінде Кембриджге "сенімсіз үй миссионерлік сапарымен" келген (бірақ бұл термин Чосердің "Парсонның әңгімесінен" басталады). Дарвин өзінің "үлкен кітабын" Табиғи іріктеу туралы жазуды жалғастырды, шаршап, 1857 жылдың наурыз айында ауру оның жұмыс күнін "күлкілі түрде қысқарта бастады". Соңында, ол Эдвард Лейн басқаратын жақын маңдағы Мур Парк шипажайында екі апта сумен емделді, бұл оны қайта жандандырды. Уоллес Дарвинге үй құстарынан үлгілер жинап, Индонезиядан жіберді, ал ол 1 мамырда Дарвинге 1855 жылы жазған "Жаңа түрлердің пайда болуын реттейтін заң туралы" мақаласына келісіп, былай деп жауап берді: "Біздің ойларымыз көп жағынан бірдей болғанын және белгілі бір дәрежеде ұқсас қорытындыларға келгенімізді көре аламын. Осы жазда 20 жыл (!) болғалы тұр, мен алғашқы жазбамды ашқаннан бері, түрлер мен түрлерінің қалай ерекшеленетіні туралы сұрақ туды. Қазір мен жұмысымды жариялауға дайындалып жатырмын, бірақ бұл тақырыпты өте кең деп санаймын, сондықтан көп тарауларды жазсам да, екі жыл ішінде баспаға жібермеймін деп ойламаймын." Ол Уоллеспен "климаттық жағдайлардың" әсері шамалы екендігіне келісті және "Табиғаттағы өзгерістердің себептері мен механизмдері туралы хатта менің көзқарастарымды түсіндіру мүмкін емес, бірақ мен бірте-бірте анық және нақты идеяны қабылдадым. Оның дұрыс немесе бұрыс екенін басқалар бағаласын." Дарвин мамыр айының басында үйіне оралды, бірақ суық тиіп, әлеуметтік қысым оны кері тартты. Ол "вариацияны" шілдеде аяқтап, Хакслиге тексеру үшін беттерді жіберді, содан кейін шипажайға оралуға мәжбүр болды. Жұмысшы жақтастары гориллалардың танымалдығын (олар енді саяхаттап жүрген хайуанаттар бақтарында пайда бола бастады) пайдаланып, адамның маймылдан шыққандығын жариялады. Бұл идеяларды жоққа шығару үшін Ричард Оуэн Корольдік қоғамның президенті болып сайланғаннан кейін приматтардың миы туралы жан-жақты анатомиялық зерттеулерін жариялады, олардың нәтижесінде адамдар тек ерекше түр ғана емес, сонымен қатар ерекше топқа жатады. 1857 жылдың шілдесінде Дарвин Хуккерге былай деді: "Оуэннің еңбегі – керемет жұмыс, бірақ мен адамды шимпанзеден, орниторинхты жылқыдан гөрі ерекшелендіруді қабылдай алмаймын: шимпанзе мұны қалай түсінеді деп ойлайсыз?"

