Кіріспе

Ашытқысыз нан – ашытқы немесе натрий бикарбонаты сияқты көтерілуге арналған заттар қолданылмай дайындалатын нанның кең ассортименті. Ашытқысыз пісірілген дәнді тағамдар сияқты нан дайындау ежелгі заманнан бері келеді. Ашытқысыз нан көбінесе жалпақ нан болып табылады. Тортилья және роти сияқты ашытқысыз нан, тиісінше Орталық Америка және Оңтүстік Азияда негізгі тағам болып саналады. Ашытқысыз нан христиан дінінің қасиетті обрядтарында және евхаристиялық теологияда маңызды роль атқарады.

Діни мәні

Яһуди және христиан діндерінде ашытқысыз нанның символдық маңызы бар. Яһудилер мен христиандар, тиісінше, Пасха және Евхаристия кезінде маццо сияқты ашытқысыз нан жейді, бұл туралы Шығу кітабының 12:18-де бұйырылған. Таураттың Ескі өсиеті бойынша, оларға былай деп нұсқау берілген: «Жеті күн бойы үйлеріңізде ашытқы табылмайын. Ашытқы қосылған нәрсені жеген әрбір жан Израиль қауымынан қуылсын, ол болсын шет елдік, болсын жер шаруасы». Католик шіркеуінің латын шіркеуінің канондық заңы Хостия үшін ашытқысыз нан, ал сенімділердің қатысуы үшін ашытқысыз кекстерді қолдануды міндеттейді. Кейбір протестант шіркеулері латын католиктерінің дәстүрін ұстанады, ал басқалары өздерінің нақты талқылауының немесе жергілікті қолданыстың дәстүрлеріне байланысты ашытқысыз нан, кекстер немесе қарапайым (ашытқы) нан қолданады. Ал, шығыс шіркеулерінің көпшілігі Евхаристияда ашытқысыз нан (грекше: azymos artos) қолдануға тыйым салады. Шығыс христиандары ашытқысыз нанды Ескі өсиетпен байланыстырады және Мәсіхтің қанындағы Жаңа өсиеттің символы ретінде тек ашытқы қосылған нанды ғана қабылдайды. Расында, бұл қолданыс 1054 жылғы Шығыс және Батыс шіркеулері арасындағы Ұлы жарылудың себептері ретінде дәстүрлі түрде есептелген үш даудың бірі болып табылады (Петрдің үстемдігі және Никея-Константинополь діни сенімінің филиокве мәселесімен бірге).

Жаңа әлем нандары

Солтүстік Америкада хопи халқы жүгеріден пікі нанын жасаған.

Ашымаған нан мен мырыш тапшылығы

Ашымаған нан мырыш жетіспеушілігімен байланысты екені қабылданған, бұл адамдарда түрлі физикалық және психологиялық мәселелердің, әсіресе, көңіл сығуы мен шабуылшылдықтың себебі болып табылады.