Кіріспе

Османдық сарай суретшісі (1680-шы жылдар – 1732)

Левни Абдулцелил Челеби (1680-шы жылдар – 1732) – 18 ғасырдың басындағы Османдық сарай суретшісі (Мұстафа II және Ахмет III билік еткен кезде сарай суретшісі қызметіне жетті). Ол Тюльпан дәуіріндегі көрнекті Османдық миниатюра шебері болды және дәстүрлі, бірақ жаңашыл стилімен ерекше көзге түсті.

Өмірбаян

Левни Абдулцелил Челеби Эдирнеде дүниеге келген және, әдетте, империяның жоғары топқа жататын отбасынан шыққан, себебі оның «Челеби» атағы «джентльмен» дегенді білдіреді. Жастығында Константинополға сапар шегіп, Топкапы сарайындағы сурет академиясында оқыды. Левни Стамбулда II Мұстафа сұлтанның тұсында жұмыс істей бастады және ақырында сарай шеберханасының бас суретшісі (боячи) болды. Сарайда қызмет еткен кезінде ол стильді жапырақ өрнектерімен ерекшеленетін Saz стиліне маманданған. Левниге Сейид Хусейн Вехби оқиғаны қолжазба түрінде жазу тапсырылды. «Сернаме-и Вехби» кіші суреттері әр түрлі түстер мен пішіндерде қозғалыстың әртүрлі бұрыштарын көрсетеді. Суреттерде парсылықтың ықпалы да байқалады, мысалы, фондағы мәдени заттар мен кейбір кейіпкерлердің киімдері.

Альбом суреттері

Албум суреттері Түрік дәуіріндегі Осман империясындағы күнделікті өмірді көрсетеді. Онда Левни түрлі әлеуметтік топтан – ақсүйектерден де, қара халықтан да – адамдардың портреттерін әртүрлі позда және күнделікті іс-әрекеттер жасап салған. Әр сурет жеке-жеке бөлінген, өзіндік түс гаммасы мен мазмұны бар. Киімдердің стилі, маталардың ою-өрнектері және іс-әрекеттердің түрлері Түрік дәуірінің сән-салтанатын және байлығын көрсетеді.

Басқа жұмыстар

Левни сонымен қатар белгілі ақын болды және Осман империясындағы батырлық, соғыс және күнделікті өмір туралы өлеңдер жазды. Оның кейбір шығармалары Топкапи сарайы мұражайы кітапханасының қазыналық кітапханасындағы өлеңдер жинағында (Mecmua i Es'ar, H1715) сақталған. Суреттері сияқты, Левни поэзиясында да дәстүрлі сарай стиліндерін, әсіресе аруз өлеңін, сондай-ақ халықтың юморын және тілін үйлестірді.