Кіріспе
Портленд өнер мұражайы (PAM) – Орегон штатының Портленд қаласының орталығында орналасқан өнер мұражайы, АҚШ. Портленд өнер мұражайының жалпы ауданы 22 000 шаршы метр, ал галереялардың ауданы 10 400 шаршы метрден астам. Мұражайдың тұрақты коллекциясында 42 000-нан астам өнер туындысы бар. PAM Америка жергілікті халықтары өнері орталығын, Солтүстік-Батыс аймағы өнері орталығын, заманауи және қазіргі заманғы өнер орталығын, Азия өнерінің тұрақты көрмелерін және ашық ауадағы мүсіндер бағын ұсынады. Солтүстік-Батыс кино орталығы да Портленд өнер мұражайының құрамына кіреді. Мұражай 2024 жылға дейін аккредиттеуі бар Америка музейлер альянсымен аккредиттелген.
The Portland Art Museum (PAM) is an art museum in downtown Portland, Oregon, United States. The Portland Art Museum has 240,000 square feet (22,000 m2), with more than 112,000 square feet (10,400 m2) of gallery space. The museum’s permanent collection has over 42,000 works of art. PAM features a center for Native American art, a center for Northwest art, a center for modern and contemporary art, permanent exhibitions of Asian art, and an outdoor public sculpture garden. The Northwest Film Center is also a component of Portland Art Museum. The museum is accredited by the American Alliance of Museums, with accreditation through 2024.
Негізін қалау
1892 жылы «Портленд өнер қауымдастығы» ретінде құрылған бұл ұйымды қаладағы жеті кәсіпкер және мәдени қайраткерлер Портленд қаласы үшін өнер мұражайын дамыту мақсатында құрды, сол кезде қала халқы 50 мыңға жуық болатын. Генри Корбет қауымдастыққа 10 000 доллар сыйлады, бұл ақша мұражайдың алғашқы коллекциясын (Корбет коллекциясы) құруға жұмсалды, ол грек және рим мүсіндерінің жүз гипстен жасалған көшірмесінен тұрды. Уинслоу Б. Айер және оның әйелі Еуропаға саяхат еткен кезде коллекцияның жекелеген бөліктерін таңдады. Сапарға дейін Метрополитен мұражайы мен Көркем өнер мұражайының кураторлары Айерлерге қандай туындыларды таңдау керектігін кеңес берді. Алғашқыда коллекция Портленд қаласының оңтүстік-батысындағы Седьмая және Старк көшелерінде орналасқан Мултнома округі кітапханасында қойылды.
Ерте тарих
1905 жылы Портлендте өткен Льюис пен Кларк жүз жылдығына қарай Портленд өнер қауымдастығы қоғамдық кітапханадағы орнын тарытып, SW 5-ші және Тейлор көшелеріндегі жеке ғимаратына көшті. Жаңа ғимараттағы алғашқы көрмеде 1905 жылғы көрме аясында Портлендке жеткізілген акварельдер мен картиналар қойылды. Құратор Хенриетта Х. Фейлинг (негізін қалаушы Генри Фейлингтің қызы) көрмені Жаңа Англия суретшісі Франк Дюмондпен бірлесіп ұйымдастырды. 1908 жылы мұражай алғашқы түпнұсқа туындысын – американдық импрессионист суретші Чайлд Хассамның «Түстен кейінгі аспан, Харни шөлі» картинасын сатып алды. Хассам Шиғыс Орегонның Малхер және Харни округтеріне досы С.Е.С. Вудпен бірге жиі келіп тұратын. 1909 жылы Анна Белл Кроккер Хенриетта Фейлингтің орнын басып, 1936 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін қызмет етті. Крокер қауымдастықтың алғашқы маңызды тұлғаларының бірі болды және 1909 жылы ашылған Мұражай өнер мектебінің (қазіргі Тынық мұхитының солтүстік-батыс өнер колледжі) алғашқы директоры болды. 1913 жылдың соңында мұражай өте маңызды алғашқы көрмелерінің бірін өткізді. Көрмеде сол жылы Нью-Йорктегі танымал Армори шоуда көрсетілген туындылар орын алды, ол американдық көрермендерге модернизмді таныстырды. Көрмеге Сезанн, Ван Гог, Гоген, Матисс, Мане, Ренуар және Марсель Дюшанның «Баспалдақтан төмен түсетін жалаңаш әйел, №2» туындысы қойылды, ол қызу пікір-таластарға себеп болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары мұражай дамып өсті. 1920 жылдары мұражайда Портлендтегі белгілі отбасының қызы Салли Льюис ұйымдастырған екі есте қаларлық көрме өтті. Льюис Нью-Йорк пен Еуропаға саяхаттарында көптеген танымал суретшілермен дос болды. 1923 жылы Льюис мұражайда Пикассо, Матисс, Андре Деран және Морис Прендергаст, Чарльз Бурчфилд, Макс Вебер сияқты американдық модернистердің 44 картинасын қоса алған көрме ұйымдастырды. Ол сондай-ақ Дерейннің «Ағашы» картинасын мұражайдың тұрақты коллекциясына сатып алуға көмектескен 22 меценаттың бірі болды. Оның алғашқы көрмесінің сәттілігі бір жылдан кейін оның екінші, одан да батыл жобасына әкелді, онда Еуропадан келген картиналар, суреттер және мүсіндер африкалық маскалармен салыстырылды. Мүсіндердің арасында Льюиске тиесілі және 1959 жылы мұражайға сыйға тартқан Бранкусидің «Муза» туындысы болды.
