Солтүстік нәсілдік үстемдік идеологиясы

Кіріспе

"Солтүстік нәсілінің" үстемдігі идеологиясы

Нордизм – "Солтүстік нәсілінің" тарихи нәсілдік тұжырымдамасын жойылып бара жатқан және үстем нәсілдік топ ретінде қарастыратын идеология. Нордистік идеяларға еңбектерімен үлкен әсер еткен авторларға Мэдисон Гранттың "Ұлы нәсілдің құлдырауы" (1916) кітабы; Артур де Гобиноның "Адамзат нәсілдерінің теңсіздігі туралы зерттеу" (1853); Лотроп Стоддардтың әртүрлі жазбалары; Хьюстон Стюарт Чемберленнің "Он тоғызыншы ғасырдың негіздері" (1899); сондай-ақ Уильям З. Риплидің "Еуропа нәсілдері" (1899) кітабы жатады. Бұл идеология 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында герман тілдес Еуропа, Солтүстік-Батыс Еуропа, Орталық Еуропа және Солтүстік Еуропа, сондай-ақ Солтүстік Америка мен Австралияда кең тарады. Солтүстік фенотиптің басқа барлық түрлерден жоғары екендігіне сенім Англия мен АҚШ-та бастапқыда "англосаксондық", Германияда "тевтондық", ал Солтүстік Францияда "франкизм" ретінде қабылданып, дамыды. "Солтүстік нәсілінің" басымдығы және осы нәсілмен байланысты Солтүстік-Батыс Еуропа елдерінің үстемдігі туралы идея 1924 жылғы АҚШ-тың иммиграциялық заңына (италиялықтар, еврейлер және басқа да Оңтүстік және Шығыс Еуропалықтардың иммиграциясын тиімді түрде шектеген) және 1952 жылғы Иммиграция және ұлттық заңға әсер етті. Бұл идеялар Солтүстік-Батыс Еуропа мен АҚШ-тан тыс, Австралия, Канада және Оңтүстік Африка сияқты елдерде де кездесті. 1930 жылдары нацистер "Солтүстік нәсілінің" "арий нәсілінің" ең жоғары тармағы екенін және "үлкен халық" (Herrenvolk) құрайтынын мәлімдеді. Бұл сенім жүйесін толыққанды іске асыру – Польшаға шабуыл және "Lebensraum" ("өмірлік кеңістік") іздеудегі одан әрі жаулау – Екінші дүниежүзілік соғыстың тікелей себебі болды және Холокост деп танылатын алты миллион еврей мен он бір миллион басқа да құрбандықтың өнеркәсіптік жаппай қырғынына әкеп соқты.

