Кіріспе

Кеннекотт Юта Коппер ЛЛК (KUC) – Рио Тинто тобының бөлімшесі, кен өндіру, қорыту және тазарту компаниясы. Оның бас кеңсесі Юта штатының Оңтүстік Йордан қаласында орналасқан. Кеннекотт Юта штатының Солт-Лейк округіндегі Бингхам каньонында орналасқан әлемдегі ең ірі ашық карьерлік мыс кен орындарын – Бингхам каньоны кен орнын басқарады. Компания алғаш рет 1898 жылы «Бостон Біріккен Кен» компаниясы ретінде құрылған. Қазіргі корпорация 1989 жылы құрылды. Кен орны мен оған ілеспе қорыту зауыты әлемдік мыс өндірісінің 1% құрайды.

Тарих

Юта мыс компаниясы 1887 жылы Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 24 шақырым жерде орналасқан Бингхэм каньонындағы мыс кен орындарының мүмкіндігін Енос Эндрю Уолл байқағанда құрылды. Ол жерге құқық алып, жер астынан кен қазуды бастады. 1890 жылдардың ортасында металлург Дэниел К. Джеклинг және тау-кен инженері Роберт К. Геммелл мүлікті тексеріп, перспективасын жақсы бағалады. Екеуі де Уоллдың мүліктерін қарап шығып, ашық карьерде кен қазуды ұсынды. 1898 жылы Сэмюэл Ньюхаус пен Томас Уэйр «Бостон Біріктірілген Тау-кен Компаниясын» құрды. Гуггенхайм экспедициясының қаржысымен алғашқы қазба жұмыстары 1906 жылы басталды. Сол жылы Аляскада зерттеуші және табиғатты зерттеуші Роберт Кенникотттың құрметіне «Кеннекотт Тау-кен Компаниясы» құрылды. «Американдық Балқыту және Тазарту Компаниясы» (ASARCO) Бингхэм каньонының кенін тазарту үшін Гарфилд, Ютада балқыту зауытын да іске қосты. 1981 жылы әлемдік мыс бағасының төмендеуінен кейін «Огайодағы Standard Oil» (SOHIO) «Кеннекоттты» сатып алды. Өндіріс 1985 жылдан 1987 жылға дейін тоқтатылды. 1986 жылы «Asarco» «Кеннекотттан» Аризонадағы «Ray» кенін сатып алды. 1987 жылы «British Petroleum» «SOHIO» компаниясын сатып алды, ал «Кеннекотт» «BP Minerals America» компаниясының бөлігіне айналды. 1989 жылы «Rio Tinto Zinc» (RTZ) «BP»-ден тау-кен активтерін сатып алды. «Рио Тинто» 1989 жылы Юта штатының заңдарына сәйкес жаңа тау-кен компаниясы ретінде «Кеннекотт Юта Мыс Корпорациясын» құрды.

Операциялар

Бүгінде АҚШ-тағы екінші ірі мыс өндіруші компаниясы – «Кеннекотт Юта Коппер» АҚШ-тың жылдық 1,700,000 тонналық мыс тұтынуының шамамен 8%-ын қамтамасыз етеді. «Кеннекотттың» «Бингэм каньоны» кені – әлемдегі ең ірі адам жасаған қазба. Бұл әлемдегі ең көп мыс өндіретін кен орындарының бірі. «Rio Tinto» 1989 жылы «Kennecott Utah Copper» компаниясын сатып алғаннан бері KUC операцияларын жаңғыртуға шамамен 2 миллиард доллар инвестициялады. 2020 жылы «Кеннекотт Юта Коппер» компаниясында 2171 адам тікелей жұмыс істеді және Юта штатында 14000-нан астам қосымша жұмыс орнының ашылуына үлес қосты. «Rio Tinto Group» – әлемдегі ірі тау-кен компанияларының бірі, ол «Rio Tinto Limited» (Мельбурн қаласында) және «Rio Tinto PLC» (Лондон қаласында) екі тізімделген компаниядан тұрады. Әр компания жеке сауда-саттық жүргізсе де, екі «Rio Tinto» компаниясы бірыңғай бизнес ретінде жұмыс істейді. Компанияның мәлімдемесіне сәйкес, «Бингэм каньонында» 1906 жылдан бері өндірілген кеннің көлемімен тең кен қоры әлі де жер астында бар. Компания кен орнын кеңейтуді, «Бингэм каньоны» кенінің оңтүстік қабырғасын 1000 футқа артқа жылжытуды және оны 300 футқа тереңдетуді ұсынады, осы арқылы қосымша 700 миллион тонна кен қорына қол жеткізуге болады.

