Кіріспе

еврей дінінде раввиндерді тағайындау

Еврей Киелі кітаптарында семиха (сөзбе-сөз "иілу") дегені – Иерусалим ғибадатханасында корбан (жануар құрбандығы) шалу алдында діни қызметкердің қолын тигізуі. Бұл құрбандыққа арналған малдың басына нық қысым жасау арқылы күнәларды малға "көшіруді" немесе, басқа түсіндірулерде, құрбандықты ХаШЕМ-ге қабылданған құрбандыққа айналдыруды білдіреді.

Талмудтағы және кейінгі раввиндік дереккөздердегі заңдар

Иерусалим Талмуды Израильдегі алғашқы дау-жанжалдың, Құрбандық күні құрбандыққа арналған малдың басына қол қоюмен (семиха) байланысты болғанын айтады, оны күшпен жасаған. Кейбіреулер мал иесіне мұны жасауға рұқсат берді, ал басқалары тыйым салды. Бабыл Талмуды семиха амалын жүзеге асыру үшін егжей-тегжейлі ережелер келтіреді. Семиха қалай жасалады? Құрбандық солтүстікке қарап, беті батысқа бұрылып тұрады, ал семиха жасаушы шығысқа қарап, беті батысқа бұрылып тұрады. Ол екі қолын құрбандықтың екі мүйізінің арасына қояды; алайда, оның [жалаңаш] қолы мен құрбандық арасында ештеңе болмауы керек; ол күнә үшін (хатат) хататтың күнәсін, ал кінә үшін (ашам) ашамның күнәсін мойындайды. және толық өртеу үшін (ола) [оланың күнәсін]. Мишна мен Талмуд семиханы еврей мерекелерінде жасауға бола ма, жоқ па деген пікірталас жазған, себебі бұл малдың еңбегінің бір түрі (иесінің салмағын ұстау) болып саналады, ал мұндай әрекеттер мерекелерде әдетте тыйым салынған. Құрбандық шалатын әйелдерге семиха жасауға рұқсат етіледі, бірақ олар міндетті емес. Бұл шешім кейінгі көздерде кеңінен талқыланады, себебі ол осы семиханың міндеттілікті орындағаны ма, әлде ырымдық мәні жоқ әйелдерді ғана қуанту үшін жасалғаны ма деген сұрақтарды қамтиды; қолданылмаған жағдайда міндеттілікті орындау баль-тосифтің тыйым салуын бұза ма; егер оның орындалуы талап етілмесе, «міндеттілік» қалай болуы мүмкін; мұндай ерікті «міндеттілікке» бата оқуға бола ма және т.б. Бұл талқылаудың нәтижелері ерлер үшін міндетті, ал әйелдер үшін ерікті болып табылатын басқа да міндеттіліктерге, мысалы, лулав пен шофарға өте маңызды.

Түсіндірме

Бұл дәстүрдің символикасы әртүрлі жолдармен түсіндірілді. Филонның сөзіне сәйкес, құрбандық шалушы осы амал арқылы «осы қолдар ешқандай зұлымдық жасаған жоқ, керісінше, жақсы және пайдалы істер атқарды» дегенді білдіруді көздеген. Дегенмен, бұл тек алғыс айту және астық құрбандықтарына қатысты, күнә тазарту немесе құрбандық арқылы өтелген күнәлерге емес. Кейбір раввиндер «семиха» терминін құрбандық шалушының қолын малдың үстіне қою арқылы өз күнәсін малға ауыстырып, жасаған ісі үшін лайықты жазаны сол малға жүктеді деп түсіндірді. Бұл түсінік Йом Кипур күні арналған күнә тазарту құрбандығына сай келеді, бірақ басқа құрбандықтарды, әсіресе күнәмен байланысы жоқ құрбандықтарды түсіндіру үшін оқшаулаушылық тудырады. Тағы бір ұсыныс бойынша, қол қою арқылы құрбандық шалушы малдың өзінің орнына, өлтіруге лайық деп белгілейді. Көзге түсетін тағы бір көзқарас – қол қою құрбандыққа шалынатын малды анықтауға немесе мал мен оның иесі арасындағы байланысты көрсетуге арналған.