Германия

Германияда нордизмнің ықпалы зор болды – ол онда "Nordischer Gedanke" (Солтүстік ой) деп белгілі болды. Бұл фразаны неміс евгениктері Эрвин Баур, Эуген Фишер және Фриц Ленц 1921 жылы жарық көрген "Адамның мұрагерлігі" еңбегінде қолданды. Олар неміс философы Артур Шопенгауэрдің (1788-1860) және басқалардың дарвин теориясына негізделген аргументтерін пайдаланып, бұрынғы жазушылар анықтаған бастамашылық пен ерік-жігердің "нордтық" қасиеттері табиғи іріктеудің нәтижесінде туындады деп тұжырымдады, себебі солтүстік халықтары дамыған аумақтың қиын жағдайы болды. Бұл нашар адамдардың тірі қалу мүмкіншілігін азайтты. 19 ғасырдың басында нордизм жаңа нәсілдік иерархия теорияларымен байланысты болды. Неміс философы Артур Шопенгауэр мәдени үстемдікті ақ нәсілге жатқызды: Ежелгі индустар мен египеттіктерден басқа ең жоғары өркениет пен мәдениет тек ақ нәсілдерде ғана кездеседі; тіпті көптеген қара нәсілдердің арасында да билеуші топ немесе нәсіл қалғандарына қарағанда ашық түсті болып келеді, сондықтан, мысалы, брахмандар, инкалар және Оңтүстік теңіз аралдарының билеушілері көшіп келген. Бұл қажеттілік өнертабыстың анасы болғандықтан, солтүстікке ерте көшіп келген және біртіндеп ақ түске енген тайпалар барлық зиялық қабілеттерін дамытуға және қажеттілік, кемшілік және кедейлікпен күресте барлық өнерді ойлап табуға және жетілдіруге мәжбүр болды, олардың көптеген формалары климаттың салдары болды. Евгеник Мэдисон Грант өзінің 1916 жылғы "Ұлы нәсілдің өлімі" кітабында скандинавиялық нәсіл адамзаттың ұлы жетістіктерінің көп бөлігіне жауапты екенін және араласу "нәсілдік өзіне-өзі зиян келтіру" екенін айтты. Осы кітапта германдық тегі жоқ, бірақ скандинавиялық сипаттамалары бар еуропалықтар, мысалы, сары/қызыл шашы және көк/жасыл/сұр көздері скандинавиялық қоспа ретінде қарастырылды және арийленуге жарамды деп есептелді. Бұл аргумент бұрынғы евгеникалық және әлеуметтік дарвинистік идеяларға негізделген. Авторлардың пікірінше, скандинавиялық нәсіл мұз дәуірінде пайда болды: өте шағын топ, тез өзгеретін жағдайлардың (климат, аң аулау) салдарынан ерекше қатаң іріктеуге ұшырады және тұрақты түрде туысқандыққа түсті, осылайша қазіргі уақытта скандинавиялық нәсілдің ерекше мұрасы ретінде сақталған ерекше қасиеттерге ие болды. Филологиялық, археологиялық және антропологиялық зерттеулер индогерман [яғни арий] тілдерінің бастапқы отаны Солтүстік Еуропа болғанын көрсетеді. Олар "түпкі индогермандық өркениетті" скандинавиялық көшпенділер Үндістанға әкелгенін және жоғарғы касталық үндістердің сыртқы келбеті "скандинавиялық текті көрсететінін" айтты. Осы кезде Германия нәсіл және нәсілдік басымдық теорияларына үйреніп қалған, себебі ол ұзақ жылдар бойы Völkisch қозғалысының ықпалында болды, оның философиясы немістерді ортақ қанмен байланысты ерекше халық немесе Volk деп есептеді. Волкизм негізінен Германияның төменгі таптары арасында танымал болды және этникалық ұлтшылдықтың романтикалық нұсқасын ұсынды, ал нордицизм неміс антропологтары мен евгениктерін қызықтырды. Фишердің шәкірттерінің бірі Ханс Ф. К. Гюнтер өзінің 1927 жылғы "Der Nordische Gedanke unter den Deutschen" (Немістер арасындағы Солтүстік ой) бағдарламалық кітабында "Солтүстік ойлауын" алғаш рет анықтады. Ол осы саладағы ең ықпалды неміс болды; оның 1929 жылғы "Неміс халқының қысқаша этнологиясы" еңбегі кеңінен таралды. 1922 жылы жарық көрген "Rassenkunde des deutschen Volkes" (Неміс халқының нәсілдік білімі) еңбегінде Гюнтер үш еуропалық нәсілдің орнына бес негізгі нәсілді анықтады, Риплидің санаттарына Шығыс Балтық және Динарлық нәсілдерін қосты. Ол "Альпілік" терминінің орнына "Остик" терминін қолданды.

