Кіріспе
Жорж Бернард Шоудың "Пиландер" пьесасы. Ол 1893 жылы жазылған, бірақ сол кездегі қатаң британдық цензура заңдары оның 1902 жылға дейін сахнада қойылмауына себеп болды. Бұл пьеса Шоудың 1898 жылы "Жағымсыз пьесалар" (Plays Unpleasant) деп жариялаған үш пьесаның бірі, "Жесірлер үйлері" және "Миссис Уорреннің кәсібі" осы топқа кіреді. Бұл жинақ әлеуметтік мәселелерге назар аудару және капиталистік мінез-құлықты сынау мақсатымен жазылды. Шоудың пьесасында Ибсенге жиі сілтеме жасауы натуралист драматургтардың ықпалын көрсетеді. Натуралистік театр қозғалысы сол кездегі Виктория дәуірінің театр дәстүрі – мелодрамаға қарсы реакция болды. Шоу осы пьеса үшін екі түрлі аяқтама жазды; ажырасуды басты тақырып еткен бірінші аяқтама досының кеңесімен қабылданбады, ал екінші аяқтама дәстүрлі некемен аяқталады. Көбінесе осы соңғы нұсқасы қойылады немесе жарияланады, бірақ бірінші нұсқа Шоудың заманауи қоғамды сынауға бейімділігіне сәйкес келеді.
The Philanderer is a play by George Bernard Shaw. It was written in 1893 but the strict British censorship laws at the time meant that it was not produced on stage until 1902. It is one of the three plays Shaw published as Plays Unpleasant in 1898, alongside Widowers' Houses and Mrs Warren's Profession. The volume was written to raise awareness of social problems and criticize capitalist behaviour. The influence of Naturalist playwrights is evident by Shaw's constant reference to Ibsen in the play. The Naturalist theatre movement was a reaction to Melodrama, the Victorian theatre tradition of the time. Shaw wrote two endings for this play; the first ending, with divorce as its main theme, was discarded on the advice of a friend, the second ending resulting in a more conventional marriage. It is the latter that is usually performed or published, though the former is the more in keeping with Shaw's tendencies to criticize contemporary society.
Сюжет
Лондонның Виктория ауданындағы Эшли Гарднс пәтерінің қонақ бөлмесінде бір әйел мен бір ер адам сүйісіп жатыр. Әйел - жас жесір Грейс Транфилд, ол Леонард Чартериске ғашық, ол - "филантроп" атау. Грейс Чартеристің, өзінің ашық-айқын мойындауы бойынша, Джулия Крейвен және басқалармен ұқсас жағдайда болғанын білгенде, таңғалады және алаңдайды. Шын мәнінде, Джулиямен болған қарым-қатынас ешқашан тоқтатылмаған. Ол сөйлейтін әйелдердің жартысы өзіне ғашық болуына кінәлі емес екенін айтады; және ол Джулия Крейвен өзі сахнаға шығып, Грейске шабуыл жасап, Чартерис оны тастағанға дейін қалу ниеті туралы хабарлаған кезде, ол әзіл-сықақпен қашып кетеді. Чартерис Грейсті бөлмеден шығарып, Джулияны некеге қатысты алға басушылық көзқарасын еске салады. Ол жауыздықтан жалбарынып жылауға айналады, әсері жоқ, екеуінің де үрейленуі үшін Грейс пен Джулияның әкелері бірге кіреді. Полковник Крейвен бауыр ауруынан зардап шегеді, ал Чартеристің шыдамсыздығы үшін "екінші Пасхада аман қалмауға бел буған", тек дәрігерлердің ықыласына ие болды. Грейстің әкесі Катбертсон драмалық сыншы болып табылады және Чартерис-Грейс-Джулия үшбұрышы туралы бірдеңе тауып, театралды шокта қалды; бірақ Чартерис Грейске үйленгісі келетінін түсіндіреді. Сахна Ибсен клубына ауысады, кейіпкерлердің көпшілігі оның мүшелері. Бір сәнді дәрігер, доктор Парамор, полковник Крейвеннің өлімге әкелетін жауабы туралы жаңалық тапқанын айтады, бірақ Крейвеннің кіші қызы Сильвияны өзінің вивисекция практикасымен қорқытады. Крейвен Катбертсонның шақыруымен келеді, ал Чартерис екі жігітті де өтірік айтқанын мойындап, ашуландырады: шындық, екі жас әйел де оған үйленгісі келеді, бірақ ол да үйленгісі келмейді. Джулия клубқа Парморе билеушілерімен бірге кіреді және Чартеристі жалғыз тұзаққа түсіреді. Алайда, ол Сильвияның зейнеткерлікке шығуына мәжбүр болады, ол доктор Парамор Джулияға ғашық екенін айтып, Чартеристі қуантады. Чартерис Грейспен тағы да флиртке тырысады, бірақ оны қайтарып жібереді, ал назарын British Medical Journal-да оның "азық-түсінуі", Крейвеннің бауыр ауруы, жоқ ауру екенін білген доктор Парамор бұрып жібереді. Ол тәжірибе жүргізу үшін жануарлардың жетіспеушілігіне шағымданады және Крейвеннің өлмейтінін білгендегі қуанышына ренжіді. Чартерс оны қуанту үшін Джулияның оған қызығушылығын білдіреді, бірақ Грейс бірінші болып келіп, дәрігермен жеке демалады. Чартерис тактикасын өзгертіп, оларды Джулияға көрсетеді, оның қызғанышын оятады. Нәтижесінде Джулия мен Грейс арасындағы тағы бір дау туындайды, ол Джулияны клубтан шығарып тастаумен қорқытады. Джулия доктор Параморды өзіне куә ретінде алу үшін асығады, ал Чартерис докторға оған ұсыныс жасауға уақыт беру үшін, басқалардың артынан келуіне жол бермеуге тырысады. Бұл Парамор үйінде, ал Джулия, күмәнді, бірақ мақтанып, басқалар келместен бұрын оны қабылдайды. Чартерс қуанады, ал Джулия мен Грейс татуласып, бір-бірін одан қашып құтқарылуына құттықтады. Дегенмен, Джулия Чартеристі өлтіруге батылы жетпегеніне қатты өкінеді. Алғашқы аяғы қолжазба түрінде сақталған, бірақ 1990 жылға дейін орындалмаған. Онда Парамордың үйіндегі көрініс төрт жылдан кейін, Джулиямен үйленгеннен кейін, Парамор Джулиядан шаршаған кезде және ол некеден шаршаған кезде өтеді. Парамор Грейске ғашық болып, Чартеристен кеңес сұрайды. Ақырында, Крейвен, Катбертсон және Джулия оларға қосылады және Катбертсон шешімді ұсынуға көндіріледі. Ажырасу, Викториялық Англияда жанжал мен алдамшылықсыз алу қиын болса да, Оңтүстік Дакотада оңай қол жетімді. Грейс оларға қосылады, ал Джулиямен жаңа қақтығыстан кейін бәрі келісіледі. Джулия мен Чартерис жалғыз қалады, ол бостандыққа шыққаннан кейін оған үйленуге қысым жасайды, бірақ ол флиртер және жарамды күйеу емес деп бас тартады, және олар бұрынғы өмір салтына оралуға келіседі.
The lady is a young widow, Grace Tranfield, in love with the man, Leonard Charteris, who is the ‘philanderer’ of the title. Grace is shocked and disconcerted to find that Charteris, on his own light‐hearted admission, has been in a similar position with Julia Craven and others. The affair with Julia, in fact, has never been broken off. He maintains that it is not his fault that half the women he speaks to fall in love with him; and he is in full flight of cajolery when Julia Craven herself erupts on to the scene, attacks Grace, and announces her intention of staying until Charteris has given her up. Charteris gets Grace out of the room and unsuccessfully reminds Julia of her supposedly advanced views on marriage. She changes from belligerence to pleading tears, without effect, and, to the consternation of both, the fathers of Grace and Julia enter together. Colonel Craven is suffering from a liver complaint, and much to Charteris’ impatience "has fully made up his mind not to survive next Easter", just to oblige the doctors. Cuthbertson, Grace’s father, is a dramatic critic and theatrically shocked to discover something of the Charteris‐Grace‐Julia triangle; but Charteris explains it is Grace whom he wants to marry. The scene changes to the Ibsen Club, of which most of the characters are members. A fashionable physician, Dr. Paramore, says he has made a discovery concerning Col. Craven’s fatal complaint, but horrifies Craven’s younger daughter Sylvia by his practice of vivisection. Craven turns up at Cuthbertson’s invitation, and Charteris outrages both men by admitting he had lied to them last night: the truth is, both young women want to marry him, but he does not want to marry either. Julia enters the Club with Paramore dancing attendance, and manages to trap Charteris alone. She is, however, forced to retire by Sylvia, who delights Charteris by saying Dr. Paramore is in love with Julia. Charteris attempts to flirt with Grace again but is repulsed, and attention is diverted by the distraught Dr. Paramore who has learnt in the British Medical Journal that his ‘discovery,’ Craven’s liver complaint, is a disease which doesn’t exist. He complains