Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африкалық феминист
South African feminist
Шамима Шейх (14 қыркүйек 1960 – 8 қаңтар 1998) – Оңтүстік Африканың ең белгілі мұсылман әйелдер құқықтарын қорғаушысы, көрнекті ислам феминисті және журналист.
Shamima Shaikh (14 September 1960 – 8 January 1998) was South Africa's best known Muslim women's rights activist, notable Islamic feminist and journalist.
Өмірбаян
Ол Луи Тришартта (қазіргі Оңтүстік Африканың Лимпопо провинциясы) Кәжілі тропигінің солтүстігінде дүниеге келді. Ол Салахуддин мен Мариам Шейхтің алты баласының екіншісі болды. Оның мектепке дейінгі жылдары Луи Тришартта өтті, содан кейін отбасы оңтүстікке қарай 100 км-ден астам жердегі Питерсбургке көшті. 1978 жылы мектепті бітіргеннен кейін Шейх Оңтүстік Африканың апартеид заңдарына сәйкес, тек үнді текті студенттерге арналған Дурбан Вествилл университетінде оқыды. 1984 жылы ол араб тілі мен психология мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Университеттегі осы жылдар саяси жағдайға толы болды, ол келесі екі жыл бойы Азания халықтық ұйымына (AZAPO) қатысты. 1985 жылы Шейх UD W Ислам қоғамының атқару комитетіне сайланды. 1985 жылдың 4 қыркүйегінде ол Дарбанда ақ нәсілді кәсіпорындарды бойкоттауға шақырған жарнама парақтарын таратуы үшін тұтқындалды. Бойкотты елдегі ең ірі кәсіподақ федерациясы – Оңтүстік Африка кәсіподақтары федерациясы (Фосату) жариялаған еді, ал осы жарнама парақтарын ұйымдастырған Оңтүстік Африка мұсылман студенттері қауымдастығы (МСА) қолдады. Шейх келесі бірнеше сағатты Дурбанның CR Swart полиция бөлімшесінде (қазіргі Дурбан орталық полиция бөлімшесі) МСА президенті Наим Джинехамен бірге өткізді. Бұл олардың алғашқы танысуы болды және олар екі жылдан кейін үйленді. 1985 жылы бітіргеннен кейін Шейх өзінің туған қаласы Питерсбургтегі (қазіргі Полокуан) Таксила бастауыш және орта мектебінде сабақ берді. Ол 1987 жылдың 20 желтоқсанында Джинехаға үйленді және Йоханнесбургке көшті. 1988 жылдың қыркүйегінде Минхаж, ал 1990 жылы Шира дүниеге келді.
She was born in Louis Trichardt (today South Africa's Limpopo Province) just north of the Tropic of Capricorn. She was the second of six children born to Salahuddin and Mariam Shaikh. Her first school years were in Louis Trichardt, until the family moved to Pietersburg, just over 100 km South. After completing school in 1978, Shaikh studied at the University of Durban Westville, which was reserved, under South Africa's apartheid laws, for students of Indian descent. In 1984 she completed her Bachelor of Arts Degree, majoring in Arabic and Psychology. These were politically charged years at university, and she got involved in the Azanian People's Organisation (AZAPO) for the next two years. In 1985 Shaikh was elected to the executive committee of the Islamic Society of UD W. On 4 September 1985, she was arrested for distributing pamphlets that called for a consumer boycott of white owned businesses in Durban. The boycott had been called by the Federation of South African Trade Unions (Fosatu), the largest trade union federation in the country and supported by the Muslim Students Association of South Africa (MSA), which had organised this particular pamphlet blitz. Shaikh spent the next few hours locked up at Durban's CR Swart Police Station (now Durban Central Police Station) with the president of the MSA, Na'eem Jeenah This was their first meeting and they would marry 2 years later. After completing her degree in 1985, Shaikh taught at the Taxila Primary and Secondary school in her hometown of Pietersburg (now called Polokwane). She married Jeenah on 20 December 1987 and moved to Johannesburg. She gave birth to Minhaj in September 1988 and to Shir'a in 1990.
