Кіріспе

Римдік сарбаз және Мариус Гай Флавий Фимбрияның зорлық-зомбылыққа құмар партизаны (шамамен б.з.д. 115 – б.з.д. 85 ж.) – римдік генерал. Жақында ғана еңбек еткен сенаторлық отбасында дүниеге келген ол, б.з.д. 87 жылғы азаматтық соғыста консул Корнелий Цинна мен оның одақтасы Гай Мариус тарапынан ең қатыгез және қанқұмар жақтастардың бірі болды. Соғыс барысында Фимбрия оларға атты әскердің қолбасшысы және келіссөзші ретінде қызмет етті, Римді басып алғаннан кейін болған саяси тазалауларда белсенді қатысып, көптеген көрнекті аристократтарды өлімге кесті. Б.з.д. 85 жылы Кіші Азияға жасаған жорығы кезінде Фимбрия көтеріліс ұйымдастырып, жоғары тұрған офицерін өлтіріп, әскерге басшылық етті. Ол Римнің Понт патшасы Митрадатқа қарсы соғысын сәтті жүргізіп, Азия провинциясының көп бөлігін қайтарып алды, айналасын тонады және бағындырылған провинциялардың халқын қатыгездікпен қарады. Әскері жақын жердегі римдік генерал Суллаға кеткен соң, Фимбрия өз-өзіне қол жұмсады. Фимбрияның замандасы Цицерон оны "өз заманындағы ең батыл ақылсыздардың бірі" деп еске алды.

Мариус партизандары

Гай Флавий Фимбрия, шамамен б.з.д. 115 немесе 114 жылы дүниеге келген. Оның әкесі, болжам бойынша, бұрынғы ұрпақтың сенаторы, б.з.д. 104 жылы Гай Мариуспен бірге консул болған *novus homo* болған. Кіші Фимбрияның да Мариуспен тығыз қарым-қатынасы болған болуы мүмкін, себебі ол кейіннен оның жақтастарының бірі болып, саяси қарсыластарын жоюдың жағымсыз жұмысын атқарды. Б.з.д. 87 жылы консулдар Луций Корнелий Цинна мен Октавиус арасындағы азаматтық соғыс кезінде Фимбрия, Мариус сияқты, бұрынғы тарапқа қосылды. Ол ат әскерінің эскадрильясына басшылық етті және, мүмкін, ат әскерінің префекті (*praefectus equitum*) шеніне ие болған. Цинна Фимбрияны Рим үкіметіне қарсы әлі де Социалдық соғыста күресіп жүрген самниттермен одақ құру үшін елші ретінде жіберді. Фимбрия самниттерді қабылдап, бұрын консул Октавиус пен Сенат қабылдамаған олардың барлық бейбітшілік талаптарын қабылдады. Октавиус ақыры капитуляцияға мәжбүр болып, өзінің қарсыластарына Римге кіруге рұқсат бергенде, Фимбрия Мариус пен Циннаның қаладағы жауларын тазартуға қатысты. Ол болашақ триумвир Красстың әкесі мен інісін іздеп тауып өлтірген атты әскерге басшылық етті. Фимбрия, мүмкін, ағайынды Луций мен Гай Цезарьдың өз үйлерінде өлтірілуіне себепкер болған. Келесі жылы, б.з.д. 86 жылы, Цинна мен Мариус, енді үкіметті толық бақылауда ұстап, консулдар деп жарияланды, соңғысы жетінші рет. Фимбрия Мариан-Цинна режимінде маңызды тұлғаға айналды және олардың ең қатал және адал жақтастарының бірі ретінде сипатталды. Ол, мүмкін, консулдық мерзімінен екі апта өткен соң қайтыс болған қарт Мариустың квесторы болып тағайындалған. Оның жерлеу рәсімі кезінде Фимбрия понтифекс максимусқа, Муций Скаэволаға қауіп төндіріп, оның өлтірілуін ұйымдастырды. Оның аман қалғанын естіген соң, Фимбрия оған қарсы халық алдында сот ісін қозғады (*judicium populi*). Осындай беделді адамға қарсы қандай айыптар тағылуы мүмкін деп сұрағанда, Фимбрия құрбанның денесін пышақтың толық күшімен ұстай алмағанын мәлімдеді. Сонымен қатар, қатаң тәртіпті ұстанушы Флаккус әскерлердің арасында танымал болмады, олардың көптегені Суллаға қосылу үшін армиядан дезертирлік жасады. Алайда Фимбрия әскерлердің арасында танымал болды, бұл дезертирлік толқынын тоқтатуға көмектесті. Фимбрия Византиядағы қалған әскерлер арасында толыққанды бүлікке себепкер болды. Ол Термнен фасцилерді тартып алып, әскерге басшылық етті, Босфордан өтіп, Флаккус кейіннен бас сауғалаған Никомидияға қарай жорық жасады. Фимбрия Флаккусты өлтіріп, оның басын теңізге лақтырды және әскерлеріне қаланы тонауға рұқсат берді.

Азияда

Флавий Фимбрия патша Митридаттың әскеріне қарсы жорық жасады, Милетополь маңындағы Риндакус өзенінде патшаның, осы аттас ұлының басқаруымен келген үлкен әскерді ойсырата жеңді. Фимбрия өз легиондарымен сәтті шайқасқан Митридаттың атты әскерін қауіпті тұтқындауға сәттілік танытты. Жаудың жаяу әскерімен күресу үшін Фимбрия таң атпай-ақ лагерьді тастап, жаңбыр әскерінің қозғалысын жасырып тұрғанда өзеннен өтіп, Митридат әскерін ұйықтағанда шабуылдады. Осы шешуші жеңістен кейін Азиядағы көптеген қалалар Митридаттан Фимбрияға жалта қарады. Ол патшаны Эолис жағалауындағы Питанға дейін қуды, ал егер Сулланың адмиралы Лукулл портыны блокадалап, көмектескенде оны әлбетте тұтқындаған болар еді. Фимбрия Римге қарсы көтерілген немесе Сулланың жағына шыққан Азия халқына қатыгездікпен қарады. Римдік екенін айтып, Илиумға кіруге рұхсат алғаннан кейін, ол тұрғындарын қырғынға ұшыратып, қаланы толығымен өртеп жіберді. Бірақ 85 жылы Сулла Грекиядан Азияға келіп, Митридатпен бейбіт келісімге келді және Фимбрияға қарсы қаруын бұрды. Қашып құтылудың жолы жоқ екенін түсінген Фимбрия, бір құлдың көмегімен өз-өзіне қол жұмсады. Екі фимбриялық легион Азияда Үшінші Митридат соғысының аяғына дейін қызмет етті, бірақ оның екі офицері, Луций Магий мен Луций Фанний Митридатқа қашып, оған ұзақ жылдар бойы қызмет етті.