Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Жау кемесінің ұзын осіне параллель бағытта оқ ату
Weapons fire directed parallel to the long axis of an enemy ship
Желкенді кемелер дәуірінде теңіз шайқасында, жау кемесінің ұзын осіне параллель бағытта, кеменің алдынан немесе артынан артиллериялық оқ ату рак ату деп аталды. Әрбір оқ нысана кемесінің бортына оқ атуға қарағанда кішірек бөлігіне бағытталғандықтан, нысанадан солға немесе оңға қашып кету ықтималдығы жоғары болғанмен, соққан әрбір оқ кеменің ішінде ұзаққа дейін өтіп, қаңқасына, желкендеріне, қаруларына және экипажға көп зиян келтіретін. Бұған қоса, нысанаға алынған кеме жауап беруге шамасы келмейтін немесе азырақ қарулары болар еді. Тарихи деректер бойынша, кеменің артқы бөлігіне жасалған рак ату, алдыңғы бөлігіне жасалған рак атудан көбірек зиян келтіретін, себебі оқтар қисық және нығайтылған кеменің алдыңғы бөлігінен бұрылуы қиын болды, ал артқы жақтағы ашық рульді зақымдау нысананы басқару мүмкіндігінен айырып, маневр жасауға кедерілді. Дегенмен, жау кемесіне рак атуға қолайлы позицияға жету, қарсылас желкендеріне немесе рульіне зақым келгендіктен маневр жасай алмаса ғана мүмкін болатын, ал жау кемесі шайқас шегінде өз позициясын сақтауға міндетті болса, бұл оңайырақ болатын.
In naval warfare during the Age of Sail, raking fire was cannon fire directed parallel to the long axis of an enemy ship from ahead (in front of the ship) or astern (behind the ship). Although each shot was directed against a smaller profile compared to firing at the target ship's broadside and thus more likely to miss the target ship to one side or the other, an individual cannon shot that hit would pass through more of the ship, thereby increasing damage to the hull, sails, cannon and crew. In addition, the targeted ship would have fewer (if any) guns able to return fire. Historically, a stern rake tended to be more damaging than a bow rake because the shots were less likely to be deflected by the curved and strengthened bow, and because disabling the exposed rudder at the stern would render the target unable to steer and thus manoeuvre. However, achieving a position to rake a single enemy ship was usually very difficult unless the opponent was unable to manoeuvre due to damage to its sails or rudder; it was easier if the enemy ship was required to maintain its position in a line of battle.
Тиімділік
Бұл тактиканың тиімділігі Трафальгар шайқасында көрсетілді. Британдық флоттың бағытталған колоннасын басқарған адмирал Нельсонның HMS Victory кемесі француздық флагмандық Bucentaure-дің кормасын және Redoutable-дің алдын бұзып, француздық желіге шабуыл жасады. "Жеңіс" кемесінен Bucentaure-дің нашар қорғалған кормасына оқ жаудырып, 197 адамды өлтіріп, тағы 85 адамды, оның ішінде Bucentaure капитаны Жан Жак Магендини жарақаттады. Адмирал Пьер Шарль Вильнёв аман қалды, үш сағатқа дейін тұтқындалмаса да, оқ жаудыру Bucentaure-ді шайқастан шығарды. Корольдік теңіз күштерінің 1794 жылғы 1 маусымдағы "Даңқты бірінші маусым" шайқасында адмирал Ричард Хоу өзінің британдық флотына француздық желі арқылы бұрылып, қарсыластың кемелерін жарып өтуді бұйырды. Бұл жетістікке капитан мен кемелердің шағын бөлігі ғана қол жеткізгенімен, бұл шайқастың бағытын өзгерту үшін жеткілікті болды.
The effectiveness of this tactic was demonstrated at the Battle of Trafalgar. Admiral Nelson's HMS Victory, leading the weather column of the British fleet, broke the French line just astern of the French flagship Bucentaure, and just ahead of Redoutable. Victory raked the Bucentaure's less protected stern, killing 197 and wounding a further 85, including the Bucentaure's captain, Jean Jacques Magendie. Admiral Pierre Charles Villeneuve survived, and although he was not captured for three hours, the raking put Bucentaure out of the fight. In the Royal Navy's Glorious First of June (1 June 1794) battle, Admiral Richard Howe ordered his British fleet to turn through the French line and rake the opposing ships. While only a small proportion of captains and ships achieved this, it was decisive enough to turn the battle.