Жұмыс
1989 жылы Шейх күйеуі редакциялап отырған "Әл-Қалам" мұсылмандық қоғам газетінде жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол Оңтүстік Африканың Мұсылман жастар қозғалысына (МЖҚ) белсенді қатысты. Шейх 1989 және 1990 жылдары МЖҚ-дағы әріптестерімен бірге Дурбандағы саяси белсенділікте көзге түсті: "үнді" және "түсті" нәсілдік топтар үшін үш палаталы парламент сайлауына қарсы науқандар, Демократиялық жаппай қозғалыстың қарсылық науқаны, шерулер, демонстрациялар, жаппай митингтер мен ынтымақтастық шаралары ұйымдастырылды. 1993 жылы Шейх Мұсылман жастар қозғалысының Трансвааль аймақтық төрағасы болып сайланды және осылайша Ұлттық атқару комитетінің мүшесі болды – осындай лауазымға ие болған екінші әйел. Сол жылы Шейх өзінің "мешіттегі әйелдер" атты танымал науқаны арқылы көпшіліктің назарына іліккен. Рамазан айында Шейх және МЖҚ-мен байланысты басқа да әйелдер Йоханнесбургтегі Фиетас қаласындағы 23-ші көше мешітіндегі тәравих намазына қатысуға әйелдерді жұмылдыра бастады. Бұл мешіт комитетінің кейбір мүшелерімен қақтығысқа әкеліп, оны көпшілік назарына түсірді. Сол жылы ол МЖҚ Ұлттық атқару комитетіне қайтадан кірген МЖҚ Гендерлік бөлімінің бірінші ұлттық үйлестірушісі болды. Ол 1996 жылдың ортасында қызметтен кеткенге дейін осы лауазымда болды. Шейхтің басшылығымен МЖҚ Гендерлік бөлімі мұсылман қауымдастығындағы мұсылман әйелдерінің құқықтары және гендерлік теңдік мәселесі бойынша ең белсенді ұйымға айналды, сондай-ақ Оңтүстік Африкадағы Ислам феминизмінің жетекші ұйымы болды. Гендерлік бөлімнің үйлестірушісі ретінде Шейх түрлі семинарлар, оқулар мен науқандар ұйымдастырды. Ол МЖҚ-ның "Әділ мұсылман жеке құқығы үшін" науқанын, "Мешіттерге тең қолжетімділік" науқанын және тағы да басқаларын жетекшілік етті. Шейх 1994 жылы сәуір айында Оңтүстік Африканың алғашқы демократиялық сайлауында дауыс беруге және "бұрын азаттық қозғалысының бөлігі болған" партияларға дауыс беруге шақырған мұсылман ұйымдарының коалициясы – "Сайлаулар бойынша мұсылман форумына" белсенді қатысты, атап айтқанда, Африка Ұлттық Конгресіне (АҰК) және Панафрикалық Конгреске (ПАК). 1994 жылы Шейх мұсылмандық қауымның радио хабарларын тарату трестін құруға көмектесті және оның алғашқы төрағасы болды. Ол қайтыс болғанға дейін МРХТ төрағасы қызметін атқарды. Сондай-ақ, ол 1994 жылдан бастап Оңтүстік Африка мұсылмандық жеке құқық кеңесін құруға және құруға қатысты және Оңтүстік Африканың Біріккен уламалар кеңесі біржақты түрде тоқтатқанға дейін кеңес мүшесі болды. Сол жылы оған сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Нәтижесінде оған сүт безінің бір бөлігі алынып, сәулемен емделді. Бір жылдан кейін дәрігерлер қатерлі ісік оның бүкіл қаңқасына тарағанін анықтады. Ол үшін оған жоғары дозалы химиотерапия жасалды. Қатерлі ісік жойылғаннан кейін, егер қатер қайтадан пайда болса, ол химиялық терапияны қабылдамауға шешім қабылдады. Ол ауруханада жатып ауырып қалудан гөрі, өзі жақсы көретін істі ақырына дейін істеп, абыроймен өлгенді қалайтынын айтты. Сол жылы ол қатерлі ісікпен күресіп жатқанда "Аль-Қалам" газетінің бас редакторы болып тағайындалды. Оның редакторлығымен "Аль-Қалам" Оңтүстік Африкадағы Исламның прогрессивті көрінісінің флагманына айналды. 1997 жылы сәуірде Шейх алғаш рет хаж сапарына барды. Ол күйеуімен бірге хаж сапары туралы жазуға кірісті. Нәтижесінде 2000 жылы "Анықтау сапары: Оңтүстік Африка хажы" атты кітап жарық көрді. 1997 жылдың тамызында мұсылмандық қауымдық радиостанциясы "The Voice" құрылып, оның жетекшісі Шейх болды. 1997 жылдың 22 желтоқсанында Шейх өзінің соңғы қоғамдық кездесуін аяқтады. Ол Оңтүстік Африканың Квазулу-Наталдың оңтүстік жағалауындағы Ас-Салам білім беру институтында өткен Мұсылман жастар қозғалысының 21-ші Исламдық тарбия бағдарламасында "Әйелдер және Ислам: Оңтүстік Африкадағы гендерлік күрес: идеологиялық күрес" тақырыбында баяндама жасады. Он жеті күннен кейін, 1998 жылдың 8 қаңтарында / Рамазан айының 1418 жылы 9-ы күні Шейх қайтыс болды.
