Кіріспе

Француз эллинисі Карл Бенедикт Хас (11 мамыр 1780 – 21 наурыз 1864) – неміс тегінен таралған француз эллинисі.

Өмір

Хасе Наумбург қаласына жақын Сульзада дүниеге келген. Йена мен Хелмштедтте оқығаннан кейін, 1801 жылы ол Парижге жаяу жол тартты, онда Константинопольдегі бұрынғы елші граф де Шоизель Гуфьер оған Жоанн Лорантиус Лидтың еңбектерін принц Мурузи графқа берген қолжазбадан редакциялауды тапсырды. Хасе Византия тарихы мен әдебиетіне ден қойып, осы салада мойындалған сарапшыға айналды. 1805 жылы ол патшалық кітапхананың қолжазбалар бөлімінде жұмысқа орналасты; 1816 жылы Корольдік мектепте палеография және жаңа грек тілі профессоры болды, ал 1852 жылы университетте салыстырмалы грамматика профессоры атанды. 1812 жылы ол Луи Наполеонның (кейін Наполеон III) және оның бауырласының оқуын бақылауға тағайындалды. Хасе Парижде қайтыс болды.

Шығармалары

Хаседің маңызды еңбектері — Лео Диаконның, De velitatione bellica және басқа византиялық авторлардың (1819) басылымдары, сондай-ақ Иоанн Лидустың De ostentis (1823) еңбегі, бұл мәтінді жаңартқан шедевр. Мұнда қолжазбаның ұзақ уақыт монастырдың шарап шелегінде сақталуы қиындықтарды күшейтті. Ол крест жорықтары тарихшыларының жинағындағы грек авторларының бір бөлігін де өңдеді және Анри Этьеннің Thesaurus Graecae linguae жаңа басылымына көптеген қосымшалар (әулиелер, медициналық және техникалық жазушылар, түсіндірмешілер және басқа да көздер) енгізді. Хасе, кейін Топарх Готикұстың фрагменттері деп белгілі болған шығарманы жасаған болуы мүмкін және оны өз демеушісінің бірі, Николай Румянцевке шынайы деп ұсынды, бұл византиялық ғалымдар арасында осы еңбектердің шығу тегіне қатысты шатасуға себеп болды. Толық ақпарат алу үшін Жозеф Даниэль Гиньяуттың «Carl Benedict Hase өмірі мен еңбектері туралы тарихи хабарлама» (Париж, 1867); Nouvelle Biographie generale және Allgemeine Deutsche Biographie мақалаларына, сондай-ақ О. Хайне редакциялаған автобиографиялық хаттар жинағы Briefe von der Wanderung und aus Paris (1894) қараңыз, онда Хасе саяхаты, Париж туралы оның қызығушылығы және оның жас өміріндегі қиындықтар туралы толық мәлімет берілген.