Аса Грей және жас күзетші

Басқалары ақпаратпен қамтамасыз етуге көмектесті, соның ішінде Аса Грей американдық өсімдіктер туралы. Дарвин 1857 жылғы 20 шілдеде Грейге, түрлердің "бір түрдің түрлерінен шыққандай, басқа түрлерден шыққан" және "түрлер біздің үй өсімдіктеріміз сияқты көптеген түрлердің жойылуымен пайда болған" деген сұрақ бойынша 19 жыл жұмыс істегеннен кейін, ол "өздігінен жасалған түрлер деген нәрсе жоқ деген бұрынғыдан өзгеше пікірге келді – түрлер тек қатаң анықталған түрлер. Бұл сенің мені жек көретініңді білемін. Мен бұл көзқарастың көптеген үлкен қиындықтарын төмен бағаламаймын, бірақ маған бұл басқаша түсіндіруге келмейтін тым көп нәрсені түсіндіреді, сондықтан жалған болып көрінбейді." Грейдің қызығушылығына орай, ол өсімдіктерде түр-түрліліктердің пайда болуына себеп болатын қандай да бір заң немесе күш бар екендігі туралы өз ойына сенеді, және Дарвин осы заңдылықты таба ма деп сұрады. Грейдің не айтқысы келгенін түсінбегенін түсінген Дарвин 5 қыркүйекте оған қиындықтарды сипаттайтын хат жіберді. Ол табиғи іріктеу және дивергенция туралы өз идеяларының қысқаша, бірақ егжей-тегжейлі тұжырымдамасын қоса берді, оны оқушы оңайырақ оқуы үшін мектеп мұғалімі көшіріп алды. Грей оның "табиғи іріктеу" терминін агент ретінде қолдануына күмәнмен жауап берді. Дарвин өзінің жауабында, бұл терминді "барлық тірі организмдердің белгілі бір уақытта немесе ұрпақта өмір сүру үшін күресінің салдарынан, кез келген бөлігіндегі кез келген ең кішкентай өзгерістің сақталуына (бейімділік) және оның тұқым қуалауға бейімділігіне" деген ұзақ формуласын қайта-қайта жазудың орнына, оны қысқарту ретінде қолдануға тура келгенін айтты. Ол Грейден құпиялылықты сақтауды өтінді. Табиғаттанушылардың жас буыны "жаратылу тәсілін" күн тәртібінде, тіпті Геологиялық қоғамға арналған мәлімдемелерінде де ашық түрде талқылай бастады, бірақ Дарвин өзінің жағдайын толық дайындауды қалады. Хаксли 1858 жылғы наурыз айында Корольдік институтындағы лекциясында гориллалардың адамдарға қарағанда бабуиндерге жақын екенін мәлімдеді. Ол "Менің ойымша, ақыл-ой және моральдық қабілеттер жануарлар мен біздегідей бірдей" деп қосты. Бұл Оуэннің сол жерде өткен, адамның ерекшелігі туралы баяндамасына тікелей қарсылық болды. Кейінгі лекциясында Хаксли егер түрлер мәселесіне шешім болса, ол "белгісіз өзгергіштікке" қарай ізделуі керек екенін айтты, бұл оның Дарвиннің позициясына жақындағанын көрсетеді. Маусым айында ол Корольдік қоғамдағы лекциясын Оуэннің "эфирлік архетипіне" қарсы шабуыл жасау үшін пайдаланды. Джон Чапман мен Герберт Спенсер басшылық еткен Вестминстерлік шолу тобының көмегімен ғылымда бекінген Хаксли Оуэн бастаған бай дін қызметкерлерінің ғылымға үстемдігін жоюға тырысты, оның орнына кәсіби жалақылы ғылыми мемлекеттік қызмет құруды көздеді. Спенсердің пікірінше, жануарлар түрлері "бейімдемелердің үстіне бейімдемелер" арқылы дамыған. Хаксли ғылымды теологиядан бөлу үшін шығу тегі туралы аргументтерді пайдаланды, "өзгертілген маймылдың, өзгертілген топырақтан болуы да құрметті" деп мәлімдеді.

