Кіріспе

Италиялық жазушы және романист Элио Витторини (23 шілде 1908 – 12 ақпан 1966) – итальян жазушысы және романист. Ол Чезаре Павеземен замандас болды және модернистік роман жазу мектебінің ықпалды өкілі еді. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде оның ең белгілі туындысы – 1941 жылы жарық көрген кезде ол түрмеге қамалып, антифашистік роман "Сицилиядағы әңгімелер" болды. Романның 1949 жылы АҚШ-та жарық көрген тұңғыш басылымына Эрнест Хемингуэйдің кіріспесі қоса берілді, оның стилі Витториниге және осы романға әсіресе үлкен әсер еткен. Витторини – итальяндық неореализмнің әдебиеттегі ең көрнекті жазушыларының бірі. Оның жеке туындылары, сондай-ақ Уильям Сароян, Д.Х. Лоуренс, Уильям Фолкнер және Эрнест Хемингуэй сияқты американдық және ағылшын жазушыларының аудармалары осы қозғалысқа және соғыстан кейінгі итальян әдебиетіне елеулі үлес қосты.

Өмір

Витторини Сиракузада (Сицилия) дүниеге келді. Балалық шағында әкесі теміржолшы болғандықтан Сицилияның әртүрлі аймақтарында өсті. Бірнеше рет үйден қашып, 1924 жылы Сицилияны мүлдем тастап кетті. Ұзақ уақытқа дейін Джулиан Маршта құрылысшы болып жұмыс істеді, содан кейін Флоренцияға көшіп, әріптерді түзеуші (шрифт түзетуші) болды – бірақ 1934 жылы қорғасын улануына байланысты бұл жұмыстан бас тартты. Шамамен 1927 жылдан бастап оның туындылары әдеби журналдарда жариялана бастады. Осы кезеңде жазылған романдары мен әңгімелерінің көптеген жеке басылымдары, мысалы, «Қызыл гүл», фашистік цензура салдарынан Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана жарық көрді. 1937 жылы Испания азамат соғысында республикалық жаққа қолдау білдірген жазбалары үшін Ұлттық фашистік партиядан қуылды. 1939 жылы ол тағы да көшіп, бұл жолы Миланға барды. Ол редакциялаған американдық әдебиет антологиясы да цензураға ілігіп, кешіктірілді. Бенито Муссолини режимін ашық сынаған Витторини 1942 жылы тұтқындалып, түрмеге қамалды. Ол Италия коммунистік партиясына қосылып, қарсылық қозғалысына белсенді қатысты, бұл оның 1945 жылғы «Адамдар мен емес, адамдар» романының негізі болды. Сондай-ақ 1945 жылы ол итальяндық коммунистік «L'Unita» газеті мен «Il Politecnico» апталығының редакторы қызметін қысқа мерзімге атқарды. Соғыстан кейін Витторини негізінен редакторлық жұмысына назар аударды, Кальвино және Феноглио сияқты жас итальян жазушыларының туындыларын жариялауға көмектесті. Өміріндегі соңғы маңызды көркем туындысы – 1956 жылы жарық көрген «Эрика және оның қарындастары». Венгриядағы көтеріліс туралы жаңалық оның коммунизмге деген сенімін күйретіп, жазудан бас тартуға мәжбүр етті, нәтижесінде өлімінен кейін өңделмеген күйінде жарық көрген аяқталмаған жұмыстар қалды. Өмірінің соңына дейін Витторини редакторлық қызметін жалғастырды. 1959 жылы Кальвиномен бірлесіп, қазіргі индустриалды дәуірдегі әдебиетке арналған «Il Menabò» мәдени журналын құрды. Ол сондай-ақ Италия социалистік партиясының тізімі бойынша кандидат ретінде сайлауға түсті. 1966 жылы Миланда қайтыс болды. Ол дінге сенбеуші (атеист) еді.