In Germany the influence of Nordicism remained powerful – it became known there as "Nordischer Gedanke" (Nordic thought). This phrase, coined by the German eugenicists Erwin Baur, Eugen Fischer and Fritz Lenz, appeared in their 1921 work Human Heredity, which insisted on the innate superiority of the Nordic race. Adapting the arguments of German philosopher Arthur Schopenhauer (1788 1860) and others to Darwinian theory, they argued that the "Nordic" qualities of initiative and will power identified by earlier writers had arisen from natural selection, because of the tough landscape in which Nordic peoples evolved. This had ensured that weaker individuals had not survived. By the early 19th century, Nordicism was attached to emerging theories of racial hierarchy. The German philosopher Arthur Schopenhauer attributed cultural primacy to the white race:The highest civilization and culture, apart from the ancient Hindus and Egyptians, are found exclusively among the white races; and even with many dark peoples, the ruling caste or race is fairer in colour than the rest and has, therefore, evidently immigrated, for example, the Brahmins, the Incas, and the rulers of the South Sea Islands. All this is due to the fact that necessity is the mother of invention because those tribes that emigrated early to the north, and there gradually became white, had to develop all their intellectual powers and invent and perfect all the arts in their struggle with need, want and misery, which in their many forms were brought about by the climate. The eugenicist Madison Grant argued in his 1916 book, The Passing of the Great Race, that the Nordic race had been responsible for most of humanity's great achievements, and that admixture was "race suicide". In this book, Europeans who are not of Germanic origin but have Nordic characteristics such as blonde/red hair and blue/green/gray eyes, were considered to be a Nordic admixture and suitable for Aryanization. This argument derived from earlier eugenicist and Social Darwinist ideas. According to the authors, the Nordic race arose in the ice age, from:
quite a small group which, under stress of rapidly changing conditions (climate, beasts of the chase) was exposed to exceptionally rigorous selection and was persistently inbred, thus acquiring the peculiar characteristics which persist today as the exclusive heritage of the Nordic race Philological, archaeological and anthropological researches combine to indicate that the primal home of the Indo Germanic [i. e. Aryan] languages must have been in Northern Europe. They went on to argue that "the original Indo Germanic civilisation" was carried by Nordic migrants to India, and that the physiognomies of upper caste Indians "disclose a Nordic origin". By this time, Germany was well accustomed to theories of race and racial superiority due to the long standing influence of the Völkisch movement, with its philosophy that Germans constituted a unique people, or Volk, linked by common blood. While Volkism was popular mainly among Germany's lower classes and offered a romanticised version of ethnic nationalism, Nordicism attracted German anthropologists and eugenicists. Hans F. K. Günther, one of Fischer's students, first defined "Nordic thought" in his programmatic book Der Nordische Gedanke unter den Deutschen (1927). He became the most influential German in this field; his Short Ethnology of the German People (1929) was very widely circulated. In his Rassenkunde des deutschen Volkes (Race Lore of the German Volk), published 1922, Günther identified five principal European races instead of three, adding the East Baltic race and Dinaric race to Ripley's categories. He used the term "Ostic" instead of "Alpine".

Нацистік Нордизм

Нацистік Германия 20-ғасырдың басында Германияда германдықтардың немесе арийлердің жоғары тұқым екендігі туралы идеяға негізделген нордизмді жариялады. Арийлердің нәсілдік үстемдігі туралы бұл ұғымдар ("арийлік") 19-ғасырда қалыптасты, ақ нәсілді адамдардың басқа нәсілдерден, әсіресе яһудилерден жоғары тұрған арий "бас нәсілінің" мүшелері екендігіне сенуді күшейтті. Яһудилер "семит нәсілі" деп, славяндар мен цыгандар "мәдени тұқымсыздықпен" байланыстырылды. Арий немесе скандинавтық нәсілді сақтау үшін нацистер 1935 жылы Нюрнберг заңдарын қабылдады, ол немістер мен яһудилер арасындағы сексуалдық қатынастар мен некелерге, кейіннен славяндар мен романдарға да тыйым салды. Нацистер мендельдік мұрагерлік теориясын пайдаланып, әлеуметтік қасиеттердің туа біткенін дәлелдеуге тырысты, соның салдарынан өнертапқыштық немесе қылмыстық мінез-құлық сияқты белгілі бір қасиеттерге байланысты нәсілдік ерекшеліктер бар деген пікірді қалыптастырды. Нацистік идеалдар, ауру адамдарды міндетті түрде стерилизациялау және "адамнан төмен" (Untermenschen) саналған – яһудилер, славяндар және романдарды жою арқылы нәсілдік тазалыққа қол жеткізуді мақсат еткен евгеника бағдарламасымен біріктірілді, бұл Холокостқа әкеп соқты. Германияның ішкі қауіпсіздік қызметі – Конституцияны қорғау федералды кеңсесінің 2012 жылғы жылдық есебінде Германияда 26 000 оңшыл экстремист, оның ішінде 6 000 неонацист тіркелген.