Орманға арналған

Дарвин жұмысына толыққанды берілді, ал "Табиғи іріктеу туралы үлкен кітабы" жолға қойылған болатын. 18 маусымда 1858 жылы ол Уоллестен хат алды. Онда Лайеллге жіберу туралы өтінішпен, эволюциялық механизмді сипаттайтын жиырма беттік материал қоса берілген еді. "Озып кеткенмін" деп ойлаған Дарвин, Уоллестің өтініші бойынша сол күні Лайеллге хат қоса жіберді: айырмашылықтар болды, бірақ Дарвин мақаланы оқығанда олар көзге түспеді. Уоллестің іріктеу туралы ойынша, орта ортасы нашарларын жояды, ал жеке адамдар арасындағы қатал бәсекелестік емес, және ол өзі араласқан Даяк тайпаларына теңдік тұрғысынан қарады, ал Дарвин Фугиандарды артта қалған жабайылар деп есептеді, бірақ олардың жақсаруға мүмкіндігі бар еді. Бұл оның үшін қиын кез келді, өйткені оның сүйікті демалыс орны Мур Спа, Лейн сотта адалдықпен айыпталғандықтан қауіп төніп тұрды, және бес күннен кейін Дарвиннің баласы Чарльз Уоринг қызыл жегіге шалдықты. Дарвиннің алғашқы әсері, бұл біріншілік құқығын жоғалту дегенді білдірсе де, ол үшін "Уоллес осы салада екенін жеке біліп, жариялауға мәжбүр болу" арсыздық болар еді, бірақ Лайелл оны қайта қарастыруға шақырып, дереу жауап берді. Дарвиннің 25 маусымдағы жауабында Уоллестің эскизіндегі мәселелер оның 1844 жылғы мақаласында толық жазылғанын, Хукердің оны 1847 жылы оқығанын және ол өзінің идеяларын 1857 жылы Аса Грейге жолдаған хатында баяндағанын атап өтті. "Мен Уоллестен ештеңе алмадым деп шындығын айта аламын және дәлелдей аламын. Қазір мен он шақты беттен тұратын жалпы көзқарасымды жариялауға қуанышты болар едім. Бірақ мен осыны ар-ұятыма келмейтіндей сезінемін. Ол немесе басқа біреу менің өзімді арзандыққа салып алғанымды ойламас үшін, кітабымды өртеп жібергенімді қалаймын". Ол Хукерден екінші пікір білдіруді сұрады. Дарвин 28 маусымда баласы Чарльз Уоринг Дарвиннің қайтыс болуына қатты қайғырып, келесі күні Хукердің хаттарына "Қазір бұл туралы ойлай алмаймын, бірақ жақын арада ойланамын" деп жауап берді. Сол түні ол хаттарды оқыды және Хукердің өтінішіне жауап беру үшін, "толыққанды күйзелісте" болса да, қызметшісіне Уоллестің эссесін, Аса Грейге жолдаған хатын және "менің 1844 жылғы эскизімді, сіздің өзіңіздің қолжазбаңызбен оқығаныңызды көру үшін" тапсырды. Ол мәселені Лайелл мен Хукердің қолына қалдырып, "Көп уақытты қажетсіз нәрсеге жұмсамаңыз. Мен үшін біріншілік маңыздылығы жоқ".

