Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық лингвист және теолог (1790–1861) – американдық ғалым.
American linguist and theologian (1790–1861)
the American scientist
Джозиа Виллард Гиббс аға (30 сәуір 1790 – 25 наурыз 1861) – американдық лингвист және теолог, Йель университетінде қасиетті әдебиет профессоры қызметін атқарған. Ол бүгінде көбінесе "Амистад" ісіне қатысқандығы және теориялық физик Джозиа Виллард Гиббстің әкесі ретінде танымал.
Josiah Willard Gibbs Sr. (30 April 1790 – 25 March 1861) was an American linguist and theologian, who served as professor of sacred literature at Yale University. He is chiefly remembered today for his involvement in the Amistad case and as the father of theoretical physicist Josiah Willard Gibbs.
Ерте өмір және білім
Джозиа Гиббс Массачусетс штатындағы Салем қаласында дүниеге келді. 1824 жылы Гиббс Йель колледжінің теологиялық институтында лекция оқушысы ретінде Йельге қайта оралды. Кейіннен ол Йель діни мектебінің қасиетті әдебиет кафедрасының профессоры болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы қызметте болды. Гиббстің ең маңызды еңбегі – «Филологиялық зерттеулер» 1857 жылы жарық көрді. Ол Джеймс Гейтс Персивальмен бірлесіп Ноа Вебстердің сөздігін қайта жөндеді, сондай-ақ еврей, грек, араб тілдерінен және бірнеше американдық үнді тілдерінен сөздіктер жинақтады.
Josiah Gibbs was born in Salem, Massachusetts, Gibbs returned to Yale in 1824 as lecturer in the Theological Institution of Yale College. He eventually was promoted to a professorship at Yale Divinity School's department of sacred literature, a position that he continued to occupy until his death. Gibbs's most important work, Philological Studies, appeared in 1857. He collaborated with James Gates Percival on a revision of Noah Webster's dictionary, and he compiled vocabularies of Hebrew, Greek, Arabic, as well as several American Indian languages.
"Амистад" ісіне қатысу
Гиббс белсенді түрде құлдыққа қарсы күресті және 1839-1840 жылдардағы "Амистад" ісінде маңызды рөл атқарды. Түрмедегі африкалық саяхатшыларды аралап, оларға көптеген тиындарды көрсеткен соң, ол олардың көпшілігі сөйлейтін тілде, яғни менде тілінде, онға дейін санауды үйренді. Содан кейін Гиббс Нью-Хейвен және Нью-Йорк портарында серуендеп, африкалықтардан үйренген сөздерді біртен онға дейін дауыстап санады. Осылайша ол екі британдық теңізші, Джеймс Кови (бұрынғы құл) және Чарльз Праттпен кездесті, олар сөздерді танып, аудармашылар болып жұмыс істей алды. Теңізшілер Гиббске және Йель университетінің профессоры Джордж Э. Дейге де менде тілін үйретті, бұл оларға кем дегенде 20 тұтқынмен сөйлесуге мүмкіндік берді. Гиббс пен Дей сотта сарапшы куәгерлер ретінде куәлік беріп, "Амистад" кемесінің иелерінің қара нәсілді саяхатшылар Кубада туған құлдар екен деген талабының жалған екенін көрсетті. Кейін Гиббс менде және басқа Батыс Африка тілдерінің сөздіктерін жинап, жариялады.
Gibbs was an active abolitionist and he played an important role in the Amistad trials of 1839–40. By visiting the African passengers in jail and showing them piles of pennies, he was able to learn to count to ten in the language spoken by most of them, which turned out to be Mende. Gibbs then strolled around the harbors in New Haven and New York City, counting out loud from one to ten in the words he had learned from the Africans. In this way he eventually met two British sailors, James Covey (a former slave) and Charles Pratt, who recognized the words and could serve as interpreters. The sailors also taught some Mende to Gibbs and to fellow Yale professor George E. Day, enabling them to converse with at least 20 of the captives. Gibbs and Day testified as expert witnesses during the trial, establishing that the claim by the owners of the Amistad ship that the black passengers were slaves born in Cuba was patently false. Gibbs later compiled and published vocabularies on Mende and other West African languages.
Жеке өмір
Гиббс 1830 жылы қыркүйек айында Мэри Анна Ван Кливке үйленді және төрт қыз бен бір ұлдың, атақты ғалым Джозиа Виллард Гиббс кішінің әкесі болды. Әкесі де, ұлы да Нью-Хейвенде қайтыс болды және ондағы Гроув-стрит зиратында жерленді. Ресми есімдері бір болғанымен, әкесі көбінесе Джозиа Гиббс, ал ұлы Уиллард Гиббс деп танылды. Джозиа Гиббстің күйеу баласы Аддисон Ван Нейм 1865 жылдан 1904 жылға дейін Йель университетінің кітапханашысы қызметін атқарды.
Gibbs married Mary Anna Van Cleve in September 1830 and was the father of four daughters, and one son, the renowned scientist Josiah Willard Gibbs, Jr. Both father and son died in New Haven and are buried in Grove Street Cemetery there. Although their official given names were the same, the father was generally known as Josiah Gibbs and the son as Willard Gibbs. Josiah Gibbs's son in law, Addison Van Name, served as the librarian of Yale University from 1865 until 1904.
Танымал мәдениетте
Гиббсті 1997 жылғы Стивен Спилбергтің "Амистад" фильмінде Остин Пендлтон сомдады.
Gibbs was portrayed by Austin Pendleton in the 1997 film Amistad, directed by Steven Spielberg.