Натан Бресловский (1780-1844) – главный ученик Реббе Нахмана, основателя бресловского хасидизма. Сохранил и развил учение, автор важных записей. Украина.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украиналық раввин (1780–1844)
Ukrainian rabbi (1780–1844)
Бресловтың Натаны (22 қаңтар 1780 – 20 желтоқсан 1844), сондай-ақ Реб Носон, туған аты Натан Стернхарц, Бреслов хасидтік әулетінің негізін қалаушы Реббе Нахманның бас шәкірті және хатшысы болған. Реб Носон Реббе қайтыс болғаннан кейін Бреслов қозғалысын сақтап, дамытып, кеңейтуге үлкен үлес қосты. Реббе Нахман өзі айтқан: "Егер Реб Носон болмаса, менің еңбектерімнің бір парағы да сақталмас еді".
Nathan of Breslov (January 22, 1780 – December 20, 1844), also known as Reb Noson, born Nathan Sternhartz, was the chief disciple and scribe of Rebbe Nachman of Breslov, founder of the Breslov Hasidic dynasty. Reb Noson is credited with preserving, promoting and expanding the Breslov movement after the Rebbe's death. Rebbe Nachman himself said, "Were it not for Reb Noson, not a page of my writings would have remained."
Рухани ізденуші
Реб Носон Украинаның Немиров қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, раввин Нафтали Герц Стернхарц, Талмуд ғылымымен белгілі және бай кәсіпкер болған. Оның анасының аты Чайя Лэне. Реб Носон отбасының аға баласы болды; оның үш інісі – Реб Юдель, Реб Йосеф және Реб Лейбуш, сондай-ақ есімі белгісіз бір қарындасы болды. Реб Носон дәстүрлі Тора білімін алды және әкесінің кәсібін үйренді. 13 жасында (дәстүр бойынша) Могилев, Шароград және Кременц қалаларының бас раввині, раввин Довид Цви Орбахтың қызы Эстер Шайндельге үйленді. Оның әкесі де, қайын атасы да хасидизмге қарсы болды. Реб Носон білімді болғанымен, рухани құлшынысында бір нәрсе жетіспейтінін сезінді. Ол әртүрлі хасидтік ребелерді, соның ішінде Бердичевтік Леви Ицхокты іздеп барып, олардың ізбасарларының ықыласына тәнті болды. Бірақ ол өзінің діни құлшынысына сондай күш жинамады. 1802 жылы Ребе Нахман Украинаның Бреслов қаласына көшіп келді, ол Немировтен оңтүстікке қарай тоғыз шақырым жерде орналасқан (сол кезде атпен үш сағаттық жол). Реб Носон Ребеге барды, ол одан 8 жас кіші болды, және өзі іздеген рухани кеңесшісін тапты. Реб Носон Ребе Нахманның өмір бойына шәкірті болды. Реб Носонның отбасы бастапқыда оның хасидизммен байланысына қарсы болды, бірақ Ребе Нахманның басшылығымен оның Тора білімі мен жеке құлшынысы жақсарғанын көрген соң, ақырында мойынсұнды. Реб Носон мен Эстер Шайндельдің үш ұлы – Шахне, Ицхок және Довид Цви, ал бір қызы – Чана Цирель болды. 1826 жылдың қыркүйегінде Эстер Шайндель қайтыс болды, ал 1826 жылдың қазанында Реб Носон бір ұлы мен қызы бар жесір Дишельге үйленді. Екінші әйелінен оның тағы екі ұлы – Нахман мен Йосеф Йонах дүниеге келді.
Reb Noson was born in the town of Nemyriv, Ukraine. His father, Rabbi Naphtali Hertz Sternhartz, was a Talmudic scholar of some distinction and a wealthy businessman. His mother's name was Chaya Laneh. Reb Noson was the firstborn of his family; he had three brothers — Reb Yudel, Reb Yosef, and Reb Leibush — and one sister, whose name is not known. Reb Noson received a traditional Torah education and learned his father's business. At the age of 13 (as was the custom), he married Esther Shaindel, daughter of Rabbi Dovid Zvi Orbach, the leading rabbinical authority in Mohilov, Sharograd, and Kremenetz. Both his father and his father in law were staunch opponents of Hasidism. Although Reb Noson was a learned scholar, he felt that something was lacking in his spiritual devotions. He began to visit different Hasidic rebbes, including Levi Yitzchok of Berditchev, and was impressed by their followers' sincerity. However, he could not summon the same intensity in his religious devotions. In 1802, Rebbe Nachman moved to Breslov, Ukraine, which is located nine miles south of Nemyriv (a three hour journey by horse in those days). Reb Noson went to hear the Rebbe, who was only 8 years his senior, and found the spiritual advisor he was seeking. Reb Noson became Rebbe Nachman's lifelong disciple. Although Reb Noson's family was initially opposed to his association with Hasidism, they eventually relented when they saw that his Torah scholarship and personal piety only improved under the tutelage of Rebbe Nachman. Reb Noson and Esther Shaindel had three sons — Shachneh, Yitzchok, and Dovid Zvi — and one daughter, Chana Tzirel. Esther Shaindel died in September 1826, and Reb Noson married Dishel, a widow with a son and daughter of her own, in October 1826. With his second wife, he had two more sons, Nachman and Yosef Yonah.
