Сальвадор мен Гондурас әзілі: Пупуса тарихы мен дайындалуы
Pupusa
Пупуса – Сальвадор мен Гондурас ұлттық тағамы. Дәмді жүгері немесе күріш қамырынан жасалған, ішіне әртүрлі толма қосылады. Куртидо және томат соусымен беріледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сальвадор және Гондурас тағамы, асханалық тағам.
Salvadoran and Honduran dish
the culinary dish
Пупуса – Сальвадор мен Гондурасқа тән, жүгері немесе күріш ұнынан жасалған қалың қуырылған нан немесе жалпақ нан. Ол Колумбия және Венесуэланың арепасына ұқсас. Сальвадорда ол ұлттық тағам деп жарияланған және оны тойлауға арналған жеке күні бар. Ол әдетте бір немесе бірнеше ингредиентпен толтырылады, оларға ірімшік (мысалы, кесильо немесе лороко бүршіктері бар ірімшік), чичаррон, қабақ немесе қайта қурылған бұршақ кіруі мүмкін. Оны көбінесе куртидо (түзілген ашытылған капуста салаты) және томат соусымен бірге ұсынады, және дәстүрлі түрде қолмен жейді.
A pupusa is a thick griddle cake or flatbread from El Salvador and Honduras made with cornmeal or rice flour, similar to the Colombian and Venezuelan arepa. In El Salvador, it has been declared the national dish and has a specific day to celebrate it. It is usually stuffed with one or more ingredients, which may include cheese (such as quesillo or cheese with loroco buds), chicharrón, squash, or refried beans. It is typically accompanied by curtido (a spicy fermented cabbage slaw) and tomato salsa, and is traditionally eaten by hand.
Этимология
Пупуса терминінің нақты шығу тегі белгісіз. Испан тілі академияларының қауымдастығы жариялаған басылымда пупуса сөзі "қалың" немесе "қалың зат" деген мағынаны білдіретін нават тіліндегі пухауа сөзінен шыққандығы айтылады. Лидия Перес де Новоа өзінің "Интерлюд және басқа да өлеңдер" кітабында пупуса сөзі нават тіліндегі пупусава сөзінен, яғни "көпіру" мағынасынан туындаған деп санайды. Сальвадор тіл білімі маманы Хорхе Лемус пупуса сөзінің нават түбірі жоқ екенін, ал пипиль халқы пупусаны кукумузин деп атағандығын мәлімдеді. Сантьяго Игнасио Барберена өзінің "Кичеизмдер: Америкалық фольклорды зерттеуге үлес" кітабында пупуса сөзі киче тіліндегі pop (яғни "сфера") және utz (яғни "жақсы нәрсе") сөздерінің қосылуынан пайда болған, poputz сөзі ("жақсы сфера") деп есептейді, алайда poputz термині ешбір киче тілінің сөздігінде кездеспейді.
The exact origin of the term pupusa is unknown. The , published by the Association of Academies of the Spanish Language, states that pupusa derives from the Nawat word puxahua meaning "fluffy" or "fluffy thing". In her book Interlude and Other Verses, Lidia Pérez de Novoa believed that pupusa derives from the Nawat word pupusawa meaning "to puff up". Salvadoran linguist Jorge Lemus argued that the word pupusa does not have Nawat roots, stating that the Pipil people referred to pupusas as kukumuzin. In his book Quicheísmos: Contribution to the Study of American Folklore , Santiago Ignacio Barberena believed that the word pupusa originated from a combination of the K'iche' words pop (meaning "sphere") and utz (meaning "good thing"), forming the word poputz meaning "good sphere", however, the term poputz does not appear in any K'iche' language dictionaries.
Шығу тегі
Сальвадор мен Гондурас екеуі де пупусаның туған жері деп санайды. Сальвадорлық археолог Роберто Ордонес пупусаның жаратылуын пипиль халқына жатқызып, атауының пипиль тілінде "ісінген" деген мағынаны білдіруіне байланыстырды. Гондурас этимологтары пипиль тілі науатль тіліне өте жақын болғандықтан, бұл тағамды Гондурастағы науа тайпасы жасаған болуы мүмкін дейді. Дегенмен, осы тайпамен тікелей байланыс орнатылмаған. Пупусаның шығу тегі мәселесі CAFTA DR келіссөздері барысында да талқыланды. Екі ел де пупусаны эксклюзивті экспорт өнімі ретінде тануды қалады. Екі күннен кейін Гондурас делегациясы осы құқықты Сальвадорға ұсынып берді.