Бірлескен құжатты жариялау

Лайелл мен Хукер Линнео қоғамында ұсынылатын бірлескен мақала туралы келісті. Лайелл, Хукер және Дарвин – қоғам мен кеңес мүшелері болды, Хукер қоғамның жағдайын жақсартуға және оның журналын жүргізуге белсенді қатысты. Басқа орындар қолайсыз болды, ал Лондон зоологиялық қоғамында Ричард Оуэн басшылығымен қарсылыққа ұшырау қаупі болды. Жазғы үзіліс басталып кеткен еді, бірақ олар білгендей, бұрынғы президент Роберт Браунның 10 маусымда 1858 жылы қайтыс болуына байланысты отырыс кейінге шегерілді, ал кеңес 1 шілдеде қосымша кездесу ұйымдастырды. Соңғы сәтте, 30 маусым күні кешкісін Лайелл мен Хукер Уоллес пен Дарвиннің мақалаларын келесі күні кездесуде оқу үшін хатшы Джон Джозеф Беннеттке жіберді. Миссис Хукер Дарвиннің алдыңғы күні жіберген қолжазбаларынан үзінділерді көшіріп алды, Хукердің ауызша баяндамаға сәйкес таңдаған болуы мүмкін, ал Лайелл мен Хукер қысқаша кіріспе хат жазды. "Түрлердің түрлерге айналуға бейімділігі туралы" және "Табиғи іріктеу арқылы түрлердің және түрлердің мәңгілік жалғасуы туралы" деген тақырыптардағы мақалалар Уоллестің беттерін, Дарвиннің 1844 жылғы очеркінен және 1857 жылы Грейге жазған хатынан алынған үзінділерді қамтыды. Кездесуде хатшы мақалаларды оқыды, содан кейін тағы алты мақала оқылды, кездесу соңында олар туралы талқылау болмады. Мүмкін, Лайеллдің Роберт Браунның некрологын оқығаннан кейін қарастырылған мәселелердің көптігіне байланысты немесе белгілі Лайелл мен Хукер қолдаған теорияға қарсы сөйлеуге құлшынбаушылық болды. Кездесуге Дарвиннің "Бигль" экспедициясынан әкелген жорғалаушыларын сипаттаған Томас Белл төрағалық етті. Ол бұған келіспеген сияқты, 1859 жылғы мамырдағы президенттік жылдық есебінде былай деп жазды: "Өткен жыл, шын мәнінде, ғылымның осы саласына бірден революция жасайтын, айтатын болсақ, таңғажайып жаңалықтардың бірімен де белгіленбеді". Алайда, вице-президент баспаға шығатын күткен мақаласынан өзгермеушілік туралы барлық сілтемелерді дереу алып тастады. Бірлескен мақала оны алғаш рет баспа бетінде кездестірген және түр мәселесімен бұрын күрескендердің ойларын дайындаған жазылушыларды қызықтырды. 1866 жылдан 1907 жылға дейін Кембридж университетінің зоология және салыстырмалы анатомия кафедрасын басқарған Альфред Ньютон былай деп жазды: "Мен сол түні кешкісін оны [Линнео қоғамының мақаласын] оқып отырдым. Бұл мені айлар бойы мазалаған барлық қиындықтардың өте қарапайым шешімін қамтыды. Шешімнің маған келмегеніне қатты ренжілгенімді білмеймін, бірақ оны тапқанға қуандым" (ол бұл ойда жалғыз емес еді! – Т. Х. Хакслиді қараңыз). Ньютон өмірінің соңына дейін дарвинист болып қалды. Кездесу кезінде Дарвин ұлының жерлеу рәсіміне қатысып отырды. Оның отбасы қызбадан қашу үшін Сассекстегі қарындасына көшіп барды, бұл ауру Даун ауылында алты баланы өлтірді. Ол екі апта бойы қорқынышты және қиын жағдайды бастан өткерді, бірақ кездесудің нәтижесіне "қанағаттанғаннан артық" болды. Содан кейін ол балаларын Уайт аралындағы теңіз жағасына алып барып, "Табиғи іріктеу" туралы "реферат" жұмысын жалғастырды, ол қайтадан кітап көлеміне дейін өсті. Ол асқазан ауруларымен Moor Park шипажайына оралды. Уоллес 1859 жылдың қаңтарында Дарвинге бұл мәлімдеме жасауына түрткі болғандықтан риза екенін және егер оның еңбектері Дарвиннің еңбектерісіз өздігінен жарияланса, бұл оған "көп азап пен өкініш" әкелетінін айтты. Дарвин бұл мәселеге әлі де сезімтал болды және Уоллеске "Лайелл мен Хукерді әділ әрекет деп ойлаған нәрсеге жетелеумен менің ешқандай қатысым жоқ" деп сендірді. Ол Уоллестің теория туралы Лайеллдің пікірін сұраған сұрағына жауап беріп, "Менің ойымша, ол біршама шайқалып қалды, бірақ бас ие бермейді және "Принциптер" [геологияның] келесі басылымы үшін қандай жұмыс жасау керектігі туралы қорқынышпен сөйлейді, егер ол "сасық" болса". Бірақ ол өте ашық және адал, менің ойымша, ол соңында "сасық" болып аяқтайды". Лайелл әлі де адамзаттың, жанның жануарлардан шыққандығы туралы идеяны қабылдау үшін күресіп жатты, бірақ "оның жасын, бұрынғы көзқарасын және қоғамдағы орнын ескере отырып, менің ойымша, оның мінез-құлқы осы мәселеде ерлік болды".

"Жануарлар түрлерінің пайда болуы"

