Кіріспе

Ардеа – Римнің оңтүстігінде, қазіргі Жерорта теңізі жағалауынан шамалы қашықтықта орналасқан ежелгі қала және коммуна (муниципалитет). Экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына негізделген, алайда 1970-жылдардан бастап өнеркәсіп маңыздырақ роль атқара бастады.

Тарих

Ардея – Батыс Еуропадағы ең көне қалалардың бірі, б.з.б. 8-ші ғасырда негізі қаланған. Дәстүр бойынша, бұл қала рутулийлердің астанасы болған және «Энеида» да осылай сипатталған. Б.з.б. 509 жылы Рим патшасы Луций Тарквиний Суперб қаланы күшпен басып алуға тырысып, сәтсіз аяқтады, содан кейін қаланы қоршауға алды. Алайда, патшаның құлатылып, Рим республикасының құрылуына әкелген төңкеріс қоршауды үзіп тастады. Төңкерістің көшбасшыларының бірі, Луций Юний Брут Ардеядағы рим әскерінің лагеріне келіп, әскердің төңкерісті қолдауына ие болды. Б.з.б. 443 жылы вольсктер Ардеяны қоршауға алды. Бірақ, Марк Геганий Мацерин басқаратын рим әскерлері қоршауды тез бұзды. Римдіктер басып алғаннан кейін Ардея көбінесе Виа Ардеатинамен байланысты айтылды, ол консулдық жолдардың бірі болды және оған өз атын берді. Екінші Пуникалық соғыс кезінде ол Римге әскери қолдау көрсетуден бас тартқан азаз болған қалалардың бірі еді, ал Рим жеңісінен кейін автономиясынан айырылды. Б.з.б. 3-2 ғасырларда қала құлдырап, Империя дәуірінде халқы азайып кетті. Бірінші ғасырдың ауыл шаруашылығы жазушысы Колумелланың онда жерлері болған. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Ардея тастандалды. 9-шы ғасырдан кейін ғана қайтадан дами бастады. 1118 жылы оның қамалында Папа Геласий II тұрды, ал кейіннен аймақтың түрлі феодал барондары оған таласты. 1419 жылы Папа Мартин V оны өзінің туыстарына, Колонна әулетіне берді, олар 1564 жылы оны Чезариниге сатты. 1816 жылы ол Генцаноның бір бөлігіне айналды. 1932 жылдан бастап, айналасы кептіріліп, Ардея қайтадан гүлдене бастады, 1948 жылы Помецияның бір бөлігіне айналды және 1970 жылы дербес муниципалитет құрылды.