El Salvador and Honduras both claim to be the birthplace of the pupusa. Salvadoran archeologist Roberto Ordóñez attributed the creation of the pupusa to the Pipil people due to the name meaning 'swollen' in the Pipil language. Honduran etymologists say that since the Pipil language is so close to the Nahuatl language, the Nahuas of Honduras could have created the dish. However, no direct links have been made to the community. The topic of the pupusa's origin also came up during the negotiation for the CAFTA DR. Both nations wanted to make the pupusa an exclusive export. After two days, the Honduran delegation ceded the right to El Salvador.
Тарих
Пупусалар қазіргі Сальвадор аумағында қоныстанған пипиль тайпаларымен байланысты. Колумбияға дейінгі пупусаның бір түрі вегетариандық және жарты ай пішіндес болған. 1940 жылдардың соңында пупусалар Сальвадорда кеңінен таралмаған және көбінесе орталық қалаларда кездесетін. Бұрын олар Гватемала, Никарагуа және Гондурас аумағында тіркелген. 1960 жылдары Сальвадор халқы басқа аймақтарға көші бастағанда, пупуса сату орындары ел бойынша көбейді. Гватемалада 1970 жылдары пупусалар жарты ай пішіндес болған. Лемпа өзенінің шығысындағы пупусалардың диаметрі көбінесе әлдеқайда үлкен болады. 1980 жылдары Сальвадордағы азамат соғысы сальвадорлықтардың басқа елдерге, әсіресе АҚШ-қа көшіп кетуіне себеп болды, бұл пупусаны басқа жерлерде қолжетімді етті: сальвадорлық иммигранттар осы тағамды АҚШ-тың көптеген аймақтарына әкелді, сондай-ақ Канада мен Австралияға да тарады. 1990 жылдары олар Лос-Анджелес, Нью-Йорк және Сан-Франциско сияқты қалаларда кеңінен танылды. 2005 жылдың сәуір айында Сальвадордың заң шығару жиналысы пупусаны Сальвадордың ұлттық тағамы деп жариялады және қараша айының екінші жексенбісін Ұлттық пупуса күні деп белгіледі. Әдетте сол күні ел астанасы мен ірі қалаларда мерекелік шаралар өтеді. 2007 жылдың 10 қарашасында Ұлттық пупуса күнін тойлауға арналған Мәдениет министрлігі ел астанасының саябағында мереке ұйымдастырды, онда әлемдегі ең үлкен пупуса жасалды. Пупусаның диаметрі тең болды және ол массадан, ірімшіктен және 40 фунт чичарроннан жасалды. Ол 5000 адамды тойдырды. Бес жылдан кейін рекорд қайта бұзылды, диаметрі пупуса жасалды. Гиннес рекордтар кітабында 2015 жылдың 8 қарашасында Сальвадордың Олокуилта қаласында жасалған ең үлкен пупуса тіркелген. 2011 жылы The Guardian газеті пупусаны сол жылғы Нью-Йорктегі ең жақсы көше тағамы деп атады. Елімізде де, шетелде де пупусаны дәстүрлі түрде куртидомен (неміс сорпасы мен корей кимчисіне ұқсас ашытылған капустаның дәмді қосымшасы, жеңіл және өткір нұсқалары бар) және томат соусымен бірге ұсынады, және оны әдетте қолмен жейді. Автор Карлос Кордова ежелгі испандықтарға дейінгі сенім туралы хабарлайды, онда тортильяны пышақпен кесу күнәлі болып саналған; оларды саусақпен кесу керек болған, өйткені жүгері қасиетті дән деп есептелген. Сондықтан ұрпақтан ұрпаққа пупусаны қолмен жеу ережесі сақталған болуы мүмкін.