Дарвин енді өзінің "Табиғи іріктеу" еңбегінен алынған "реферат" бойынша тығырықтан шыға алмады, оның көп бөлігін жадынан жазып отырды. Дайын болған тараулар түзету үшін Хукерге жіберілді, бірақ үлкен бума Хукердің әйелі балалардың сурет салу үшін қағаз сақтайтын қобдишаға кездейсоқ салып қойғанда, шағын апатқа ұшырады. Лайелл "Бигл саяхатының" екінші басылымын шығарған Джон Мюррей баспасымен келісім жасады. Дарвин уайымдап: "Ол кітаптың мәнін толық біледі ме?" – деп сұрады, және "кітаптың тақырыбына қайшы келмейіншеу үшін" адамның шығу тегін немесе Жаратылыс туралы ешқандай талқылауды қозғамауға шешім келді. Көзге көрінбейтін қолжазбаны басып шығаруға Мюррей келісіп, Дарвинге таза табыстың үштен екі бөлігін төлеуге уәде берді. Ол 500 дана басылатынын күтті. Дарвин кітабын "Табиғи іріктеу арқылы түрлердің пайда болуы және олардың өзгеруі туралы эссе қорытындысы" деп атауға ниеттенді, бірақ Мюррейдің ықпалымен ақыры "Табиғи іріктеу арқылы түрлердің пайда болуы" деген ықшам тақырыпқа дейін қысқартылды. Кітаптың толық атауы: "Табиғи іріктеу арқылы түрлердің пайда болуы немесе өмір күресіндегі ең жақсы жаратылыстардың сақталуы", мұндағы "жаратылыстар" – үй және жабайы организмдердің түрлеріне, ал адамдарға емес. Мамырдың соңында Дарвиннің денсаулығы тағы нашарлады, бірақ бір апталық гидротерапиядан кейін ол түзетулерді бастай алды. Ол аспаздық аурудан арылмаса, жиырма минуттан артық жаза алмады, соның салдарынан Мюррей түзетулерге 72 фунт стерлинг жұмсады. Мюррей басылым көлемін 1250 данаға дейін арттырып, қараша айында жариялауға бел буды. Бір данасы Лайеллге жіберілді, "керексіз алаңдаған" Дарвин оның "ойға келетінін" үміттенеді. Лайелл Дарвинге "үлкен құрмет" көрсетті, бірақ "адамның қадір-қасиеті қауіпте" екеніне әлі де алаңдады. Лайеллдің туысы: "Егер біздің алыс ата-бабаларымыз медузалар болса, бұл қорқынышты болғанымен, өте қызықты және маңызды болар еді" деді. Дарвин "адамның қадір-қасиетіне қатысты көңіл көтеріңкі көзқарасым жоқ" екенін айтты. "Адамзат алға жылжыса, болашақта бізді жабайылар ретінде қараса да, мен бұл туралы көп ойланбаймын". 1 қазан күні Дарвин құсуға ұшырап, түзету жұмыстарын аяқтады. Ол кейін Икли қаласындағы Уэллс-хаусқа, гидропатиялық орталыққа екі айға барып қайтты. Ол отбасысымен бірге қалыпты емес ерте қыста "мұздай азапқа" ұшырады. Дарвин: "Соңғы кезде өте жаман болдым, бір аяғым пісіп кетті, көздерім жартылай жабылды, денеме бөртпе мен жануарлар пайда болды, бірақ олар менің жақсы жағдайда болатыныма сендіреді, бұл тозақта өмір сүргендей болды" деп жазды. 2 қарашада ол Мюррейден жасыл матамен байланған, он бес шиллингтік данасын алды. Мюррей сыйлық көшірмелерін жіберді, ал Дарвин 11 және 12 қарашада, әлі де шипажайда болғанда, осы сыйлықтармен бірге жіберу үшін жазбалар жазды. Ол олардың реакцияларын болжады: Аса Грейге "көптеген қиындықтар бар", Рев. Джон Стивенс Хенслоуға "Менің ойымша, сіз шәкіртіңізді мақұлдамайсыз", Луи Агассизге "[бұл қарсылық немесе батылдық рухында] жіберілмейді" және Ричард Оуэнге "бұл 'қорқынышты' болып көрінеді", және тағы басқалар. Уоллес үшін: "Құдай біледі, жұрт не ойлайды".

" Түрлердің пайда болуы " кітабы сатылымға шығарылды

"Түрлердің шығу тегі" кітабы алғаш рет 1859 жылғы 24 қарашада жарық көрді, бағасы он бес шиллинг болды. Кітап 22 қарашада Мюррейдің күзгі сатылымында кітап сатушыларға ұсынылды және барлық қолжетімді даналар дереу сатып алынды. Барлығы 1250 дана басылды, бірақ сыйлық және рецензиялық даналарды, сондай-ақ Stationers' Hall авторлық құқығы үшін бес дананы есепке алғанда, сатуға 1192 дана қол жетімді болды. Ерекшелігі, 500 дана Mudie кітапханасымен алынды, бұл кітаптың кеңінен таралуын қамтамасыз етті. Осы кезде христиан-социалистік ауылдық пастор Чарльз Кингсли Дарвинге, ол алған сыйлық данасы туралы мақтау хаты (18 қарашада жазылған) жіберді: "Ол өзі жасаған кемшіліктерді толтыру үшін жаңадан араласу қажеттігіне сену сияқты, өзін-өзі дамытуға қабілетті бастапқы формаларды жаратқанына сену де Құдай туралы теңдесіз ұғым болды". Дарвин екінші басылымда бұл жолдарды соңғы тарауға, "танымал автор және дін қызметкері" деп атаумен қосты. Оның өмірі, еңбегі және сол кездегі сыртқы ықпалдар аясында басылымнан кейінгі жағдайлар туралы "Түрлердің шығу тегі" кітабына қараңыз.