Басталуы
Мұражайдың соңғы орны 1932 жылдың 18 қарашасында SW Park Avenue және Jefferson Street көшелерінің қиылысында жұртшылыққа ашылды. Ғимаратты архитектор Пьетро Беллуски жобалаған. Ол Портленд қаласының орталық бөлігіндегі Оңтүстік Парк алаңдарының бойында орналасқан және қаланың мәдени ауданындағы ерекше орын саналады. Ол 100 000 доллар көлеміндегі сыйлық ретінде, 40 жыл бұрын мұражайдың гипстен жасалған көшірмелерін таңдаған Винслоу Б. Айердің қаржысымен салынды. Осы себепті, қазіргі үлкен бас ғимараттың бастапқы бөлігі Айер қанаты деп аталады. Беллускидің дизайны модернистік стильде жасалған, әшекейленбеген сыртқы жағы ғимараттың өзіне емес, ішіндегі көрмелерге баса назар аудару керек деген Беллускидің ұстанымын көрсетеді. 1938 жылдың сәуір айында мұражай салықтан босатылған коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. Сол жылы жаңа қанатты кеңейту жобасы басталды. Хирш қанаты да Беллускидің жобалауымен салынды және негізінен Елла Хирштің оның ата-анасы Соломон мен Жозефина Хирштің құрметіне қалдырған мұрасы есебінен қаржыландырылды. Жаңа қанат 1939 жылдың 15 қыркүйегінде ашылды және мұражай галереясының ауданын екі есеге ұлғайтты.
Соғыстан кейінгі кезең
1942 жылы Портленд өнер мұражайы Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде сәл өңкейленген 50 жылдығын тойлады. Бірақ 1943 жылы қызметкерлер мұражайдың алғашқы толық инвентаризациясын аяқтады, оған 3300 экспонаттан тұратын тұрақты коллекция және ұзақ мерзімге берілген 750 жұмыс кірді. Келесі он жылдық рекордтық көрмелер сериясымен ерекшеленді. 1956 жылы Уолтер Крайслердің коллекциясынан алынған картиналардың көрмесіне алты апта ішінде 55 000-ға жуық адам келді. Көрмені Портленд өнер мұражайы ұйымдастырды және ол тағы тоғыз қалаға гастрольдеді. 1959 жылы Винсент ван Гогтың көрмесіне 80 000-нан астам адам келді, ал алынған табыс Клод Монедің 1915 жылғы «Су лилиялары» (каталог №1795) картинасын сатып алуға жұмсалды. 1950 жылдары мұражай Доценттер кеңесі құрылды, ол 1955 жылы мұражайға бүгінгі күнге дейін қызмет ететін еріктілердің ядролық тобын қалыптастырды. 1960 жылдары мұражай тағы да ірі қайта жаңартудан өтті, нәтижесінде Хоффман еске алу қанаты салынды. Бұл қанат мұражай президенті болып екі рет қызмет еткен Л. Хоули Хоффманның (1884-1959; Портлендтегі суретші және өнер меценаты Джулия Кристиансен Хоффманның ұлы) құрметіне аталды. Жаңа қанат мұражайдың алғашқы капиталдық науқанының қаржысымен салынды, құрылысы 1968 жылдың қарашасында басталды және 1970 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Пьетро Беллуски тағы да сәулетші ретінде тағайындалды, бұл жоба оған шамамен 40 жыл бұрын ойлап тапқан мұражайдың толық жобасын жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Кеңейту нәтижесінде Мұражай өнер мектебі үшін сыныптар мен студиялар, мүсін галереясы, коллекциялар сақтау орны және аудитория ашылды. Келесі ондаған жылдар бойы Портленд өнер мұражайының коллекциялары мен бағдарламалары дамып, өсіп келе берді. 1978 жылы Вивиан мен Гордон Гилкейлер мұражаймен байланысын бастады, олармен бірге мыңдаған графикалық жұмыстардан тұратын ерекше коллекциясын әкелді, бұл 1993 жылы Вивиан мен Гордон Гилкейлердің графика өнері орталығының ашылуына әкелді. Сондай-ақ 1978 жылы Солтүстік-Батыс кино орталығы мұражай құрамына енді, ол бейнелеу өнеріне бағытталған түрлі кинофестивальдер, сабақтар мен насихаттау бағдарламаларын ұсынады.
