Кіріспе
Организм денесінен шығып тұрған сыртқы дене мүшесі немесе табиғи ұзарту. Қосымша (немесе өскін) – организм немесе микроорганизм денесінен шығып тұрған сыртқы дене мүшесі немесе табиғи ұзарту.
An appendage (or outgrowth) is an external body part, or natural prolongation, that protrudes from an organism's or microorganism's body.
Жануарлардағы түрлері
Бунақденелілерде қосымша дене мүшелері – дене сегментінен шығатын кез келген гомологты дене бөліктері, оның ішінде антенналар, ауыз мүшелері (жауырындар, жоғарғы жақ сүйектері және жоғарғы жақ аяқтары), желбезектер, қозғалыс аяқтары (жүруге арналған периоподтар, жүзуге арналған плеоподтар), жыныс мүшелері (гоноподтар) және құйрық бөліктері (уроподтар). Әдетте, әрбір дене сегментінде бір жұп қосымша мүше болады. Тамақтануға көмектесетін қосымша мүшелер максиллипед немесе гнатопод деп аталады. Омыртқалы жануарларда қосымша мүшелер – құйрық, балықтың қанаттары, төрт аяқты жануарлардың аяқтары (қолдар, аяқтар, жүзбек қанаттары немесе қанаттар), ашық жыныс мүшелері, мүйіздер мен бұтақтар сияқты қорғаныс бөліктері немесе құлақтар, сопақшалар (түтік және мұрын) және сақиналар сияқты сезім мүшелері болуы мүмкін. Қосымшалар біржақты (унирамус) бола алады, мысалы, жәндіктер мен осылдақтарда, онда әр қосымша бірнеше сегменттерден тұрады, немесе көп сегменттілерде (бирамалық) бола алады, онда әр қосымша екі бөлікке бөлінеді. Үш бөлікті (трирамус) қосымшалар да кездеседі. Барлық бунақденелілердің қосымшалары бірдей негізгі құрылымның (гомологты) түрленулері болып табылады, ал қандай құрылым пайда болатыны «гомеобокс» гендерімен реттеледі. Бұл гендерге өзгеріс енгізу арқылы ғалымдар жануарларды (әсіресе Drosophila melanogaster) антенналардың орнына аяқтары бар түрленген қосымшалармен өндіруге қол жеткізді.
Прокариоттардағы типтері
Прокариоттарда – бактериялар мен археяларда жасуша бетінде әртүрлі қосымшалар кездеседі, оларға флагеллумдар, пилилер және сабақтар деп аталатын простекалар жатады.
Археялар
Әр түрлі археяларда бірнеше беткі қосымшалар кездесуі мүмкін. Қосымшалардың екі түрі түрге тән: канюлялар – Pyrodictium түрлеріне, ал хами – Altiarchaeum түрлеріне тән. Басқа да түрлі беткі құрылымдарға пилилер, археелла (археялық қамшылар), қанттарды байланыстыратын биндисомалар деп аталатын құрылымдар, сондай-ақ посттрансляциялық модификацияланған археллиндер мен пилиндер жатады. Архееллалар – бактериялық қамшыларға ұқсас құрылымдар, олардың қозғалыс, әсіресе жүзу функциясы бірдей, бірақ құрамы мен жұмыс істеу механизмі әртүрлі. Пилилер бетке жабысу, жасушалар аралық байланыс арқылы генетикалық материал алмасуына және биоқабықшалардың қалыптасуына қатысады. IV типті пили моделі бірнеше жасуша беттік құрылымдарын құрастыру үшін қолданылады. Биндисома қанттарды сіңіруді жеңілдету үшін қант байланыстыратын ақуыздардан тұрады. Қазіргі кездегі зерттеулер S. solfataricus-пен шектелген. Iho670 талшықтары деп сипатталған қосымша талшықтары Ignicoccus hospitalis-ке тән.
Бактериялар
Бактериялық беттік қосымшаларға флагель, пили, фимбрия деп аталатын қысқа жабысу пилилері және кейбір түрлерде керли талшықтары кіреді. Кейбір бактериялар сондай-ақ протека деп аталатын сабақтарға ие.
Өсімдіктердегі типтер
Жапырақ – өсімдік сабағының негізгі мүшесі. Prosthechea – колоннаның арт жағындағы протека қосымшасымен аталған орхидеялар туысы. Өсімдіктердің көптеген түрлерінде трихомалар деп аталатын түк тәрізді құрылымдар кездеседі.