Кіріспе

Джон Альбертсон Сэмпсон (17 тамыз 1873 – 23 желтоқсан 1946) – эндометриозды зерттеген гинеколог. Сэмпсон Нью-Йорк штатының Троя қаласының жанында дүниеге келді және 1899 жылы Джонс Хопкинс университетін бітірді. Гинекология бойынша білімін аяқтағаннан кейін Олбаниге (Нью-Йорк) қоныстанды. Ол Олбани ауруханасында жұмыс істеді, содан кейін Олбани медициналық колледжінде гинекология профессоры болды. Эндометриоздық кисталар бұрын-соңда сипатталған, атап айтқанда, 1898 жылы В. В. Расселл сипаттаған болатын, бірақ Сэмпсон осы ауруды жүйелі түрде зерттеді, клиникалық белгілерін сипаттады және 1921 жылы ендометриоз деген терминді ұсынды – ол өнегелеген термин. Оның пікірінше, эндометриоз – бұл менструальді қалдықтардың, соның ішінде эндометрий тінінің, фаллопий түтіктер арқылы кері бағытта жамбас қуысына түсуінен туындайтын процесс. Бұл қабыну, жаңару және жарақат іздерінің пайда болуы сияқты екіншілік реакцияларға әкеледі. Оның ретроградты менструация теориясы эндометриоздың жамбас аймағындағы таралуын және жатыр мойны немесе қынаптың бітелуі бар әйелдерде эндометриозтың жиі кездесуін түсіндіреді. Алайда, ол гистерэктомиядан кейін немесе алыс органдарда эндометриоздың пайда болуын түсіндірмейді. Сондықтан, басқа теориялар да жасалды, оның ішінде эндометриоздың тамырлық жасушалардан жаңадан пайда болатын түсінігі де бар. Күні бүгінге дейін осы және басқа теориялар бірге өмір сүреді, өйткені эндометриоздың себебі әлі де талқылау тақырыбы болып қалуда. Оның құрметіне арналған артерия бар – Сэмпсон артериясы. Сэмпсон Олбаниде қайтыс болды.