Кіріспе

2005 жылы Индонезияның Суматра аймағында болған жер сілкінісі.

Жер сілкінісі және зақымдану

Жер сілкінісі шамамен екі минутқа созылды. Оқиға болғаннан кейінгі жиырма төрт сағат ішінде 5,5 және 6,0 дәрежесі аралығындағы сегіз күшті сілкініс болды. Эпицентрдің 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісіне жақын орналасқандығына қарамастан, ол Сунда мегажарылысының бөлек сегментін жыртып, бұл ертеректегі оқиғамен байланысты стресс өзгерістерінің нәтижесі болуы мүмкін. Индонезияның Суматра аймағындағы Ниас аралында жүздеген ғимараттар қирады. Ниас аралындағы қаза болғандардың саны кем дегенде мың адамды құрады, ал аралдың ең ірі қаласы Гунунгситолиде 220 адам көз жұмды. Гунунгситоли халқының шамамен жартысы (27 000 адам) қашып кетті. Жер сілкінісі Суматра аралында күшті сезілді және желтоқсан айындағы 2004 жылғы цунамиден бұрыннан зардап шеккен Индонезияның Банда Ачех қаласында кең ауқымда электр қуаты үзілді, соның салдарынан мыңдаған адамдар үйлерінен қашып, биік жерге бет бұрды. Бұл сілкініс Таиланд пен Малайзияның батыс жағалауында да күшті сезілді, Куала-Лумпурдағы биік ғимараттар эвакуацияланды. Мальдив, Үндістан және Шри-Ланкада жер сілкінісінің әсері азырақ болды.

Цунами

Жер сілкінісі Үнді мұхитында 2004 жылғы 26 желтоқсанда болған жер сілкінісі үш ай бұрын тудырған цунамиге ұқсас цунамиді қоздыруы мүмкін деген үлкен алаңдаушылық тудырды. Таиланд, Малайзия және Шри-Ланканың жағалау аймақтарында эвакуация шаралары жүргізілді. Бірақ, бұл жер сілкінісі салыстырмалы түрде шағын цунами тудырды. Симеулеудегі порт және әуежай инфрақұрылымына орташа деңгейде зақым келтірілді, ал Ниас аралының батыс жағалауында цунами тіркелді. Үнді мұхитында көптеген кішкентай толқындар байқалды, олардың көпшілігі су деңгейін өлшеу жүйелерінде ғана анықталды; мысалы, Шри-Ланканың Коломбо қаласында толқын тіркелді. АҚШ Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA) басқаратын Тынық мұхиты цунами ескерту орталығы және Таиланд үкіметі цунами туралы ескертулер шығарды. Бастапқыда үлкен цунами тууы мүмкін деген қауіп болды, әсіресе оқиғаның гипоцентрінен оңтүстікке қарай. Сақтық шарасы ретінде Таиландтың оңтүстік жағалауының бір бөлігі эвакуацияланды, ал NOAA Суматра жағалауын эвакуациялауға кеңес берді. Малайзияның солтүстік штаттары Пенанг және Кедах, сондай-ақ Шри-Ланканың шығыс жағалауында эвакуация жүргізілді, нәтижесінде эвакуация шатағынан он адам қаза тапты. Үндістанның көптеген оңтүстік штаттары жоғары дабыл күйінде болды; осы аймақтардың барлығы желтоқсандағы цунамиден елеулі зақым көрген. Эпицентрден оңтүстікке қарай шағын цунами анықталғаннан кейін, оның ішінде Австралияның Кокос аралдарында 30 см биіктіктегі цунами тіркелгеннен кейін, Үнді мұхитындағы Маврикий, Мадагаскар және Сейшель аралдары халықтарына ескертулер жариялады. 2004 жылғы желтоқсандағы жер сілкінісінен бұрын аймақ үшін цунами ескерту жүйелері туралы белсенді талқылаулар болғанмен, Үнді мұхитында әлі ешқандай жүйе құрылмаған еді.

Гуманитарлық көмек

БҰҰ Индонезия үкіметімен бірлесіп, мықты жер сілкінісінен кейін мүмкін болатын апатты болдырмау үшін қосымша шаралар қабылдады. АҚШ Мемлекеттік департаменті цунамиден зардап шеккен елдерге көмек көрсетуге дайын екенін мәлімдеді. Үндістан үкіметі құрбандарға 2 миллион АҚШ доллары көмек бөлді. Австралия Индонезия үкіметінің өтініші бойынша Ниас аралына Австралия қорғаныс күштерінің медициналық бригадалары мен жабдықтарын жіберді. Австралияның әскери кемесі HMAS Kanimbla, жақында ғана Ачехтен шыққаннан кейін, Сингапурдан аймаққа қайта жөнелтілді. 2005 жылғы 2 сәуірде шамамен 09:30 (UTC) уақытында Канимбланың екі Sea King тікұшағының бірі, Shark 02, медициналық қызметкерлерді ауылға жеткізіп бара жатқанда Ниас аралында құлады. Тоғыз адам қаза тапты, ал екеуі жарақат алды, бірақ екінші тікұшақ оларды құтқарып алды. Бұл оқиға президент Сусило Бамбанг Юдхойононың Австралияға сапарына бір күн бұрын болды, онда ол Австралия премьер-министрі Джон Ховардпен бірге елдерінің жоғалтуларына өзара қайғы білдірді. АҚШ Әскери-теңіз күштері Ниас жағалауына 100 төсектік госпитальдық кемесін жөнелтті.