In 1989 Shaikh became involved with a Muslim community newspaper, al Qalam, which was being edited by her husband. She also became increasingly involved in the Muslim Youth Movement of South Africa (MYM). Together with her fellow activists in the MYM, Shaikh was visible in 1989 and 1990 in the heightened political activity in Durban with campaigns against the Tricameral Parliament elections for the "Indian" and "Coloured" race groups; the defiance campaign of the Mass Democratic Movement; marches; demonstrations; mass rallies and solidarity campaigns. In 1993, Shaikh was elected the Transvaal Regional Chairperson of the Muslim Youth Movement, and was thus a member of its National Executive, only the second woman to hold such a position. That was also the year that catapulted Shaikh into the limelight with her famous "women in the mosque" campaign. That Ramadan, Shaikh and a number of other women linked to the MYM began to mobilise women to attend the tarawih prayers at the 23rd Street Mosque in Fietas in Johannesburg. This led to clashes between her and some of the members of the mosque committee and thrust her into the public eye. Later that year, she became the first national co ordinator of the Muslim Youth Movement Gender Desk, a position that again put her on the MYM's National Executive. She held the position until she resigned in the middle of 1996. Under Shaikh's leadership, the MYM Gender Desk rapidly became the most outspoken Muslim organisation on the question of Muslim women's rights and gender within the Muslim community and the leading organisation in the South African articulation of Islamic feminism. In her position as gender desk co ordinator, Shaikh organised various workshops, seminars and campaigns. She spearheaded the MYM's "Campaign for a Just Muslim Personal Law", the "Equal Access to Mosques" campaign and various others. Shaikh was very involved in the Muslim Forum on Elections – a coalition of Muslim organisations that was calling on the community to vote in South Africa's first democratic elections in April 1994, and to vote for those parties "that had formerly been part of the liberation movement" – in particular, the African National Congress (ANC) and the Pan Africanist Congress (PAC). Also in 1994, Shaikh helped found and became the first chairperson of the Muslim Community Broadcasting Trust which applied for and was awarded a community radio licence for Johannesburg. She remained chair of the MCBT till her death. She was also involved, from 1994, with the founding and establishment of the Muslim Personal Law Board of South Africa and was a member of the Board until it was unilaterally shut down by the United Ulama Council of South Africa. That was also the year that she was diagnosed with breast cancer. As a result, she had to undergo a lumpectomy and radiation therapy. A year later, doctors found that the cancer had affected her entire skeleton. For this she was treated with high dose chemotherapy. After the cancer had thus disappeared, she had decided not to receive chemotherapy again, if the cancer recurred. She said she preferred to die with dignity and continue doing till the end what she loved rather than being sick in hospital. That same year, while battling cancer, she was appointed Managing Editor of Al Qalam. Under her editorship, Al Qalam became the flagship of a progressive expression of Islam in South Africa. In April 1997, Shaikh performed the hajj for the first time. After her return she and her husband began working on a manuscript about their hajj experiences. The result is "Journey of Discovery: A South African Hajj", published in 2000. In August 1997, the Muslim community radio station, The Voice, was launched with Shaikh at its head. On 22 December 1997, Shaikh completed her final public engagement. She delivered a paper, "Women & Islam – The Gender Struggle in South Africa: The Ideological Struggle" at the 21st Islamic Tarbiyyah Programme of the Muslim Youth Movement, at the As Salaam Educational Institute on South Africa's KwaZulu Natal South Coast. Seventeen days later, on 8 January 1998 / 9 Ramadan 1418, Shaikh died.
Өлім
1996 жылы Шейхтің қатерлі ісік ауруы қайтадан күшейді және ол 1998 жылдың 8 қаңтарында Мейфэрдегі үйінде дүние салды. Оның жаназа намазының төрт бөлігін жақын досы Фархана Исмаил басқарды, Шейхтің тілегі бойынша әйелдер мен ерлер де оған ілесіп оқыды. Сонымен қатар, Йоханнесбург мешітіндегі және Кейптаундағы Клермонт тас жолындағы мешіттердегі жаназа рәсімдеріне, сондай-ақ жерлеуге көптеген әйелдер қатысты. Питерсбургте оның жерлеуіне ондаған әйелдер келді. Ол күйеуі мен 2 баласынан қалды.
In 1996, Shaikh suffered a relapse of cancer and died on 8 January 1998, at her home in Mayfair. One of the four funeral prayers performed for her was led by her close female friend, Farhana Ismail, with women and men following as per Shaikh's request. Further, her funeral services at a Johannesburg Mosque and at the Claremont Main Road Mosque in Cape Town as well as the burial were attended by many women. In Pietersburg, dozens of women were present at her burial. She is survived by her husband and 2 children.