Қазіргі заман
Портленд өнер мұражайы 1992 жылы көршілес масондық ғибадатхананы сатып алды. 1994 жылы Бас ғимаратты қайта жаңартуды қаржыландыру үшін капиталдық науқан басталды. Жоба галереяларды жақсартты, тұрақты коллекцияны қайта орналастырды және ғимаратты климаттық бақылау жүйесімен жабдықтады. Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін ПАМ Қытайдың императорлық қабірлерін көрмесін өткізді, ол мұражайға 430 000 келуші әкелді. ПАМ бұрынғы масондық ғибадатхананы жаңартып, оны Mark Building деп атады және 1995 жылы жұртшылыққа ашты. Жаңартылған ғимараттың алты қабатында Jubitz Center for Modern and Contemporary Art орналасқан. Mark Building сондай-ақ 33 000 томдық Crumpacker Family Library кітапханасын, жиналыс залдарын, банкет залдарын және әкімшілік кеңселерді қамтиды. 2000 жылы Хоффман қанатының күрделі жөндеу жұмыстары аяқталды, нәтижесінде мұражайға жаңа галереялық кеңістік қосылды, оның ішінде Grand Ronde Center for Native American Art және Arlene and Harold Schnitzer Center for Northwest Art орталықтары бар. Жөндеу жұмыстары 45 миллион долларлық капиталдық науқан арқылы қаржыландырылды. 2001 жылы ПАМ Нью-Йорк өнер сыншысы Клемент Гринбергтің жеке коллекциясын сатып алды, ол Кеннет Ноланд, Жюль Олицки және Энтони Каро сияқты суретшілердің 159 туындысын қамтиды. 2007 жылы мұражай Винсент ван Гогтың 1884 жылғы «Окс Карт» картинасын сыйға алды. 2013 жылдың желтоқсан айында Фрэнсис Бэконның Люциан Фрейдтің үш суреті аукционда сатылғаннан кейін үш ай бойы көрмеге қойылды. 2016 жылы Портленд өнер мұражайы екі жеке тұрған ғимаратты біріктіру үшін шыны қабырғалы кеңейтімді жүзеге асыратындығын хабарлады. Ротко павильонының салынуы Марк Ротконың балалары Кристофер Ротко және Кейт Ротко Призельмен жасалған серіктестіктің нәтижесі болды, олар келесі екі онжылдық ішінде өздерінің жеке коллекцияларынан Ротконың маңызды картиналарын мұражайға уақытша көрмеге беруге келісті. Жақындағы сатып алынғандардың ішінде Лос-Анджелес фотографы Рей МакСаванейдің фотосуреттері, бірнеше негативтері және түсті қарындашпен салынған эскиздері бар. Портленд өнер мұражайының коллекциясында шамамен 40 000 экспонат бар. 2006 жылы Брайан Ферризо мұражай директоры болып тағайындалды.
Орегон биенналесі
Орегон биенналесі – ПАМ-да екі жылда бір рет ұйымдастырылатын екі жылдық көркем өнер көрмесі болатын. 2007 жылы ол Қазіргі Солтүстік-Батыс өнер сыйлықтарына (CNAA) алмастырылды, ол да екі жылда бір рет өткізіледі және Орегон, Вашингтон, Айдахо, Вайоминг және Монтана штаттарынан таңдалған суретшілердің ішінен үздіктерін көрсетеді. CNAA көрмесінің бір жеңімпазы 10 000 долларлық Арлин Шницер сыйлығымен марапатталады.
Крампэкер отбасы кітапханасы
1892 жылы мұражаймен бірге негізі салынған Крампакер отбасы кітапханасы 40 000-нан астам тізімделген материалдарды қамтиды.