Pupusas have been linked to the Pipil tribes who inhabited the territory now known as El Salvador. A version of the pre Columbian pupusa was vegetarian and half moon shaped. In the late 1940s, pupusas were still not widespread across El Salvador and were mostly localized in the central towns. They were documented previously in Guatemala, Nicaragua, and Honduras. As the Salvadoran population began migrating to other areas in the 1960s, pupusa stands proliferated across the country. In Guatemala during the 1970s, pupusas had a half moon shape. Pupusas served east of the Lempa River usually have a much larger diameter. In the 1980s, the Salvadoran Civil War forced a Salvadoran migration to other countries, mainly the United States, which made pupusas available elsewhere: Salvadoran immigrants brought the dish to most areas of the US, and they spread to Canada and Australia as well. By the 1990s, they were common in cities such as Los Angeles, New York, and San Francisco. In April 2005, the Salvadoran Legislative Assembly declared pupusas as the national dish of El Salvador and every second Sunday of November would be National Pupusas Day. A fair is typically held on the day in the capital and a few big cities. On 10 November 2007, in celebration of National Pupusa Day, the Secretary of Culture organized a fair in the capital park in which they would make the world's biggest pupusa. The pupusa was in diameter and was made with of masa, of cheese, and 40 pounds of chicharrón. It fed 5,000 people. Five years later, the record was broken again with a pupusa in diameter. Guinness World Records lists the largest pupusa at , created in Olocuilta, El Salvador, on 8 November 2015. In 2011, The Guardian named pupusas that year's Best Street Food in New York. Both at home and abroad, pupusas are traditionally served with curtido (a pickled cabbage relish, analogous to German Sauerkraut and Korean kimchi that comes in mild and spicy varieties) and tomato sauce, and are traditionally eaten by hand. Author Carlos Cordova reports an ancient pre Hispanic belief that it was sinful to cut tortillas with a knife; they must be cut with fingers as corn was believed to be a divine grain. This might be the reason why generation after generation has adhered to the rule of eating pupusas with the hands.
Дайындық
Пупуса – ішінде ингредиенттері бар қолмен жасалған жүгері немесе күріш қамырынан жасалған нан. Ішіне ірімшік, қайта қуырылған бұршақ, қабақ, лороко және чичаррон салынуы мүмкін.
A pupusa is a handmade maize or rice tortilla stuffed with ingredients. Stuffing can include cheese, refried beans, squash, loroco, and chicharrón.
Экономикалық әсері
Папусаның нарықтық бағасы төмен болғанына қарамастан, ол Эл-Сальвадор экономикасының маңызды бір бөлігі болып табылады. 2022 жылы ингредиенттер бағасының өсуі пупуса бағасының қымбаттауына алаңдаушылық тудырды. Тек толық пупуса ғана емес, жеке ингредиенттер де экспортталады; мысалы, 2005 жылы АҚШ-қа ғана 604 408 долларлық лороко сатылды, ол кейде пупусаның ішін толтыру үшін қолданылады. АҚШ-тағы көптеген испан және халықаралық супермаркеттердің тоңазытқыш бөлімінен, әсіресе Вашингтон, Нью-Йорк және Лонг-Айленд сияқты сальвадорлықтар көп шоғырланған аймақтарда мұздатылған пупусаны табуға болады. Пупуса сату Сальвадор экономикасында маңызды рөл атқарады. Сальвадор экономика министрлігінің мәліметінше, 2001-2003 жылдары пупусериялар 22 миллион доллар пайда тапқан. Лороко сияқты ингредиенттердің экспорты да экономиканы дамытуға көмектесті. 2005 жылы 300 000 адам пупуса жасау арқылы күнкөріс жасады, олардың көп бөлігі әйелдер еді.
In spite of their low market price, pupusas represent an important element in the economy of El Salvador. Rising ingredient costs in 2022 have led to concerns about rising pupusa prices. In addition to whole pupusas, the individual ingredients are also exported; in 2005, for example, US$604,408 worth of loroco, sometimes used as a pupusa filling, was sold to the United States alone. Frozen pupusas can be found in the refrigerated section of many Hispanic and international supermarkets in the United States, especially those located in highly concentrated areas of Salvadorans such as Washington, D. C., and Long Island, New York. Pupusa sales play a significant role in the Salvadoran economy. According to the Salvadoran Ministry of Economy, in 2001–2003, pupuserias generated $22 million. The export of ingredients such as loroco has also helped boost the economy. As of 2005, 300,000 people made pupusas for a living, with a majority of them being women.