Оскар Алеман: Аргентиналық джаз сазгерінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Аргентиналық джаз музыканты (1909–1980)

Оскар Марсело Алеман (20 ақпан 1909 – 14 қазан 1980) – аргентиналық джаздың көп аспапты орындаушысы, гитарист, әнші және биші.

Мансап

Алеман Аргентинаның солтүстігіндегі Чако провинциясының Мачагай қаласында дүниеге келді. Ол Аргентиналық пианист Марсела Перейра мен уругвайлық Хорхе Алеман Моралестің жеті баласының төртіншісі болды. Оның әкесі балалары Карлос, Хуан және Жоржелинамен бірге фольклорлық квартетте гитара ойнаған. Алты жасында Алеман отбасылық ансамбль, Морейра секстетіне қосылып, гитара ойнаудан бұрын кавакиньода орындады. Топ Буэнос-Айреске сапар шегіп, Парк Жапонес, Нуэво театры және Луна паркінде өнер көрсетті. Кейін Бразилияда гастрольдік сапарда болды. Алеман 10 жасында анасы қайтыс болғаннан кейін жетім қалды, ал әкесі өз-өзіне қол жұмсады. Бразилияның Сантос қаласында көшеде биші және музыкант болып жұмыс істеп, өзін асырады. Ақша жинаған соң гитара сатып алып, досы, бразилиялық гитарист Гастон Буэно Лобомен бірге Los Lobos (Les Loups) деп аталатын дуэт құрып, кештерде кәсіби түрде ойнай бастады. 1925 жылы дуэт Буэнос-Айреске көшіп, комик Пабло Палитоспен келісімшарт жасасты. Буэнос-Айресте олар скрипкашы Эльвино Вардаромен трио құрды. Репертуарына тангоны қосып, Агустин Магалдимен бірге жазбалар жасады. Кейін Карлос Гардель және Энрике Сантос Дискеполомен бірге ойнады. 1929 жылы Los Lobos және биші Гарри Флеминг Еуропаға саяхат жасады. Сапардан кейін Алеман Мадридте солист ретінде ойнауға шешім қабылдады. 1930 жылдары ол Эдди Ланг пен Джо Венутидің музыкасы арқылы американдық джазды таныды. Содан кейін Парижге көшіп, Джозефин Бейкердің "Бейкер Бойз" тобын басқаруға шақырылды, бұл оған Бейкерді көруге және оның тобымен бірге ойнауға келетін американдық музыканттармен үнемі бірге ойнау мүмкіндігін берді. Парижде ол Django Reinhardt-пен танысты, кейде оның орнына сахнаға шықты. Алеман олардың достығы туралы былай деді: "Мен Джанго Рейнхардты жақсы білдім. Ол джазды "цыгандық" деп айтқан. Біз осы мәселеде жиі дауласатынбыз. Францияда танысқан американдықтардың көптегенімен келісемін, олар оның өте жақсы ойнағанын, бірақ тым көп цыгандық тәсілдерді қолданғанын айтты. Оның екі қолы да жақсы болды, немесе бір қолы мен медиатор, өйткені ол әрқашан медиатормен ойнады. Мен емес, мен саусағыммен ойнаймын. Медиатормен кейбір нәрселерді істеу мүмкін емес. Екі саусақпен жоғары дыбысты тартып, бас ішектіде басқа нәрсе ойнауға болмайды. Бірақ мен оны құрметтедім және ол менің досым болды. Ол менің Франциядағы ең жақын досым еді. Біз өзіміз үшін көп рет ойнадық. Мен оның тұратын вагонына баратынмын. Мен ол жерде ұйықтап, тамақтанып, ойнап жүрдім! Оның үш-төрт гитарасы болды. Джанго ешкімді өзінің вагонына шақырмады, бірақ ол маған ерекше рұхсат берді. Мен оны бағаладым және, менің ойымша, ол да осылай сезінген." 1930 жылдары Алеман Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады, Жозефина Бейкердің тобының мүшесі ретінде де, жекелеген орындаушы ретінде де Луи Армстронг пен Дьюк Эллингтонмен бірге ойнады, содан кейін Париждегі Le Chantilly-де әр түні өнер көрсететін тоғыз адамнан тұратын топ құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияға нацистер басып кірген кезде Алеман Аргентинаға оралды және ең көрнекті афроаргентиндік және аргентиндік джаз музыканты ретінде құрметке ие болды. Ол Гани Якупидің "Le Roi Invisible" (француз тілінде) графикалық романында да бейнеленген. 2002 жылы оның құрметіне халықаралық джаз гитара фестивалі – Фестиваль Оскар Алеман құрылды.

Alemán was born in Machagai, Chaco Province, in northern Argentina. He was the fourth child of seven born to pianist Marcela Pereira, a native Argentine, and Jorge Alemán Morales, of Uruguayan descent, who played guitar in a folk quartet with his children Carlos, Juan, and Jorgelina. At the age of six, Alemán joined the family ensemble, the Moreira Sextet, and played the cavaquinho, a chordophone related to the ukulele, before taking up the guitar. The group travelled to Buenos Aires to perform at the Parque Japonés, Nuevo Theater, and at the Luna Park. Later they toured in Brazil. Alemán was orphaned aged 10, when his mother died and his father committed suicide. He sustained himself by working sporadically as a dancer and musician on the streets of Santos, Brazil. When he saved enough money, he bought a guitar and started to play professionally at party venues in a duo called Los Lobos (Les Loups) with his friend, Brazilian guitarist Gastón Bueno Lobo. The duo moved to Buenos Aires in 1925 to work under contract for the comedian Pablo Palitos. In Buenos Aires, they formed a trio with violinist Elvino Vardaro. They added tango to their repertoire and recorded with Agustín Magaldi. They later played with Carlos Gardel and Enrique Santos Discépolo. In 1929 Los Lobos and dancer Harry Fleming travelled to Europe. After the tour, Alemán stayed in Madrid to play as a soloist. In the 1930s he discovered American jazz through the music of Eddie Lang and Joe Venuti. He then moved to Paris, where he was hired by Josephine Baker to lead her band, the Baker Boys, at the Cafe de Paris, providing him an opportunity to play regularly with American musicians who would come to see Baker and perform with her band. In Paris he met Django Reinhardt, for whom he would sometimes substitute. Alemán said of their friendship,
"I knew Django Reinhardt well. He used to say jazz was gipsy—we often argued over that. I agree with many Americans I met in France who said he played very well but with too many gipsy tricks. He had very good technique for both hands, or rather one hand and a pick, because he always played with a pick. Not me, I play with my fingers. There are things you can't do with a pick—you can't strike the treble with two fingers and play something else on the bass string. But I admired him and he was my friend. He was my greatest friend in France. We played together many times, just for ourselves. I used to go to his wagon, where he lived. I've slept and eaten there—and also played! He had three or four guitars. Django never asked anyone to go to his wagon, but he made an exception with me. I appreciated him, and I believe the feeling was mutual." Throughout the 1930s Alemán toured Europe, both as a member of Josephine Bakers' band and independently, playing with Louis Armstrong and Duke Ellington before forming a nine piece band which would performed nightly at the Le Chantilly in Paris. During the Nazi invasion of France during World War II Alemán returned to Argentina and was lauded as the most prominent Afro Argentine and Argentine jazz musician. and in the graphic novel (in French) Le Roi Invisible by Gani Jakupi. In 2002 an international jazz guitar festival, Festival Oscar Alemán, was created in his honor.