of lack of animals for experiment, and resents Craven’s delight at learning he is not to die. Charteris, to cheer him, suggests that Julia is fascinated by him, but it is Grace who comes in first and retires with the doctor privately. Changing tactics, Charteris points them out to Julia, arousing her jealousy. The result is another quarrel between Julia and Grace, who threatens to have Julia expelled from the Club. Julia hurries after Dr. Paramore, to enlist him as a witness in her favor, and Charteris tries to prevent the others following, in order to give the doctor time to propose to her. This Paramore does, at his house, and Julia, dubious but flattered, accepts him before the others arrive. Charteris is delighted, and Julia and Grace, reconciled, congratulate each other on having escaped him. Nevertheless, Julia bitterly regrets not being brave enough to kill Charteris. An alternate, and in fact Shaw's original, ending was preserved in manuscript, though not performed until the 1990s. In it the scene at Paramore's house takes place four years later, after his marriage to Julia, when Paramore has tired of Julia and she of marriage. Paramore has fallen in love with Grace and asks Charteris's advice. Eventually, Craven, Cuthbertson and Julia join them and Cuthbertson is persuaded to suggest a solution divorce, though difficult to obtain in Victorian England without scandal and deceit, is quite easily obtained in South Dakota. Grace joins them, and after a new row between her and Julia, all is agreed. Julia and Charteris are left alone, she presses him to marry her once she is free, but he refuses on the grounds of being a philanderer and no fit husband, and they agree to return to their former ways.
Орындауында
Бұл пьеса Сирил Модқа арналған, 1897 жылдың қысында Хеймаркет театрында репетицияға қойылды, бірақ ешқашан сахнаға шығармады. Ол 1905 жылдың 20 ақпанында Крипплгейт институтында жеке ойнатылды. Вест-Эндтегі алғашқы қойылым 1907 жылдың 5 ақпанында Корольдік театр сарайында өтті. Шоу 1913-14 жылдары Бродвейдегі алғашқы белгілі қойылымды режиссерлік етті, ол Кішкентай театр сахнасында қойылды және актерлер құрамында Е. Дж. Баллантайн, Реджинальд Бесант, Реджинальд Дэнс, Эрнита Ласселлз, Мэри Лоутон, Чарльз Мод, Мюриэл Реддалл және В. Р. Ставли болды. Ұлттық театр 1978-79 жылдары Литтлтон театрында Кристофер Мораханның режиссерлігімен осы пьесаны қойды. Леонард Чартерис рөлінде Динсдейл Лэнден, Джулия Крейвен рөлінде Пенелопа Уилтон, Грейс Транфилд рөлінде Полли Адамс және доктор Парамор рөлінде Джон Стэндинг ойнады. Нью-Йорктегі соңғы қойылым 2012 жылы 10 қаңтардан 19 ақпанға дейін Pearl Theatre Company компаниясының қайта жаңғыртуы болды. Бұл қойылымды Гас Кайконен режиссерлік етті, ал актерлер құрамында Брэдфорд Кавер (Леонард Чартерис), Рейчел Ботчан (Грейс Транфилд), Каррон Грейвс (Джулия Крейвен), Доминик Кускерн (Джозеф Катбертсон), Дэн Дейли (полковник Крейвен), Крис Миксон (Перси Парамор), Шалита Грэбнт (Сильвия Крейвен) және Крис Ричардс (Жас жігіт/Үй шаруасы иесі) ойнады. Осы пьеса 2014 жылдың 27-29 маусымында Майкл Френдтің продюсерлігі мен режиссерлігімен Шоу бұрышында, содан кейін 2014 жылдың 31 шілдесі мен 3 тамызында Бродстердс мемориалдық театрында, олардың жазғы репертуарлық маусымының аясында қойылды. Онтариодағы Ниагарадағы Шоу фестивалі осы пьесаны бірнеше рет қойды: 1971, 1980, 1995 және 2007 жылдары. Жаңа қойылым 2014 жылдың 26 маусымынан 12 қазанына дейін Фестиваль театрында сахналанды. Бұл қойылымды Лиза Петерсон режиссерлік етті, ал декорациясын Сью ЛеПейдж жасады. Актерлер құрамында Джозеф Каттерберсон рөлінде Майкл Болл, Спэддинг рөлінде Гай Баннерман, Пейдж рөлінде Кристи Франк, доктор Парамор рөлінде Джефф Медоуз, Грейс Тренфилд рөлінде Марла Маклин, Джулия Крейвен рөлінде Моя О'Коннелл, Леонард Чартерис рөлінде Горд Рэнд, полковник Дэниел Крейвен рөлінде Рик Рид және Сильвия Крейвен рөлінде Харвин Санду ойнады.