Қоршаған ортаға әсері

Бингхэм каньонындағы кен өндіру операциялары салдарынан су асты суларының айқын ластануы байқалады. 1980 жылдардың соңынан бастап, Юта штатының табиғи ресурстарға келтірілген зиянды өтеу жөніндегі сеншісі кен өндірудің су асты суларына тигізген әсерін зерттеуді және Оңтүстік-Батыс Солт-Лейк округінде орналасқан екі су асты шұңқырын жоюға бағытталған тазалау шараларын Кеннекотт пен Иордан алқабы Су қорғау округі жүзеге асырған іс-шараларды қадағалады. Бұл ластану Кеннекотттың Оңтүстік аймағындағы тарихи кен өндіру тәжірибелеріне байланысты туындады. Солт-Лейк округінің оңтүстік-батыс бөлігінде шамамен 80 шаршы миль (207 км²) аумақ зардап шегуде. Кеннекотттың Оңтүстік жағындағы (ластанған су жинағысы орналасқан жер) АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (EPA) Ұлттық басымдықтар тізімінен (NPL) шығарылуына кері осмос қондырғысына 100 миллион доллардан астам инвестиция жасау сияқты оңалту шаралары ықпал етті. Бұл инвестиция Окирр таулары бойындағы тарихи кен орындарын тазалауға бағытталған көптеген жобалардың бірі болып табылады. Бүгінгі күнге дейін Kennecott Utah Copper компаниясы кен өндіруден туындаған жалпы залалдың 90 пайызынан астамын 450 миллион доллардан астам шығынмен қалпына келтірді. KUC тарихи кен қалдықтарын тазалауға 350 миллион доллардан астам, ал жер асты суларын тазалауға 100 миллион доллар жұмсады. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің 2017 жылғы есебіне сәйкес, Kennecott мыс кенінің концентраторлары, электр станциясы және балқыту зауыты Юта штатындағы уытты заттардың шығарылуы бойынша жетекші кәсіпорын болып табылады. Юта штатының ауа сапасы департаментінің мәліметтеріне сәйкес, компанияның біріккен операциялары Солт-Лейк аңғарының ауа ластануының 3,5 пайызын құрайды деп есептеледі. Журналистер Kennecott металл қорыту зауытының жыл сайын ауаға шығаратын қорғасын мөлшері үшін сынап алуын жалғастыруда: Экологиялық ұйымдар Rio Tinto компаниясының мыс шахтасында жаңа тас ұсақтау зауыты үшін сұралған рұқсатын алудан бас тарту туралы шешімін жоғары бағалады. Kennecott бастапқыда бұл ұсақтағышты шахта қалдықтарын жинау тоғанының тұрақтандыру үшін орнатуды жоспарлаған. Kennecott енді кен өндіруді кеңейтілген қалдықтар тоғанына тәуелсіз жалғастыра алатынын мәлімдеді. 2012 жылдың қаңтар айында Юта штатының денсаулық сақтау департаментінің Экологиялық эпидемиологиялық бағдарламасы (EEP) алаңдаулы азаматтан хабарлама алды. Онда шахтаның құйрық тоғандарынан шыққан шаңның 80-ші мемлекетаралық тас жолға ұшып, олардың әрбір өткен кезде әлсіздік пен тамақ ауруына шалдыққандығы туралы айтылды. EEP құйрық тоғандарынан ауамен таратылатын материалдардың деңгейін анықтау және сандық бағалау үшін қосымша зерттеулер жүргізуді ұсынды.

Жерді игеру

Rio Tinto компаниясына тиесілі тағы бір компания, бұрын KUC-ге тиесілі кен өндіруге қатысты емес жер және су активтерін басқаратын Kennecott Land Company. Kennecott Land компаниясы 2001 жылдың сәуірінде Rio Tinto компаниясымен пайдаланылмаған кен өндіру жерлерін дамыту мақсатында құрылды. "Daybreak" қауымдастығы, осы процестің бірінші кезеңі ретінде, Оңтүстік Иордания қаласында орналасқан, онда 20 000 үй және коммерциялық кеңістік салыну жоспарланған. 2009 жылы ашылған Daybreak-тің алғашқы сауда орталығы SoDa Row-да бутиктер, мейрамханалар, шаштараз және тағы да басқа қызметтер бар.

Еңбек қатынастары

1912 жылғы мыс жұмысшыларының ереуілі кезінде Юта мыс компаниясы Бингем кеніне көптеген мексикалық және мексикалық-американдық ереуілді бұзушыларды әкелді. Олардың көпшілігі ереуіл шешілгеннен кейін қалған жоқ. Компанияның тізілімдері 1918-19 жылдары кенде испан тіліндегі тегі бар көптеген адамдар жұмысқа орналасқанын, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі еңбек күшінің тапшылығынан қосымша латиноамерикандықтар жұмысқа алынғанын көрсетеді. Бұл адамдардың көпшілігі үшін мыс өндіруші ретінде ұзақ мансаптың бастауы болды. 1950 жылдардағы "Kennescope" компания журналының нөмірлері жұмыс күшінің әртүрлілігін баса көрсетті. 1953 жылы 20 түрлі этникалық топ өкілді болды, олардың арасында американдықтар мен жапондықтар да бар еді. Кеннекотт 2016 жылдың наурыз айында әлемдік тауар бағасының төмендеуіне байланысты 200 жұмысшыны жұмыстан босатты.