Кіріспе

Psilocybe mexicana – психоделикалық саңырауқұлақ. Оны алғаш рет 2000 жыл бұрын Солтүстік және Орталық Америкадағы жергілікті тұрғындар қолданған. Ацтектер оны теотлнанакатль деп атаған, науатль тілінен «теотль» («құдай») + «нанакатль» («саңырауқұлақ») деген мағынаны білдіреді. Бұл түрді француз ботанігі Роджер Хейм жіктеген. Д-р Альберт Хофман осы түрден, өзінің Сандоз зертханасында өсірілген үлгілермен жұмыс істеп, алғаш рет белсенді психоделикалық заттар – псилоцибин мен псилоцинды бөліп алып, атады. Жасанды өсірілген саңырауқұлақтардың табиғи психоактивті қасиеттерін сақтайтынына көз жеткізбеген д-р Хофман 32 данасын жеді. Оның «Галлюциногендердің ботаникасы мен химиясы» атты классикалық еңбегінде жарияланған тәжірибе туралы есебі былай:

Мен саңырауқұлақтың мексикалық тегі туралы білімімнің мексикалық көріністерді ғана елестетуге мені итеретінін жақсы білгендіктен, қоршаған ортамды әдеттегідей қарауға тырыстым. Бірақ заттарды олардың қалыпты пішіндері мен түстерінде көруге жасаған барлық әрекетім нәтижесіз болды. Көзімді жұмсам не ашсам да, мен тек мексикалық мотивтер мен түстерді ғана көрдім. Тәжірибеге қадағалаушылық етіп отырған дәрігер маған қан қысымын тексеру үшін жақындағанда, ол ацтек жұбына айналды, егер ол обсидиан пышағын шығарса, мен таңқалмас едім. Жағдайдың қиындығына қарамастан, әріптесімнің германдық сыртқы келбеті толығымен үнділік сипатқа ие болғанын көруге қызық болдым. Мас күйге келгеннен кейін, шамамен 1,5 сағаттан соң, көбінесе пішіні мен түсі өзгеретін ішкі суреттердің қарқыны соншалық деңгейге жетті, мен осы пішін мен түстің құйынына тартылып, еріп кетемін деп қорқып қалдым. Шамамен алты сағаттан соң арман аяқталды. Мен бұл жағдайдың қанша уақытқа созылғанын субъективті түрде білмедім. Мен күнделікті өмірге оралуды, ерекше, фантастикалық, бірақ шынымен басымнан өткен әлемнен ескі және таныс үйге қуанышпен оралу деп сезіндім. Бұл саңырауқұлақ Mexicanae түріне жатады. Бұл туысқа жататын басқа саңырауқұлақтарға Psilocybe atlantis және Psilocybe samuiensis жатады. Рамирес Круз және авторлар (2013) Бразилиядан алынған Psilocybe acutipilea-ны Psilocybe mexicana-ның мүмкін синонимі деп санайды, онда ол аға синонимі болар еді, бірақ типтік үлгі олар үшін тым саңырау болды.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Psilocybe mexicana жол жиегіндегі және жолдар бойындағы мохтар арасында, ылғалды шалғынды жерлерде немесе жүгері егістіктерінде, әсіресе жапырақты орманның шетіндегі шөпте жалғыз немесе шағын топтарда өседі. Белгілі бір биіктікте жиі кездеседі, төменгі биіктікте сирек, тек Мексика, Коста-Рика, Сальвадор және Гватемаладан ғана белгілі. Жеміс пісіру мамырдан қазанға дейін жүреді.

Тұтыну және егу

Псилоцибин туысына жататын басқа да бірнеше саңырауқұлақтар сияқты, Psilocybe mexicana-ны Солтүстік Американың жергілікті халықтары оның сана өзгертетін әсері үшін пайдаланған. Батыс әлемінде Psilocybe mexicana склеротиясы кейде сана өзгерту мақсатымен өсіріледі. Склеротияның құрамындағы белсенді заттар мұрттың өзіне қарағанда аз болады.