Франция ықпалы

Артур де Гобино, француз нәсілдік теорияшысы және аристократ, Франциядағы ежелгі тәртіптің құлауын нәсілдік араласудан туындаған нәсілдік дегенерацияға байланыстырды, ол скандинавиялық немесе германдық нәсілдің "тазалығын" жойды деп санады. Гобиноның теориялары Германияда, кейін Рейхта кең қолдау тапты. Ол арий немесе германдық халықтар мен еврей мәдениеті арасындағы қақтығысқа толы екіұштылыққа баса назар аударды. Гобиноның көзқарасындағы пессимизм саяси әрекеттерге ыңғайлы болмады, себебі ол адамзатты нәсілдік дегенерациядан құтқару мүмкін емес деп есептеді. Алайда 1939 жылдың сәуір айында Роуботам былай деп жазды: "Сонымен, шамамен жүз жыл өткен соң, талантты француз дипломатының керемет пессимистік философиясы мистикалық демагогтың қолына тиді, ол таза арийлер идеясын өркениетті қауіпті түрде қараңғы ғасырларға кері итеру үшін сылтау ретінде пайдаланады." Оның нәсілшіл идеологиясы, әлеуметтік және саяси мәселелерге негізделгенімен және қоғамның мәнін түсіндіруді мақсат тұтқанымен, өзінің принциптері бойынша ешқандай өзгеріс жасауға шамасы жетпеді. Бірақ, өкінішке орай, Гобино мұндай теорияның – оның өзінің әлсіздігі туралы пікірі қандай болмасын – басқаларға қоғам мен тарихқа әсер ету үшін пайдалануға және бейімделуге болатынын түсінбеді. Оның еңбегі уақыт өте келе реформалық ілімдерді уағыздауға қызығушылық танытқан расистер тарапынан тоналды.

АҚШ-тың ықпалы

Нацистік партияның бас нәсілдік теоретигі Альфред Розенберг, Гитлердің нәсілдік және этникалық саясатын ақтау үшін, солтүстік этносы "басты нәсіл" деп есептеліп, басқа арийлер (индоевропалықтар) қоса алғанда, барлық басқа нәсілдерден жоғары тұратын солтүстік теориясын насихаттап, адам нәсілдік "баспалдағының" құрылысын қадағалады. Ол, 1922 жылы Клан мүшесі Лотроп Стоддардтың "Цивилизацияға қарсы бүлік: Төменгі адамның қаупі" атты еңбегінен алынған "Untermensch" (төменгі адам) нәсілдік терминін қолданды. Солтүстік еуропалықтарға басымдық берген АҚШ иммиграциялық заңдарын қолдаушы Стоддард, негізінен "түсті" халықтардың ақ нәсілділер өркениетіне төндіретін қауіптері туралы жазды және 1920 жылы "Ақ әлем үстемдігіне қарсы түстің көтерілуі" атты кітап жариялады. 1925 жылы Германияға кіруді шектеу жүйесін орнату кезінде Гитлер Американың иммиграциялық заңдарына деген құрметін білдірді: "Америкалық Одақ физикалық денсаулығы нашар элементтердің иммиграциясын қатаң түрде қабылдамайды және белгілі бір нәсілдердің кіруіне толығымен тыйым салады". Германияның Американың институционалдық расизмін мақтауы, бұрын Гитлердің "Менің күресім" кітабында кездескен, 1930 жылдардың басында да жалғасты. Нацистердің заңгерлері американдық үлгілерді қолдаушылар болды; нәсілге негізделген АҚШ азаматтығы және нәсіл аралас маңыздағы заңдар нацистердің екі маңызды Нюрнберг заңына – Азаматтық заңы мен Қан заңына тікелей түрткіс берді.