Кіріспе

Гректің құдайы Дионистің шаттыққа толы серіктері

Гректің мифологиясы мен дінінде тиас (θίασος) – Дионистің шаттыққа толы серіктері, көбінесе мас күйдегі той-қуаныштарда бейнеленген. Дионис туралы көптеген мифтер оның процессия түрінде келуімен байланысты. Ең әсем нұсқасы – оның "Үндістаннан" жеңіспен оралуы, ол римдік жеңістің символдық түсініктеріне әсер етті және Ноннның "Дионисикасында" құмарлықпен баяндалған. Осы процессияда Дионис көлікке отырып, оны көбінесе жолбарыстар, барыстар немесе арыстандар сияқты ірі мысықтар, немесе пілдер немесе кентаврлар тартады.

Дионисий тиасосы

Тиастың ең маңызды мүшелері – адам әйелдер, менадтар, олар біртіндеп өлмейтін нимфаларды ығыстырды. Грек вазаларындағы немесе бедерлердегі жалғыз әйел тұлғаларын тиасқа жататынын олардың тирсосты (рухтық жақтау немесе таяқ) ұстауынан тануға болады. Бұл процессияда әр түрлі табиғат рухтары да болды, олардың ішінде силендер (немесе оларға ұқсас киім киген бишілер), фаллос бейнелері жиі кездеседі, сатирлер және Пан да бар. Итифалдық силендер көбінесе ваза суреттерінде билеп жатқандары бейнеленеді. Дионистің тәрбиешісі бір ғана қарт Силенмен көрсетіледі. Кейде процессия отырған адамның алдына жеткізіледі: шараптың сыйына қайғымен қарсы алған Икарий немесе Семахос және оның қызы Эригона. Жеңіс шеруінде Ариадна кейде Диониспен бірге оның серігі ретінде келеді. Геракл Диониспен арақ ішуде жеңілгеннен кейін тиасқа қысқа уақыт бойы қосылды. Б.з.д. VI ғасырға жататын Франсуа вазасында Диониске үш Хора сүйемелдейді. Өнердегі басқа да маңызды бейнелерге Мильденхолл қазынасынан табылған күміс "Ұлы табақ", Ликургус кубогы және Ренессанс кезеңінен Тицианның "Вакх пен Ариадна" туындылары жатады. Дионисийдің процессиясы римдік өнерде, әсіресе бедерлер мен саркофагтарда кеңінен бейнеленген.

Теңіз тиасосы

Теңіз тиасосы (немесе теңіз тиасосы) – Дионисий тиасосына ұқсас топты атау үшін қолданылатын термин, тек бас құдайдың орнына Посейдон немесе басқа теңіз құдайы тұрады.