Жазушы
Реб Носон өзінің ұстазының ілімдерін, әңгімелерін және күнделікті сөздерін сақтауға және 1810 жылы Нахман қайтыс болғаннан кейін Бреслов қозғалысын таратуға жеке жауапты болды. Ребе тірі кезінде Реб Носон оның ресми хатшысы болды, ұстазының сөздерін мұқият жазып алатын. Ребе берген сабақтардың көп бөлігі сенбі күндері мен еврей мерекелерінде айтылып, онда жазуға тыйым салынғандықтан (Халаха, "еврей заңына" сәйкес), материалды кейін жазу қажет болды. Бірақ Реб Носон өте жақсы есте сақтайтын және көптеген сабақтарды дерлік сөзбе-сөз есіне түсіретін еді. Ол содан кейін қолжазбаны Ребеге көрсетіп, Ребе соңғы түзетулерді енгізер еді. Кейбір сабақтарды Ребе Нахман сенбі немесе еврей мерекесінен кейін Реб Носонға идиш тілінде жол-жобалап диктанттаған, ал Реб Носон оларды еврей тіліне аударған. Кейінгі жарияланымдарында Реб Носон сабақтың Нахманның өзі түзетіп, бекіткені ме, әлде оның арнайы бекітілмеген, көбірек еркін айтылған әңгімесі ме екенін мұқият көрсетеді. Сондай-ақ ол Ребе айтқан сөздер мен өзі жазған түсініктемелердің арасын анық ажыратады.
Reb Noson was personally responsible for preserving the teachings, stories and everyday conversations of his mentor, and for promulgating the Breslov movement after Nachman's death in 1810. While the Rebbe was alive, Reb Noson was his official scribe, carefully recording his teacher's words. Because many of the Rebbe's lessons were delivered on Sabbaths and Jewish holidays, when it is forbidden to write (according to Halakha, "Jewish law"), the material had to be written down later. However, Reb Noson had a phenomenal memory and was able to recall many lessons almost word for word. He would then show the manuscript to the Rebbe, who would make any final corrections. Some lessons were dictated line by line by Rebbe Nachman to Reb Noson after the Sabbath or Jewish holiday in Yiddish, and Reb Noson would translate the lessons into Hebrew. In his later publications, Reb Noson carefully notes whether a lesson was edited and approved by Nachman himself, or was a less formal anecdote not specifically approved by him. He also makes a clear distinction between the Rebbe's actual words and any comments he himself wrote.
Қозғалыс құру
1810 жылы 16 қазанда Ребе Нахман қайтыс болғаннан кейін, Ребе Носон Бресловқа көшіп келді және Бресловтық Натан ретінде таныла бастады. Ол Бреслов хасидтерінің басшысы болды, бірақ Ребе емес, өйткені Ребе Нахман мұрагер тағайындамады және әулет құрмады. Керісінше, Ребе Носон барлық күш-жігерін Бреслов қозғалысын нығайтуға жұмсады, сонымен қатар Тораны оқудың қатаң кестесін сақтады. Ол баспахана сатып алып, Ребе Нахманның барлық жазбаларын, сондай-ақ өзі және басқалардың Нахманмен болған барлық әңгімелерін жариялады. Ребе Носон көптеген жаңа сөздер мен үйретімдерді де жазды, олардың кейбіреулері оның өмірінде жарияланды. Ол Украинадағы Бреслов хасидтерімен хат алысып, жылына бірнеше рет оларды аралады. Ребе Носон Ребе Нахманның жерленген қаласы Украинаның Уман қаласын хасидтік ілімнің орталығына айналдыруға да жауапты болды. 1811 жылы ол қабірде алғашқы жылдық Рош Хашана кибуцын (ғибадат жиналысын) ұйымдастырды және 1844 жылы қайтыс болғанға дейін осы қажылықты басқаруды жалғастырды. 1830 жылдар шамасында ол Уманда Рош Хашана қажылығына келетін ізбасарлардың саны артуына байланысты синагог салу үшін қаржы жинады және оның ізбасарлары Нахманның қабірінде оқитын бірнеше дұғалар жазды.
After Rebbe Nachman's death on October 16, 1810, Reb Noson moved to Breslov and began to be known as Nathan of Breslov. He became the leader of the Breslover Hasidim—but not the Rebbe, because Rebbe Nachman did not appoint a successor or establish a dynasty. Instead, Reb Noson threw all his energies into strengthening the Breslover movement while maintaining his own rigorous schedule of Torah study. He purchased a printing press and published all of Rebbe Nachman's writings, as well as all the remembered conversations he and others had had with Nachman. Reb Noson also wrote many original discourses and teachings, some of which were published during his lifetime. He corresponded with Breslover Hasidim throughout Ukraine, and visited them several times a year. Reb Noson was also responsible for making Uman, Ukraine, the city in which Rebbe Nachman is buried, into a focal point of the Hasidut. In 1811, he organized the first annual Rosh Hashana kibbutz (prayer gathering) at the gravesite, and continued to lead this pilgrimage until his death in 1844. Around 1830, he raised funds to build a synagogue in Uman to accommodate the increasingly large Rosh Hashana pilgrimage, and composed a number of prayers to be recited at Nachman's grave by his followers.
Қуғын-сүргін
Ребе Нахманның тірілігінде-ақ, кейбір хасидтік топтар хасидизмді таратудағы Ребедің жаңа тәсілдеріне қарсылық білдірді. Ребе Нахманның қайтысынан кейін, бұл қарсылық Реб Носонға қаралды, ол басшылыққа өтуден бас тартып, қайтыс болған Ребесінің үйретімдерін оның тірі болғандай жалғастыра берді. 1834 жылдың соңында, Уманда Бреслов синагогасы ашылғаннан кейін, Савран раввині Моше Цви (Савран ребесі) Реб Носон мен Бреслов хасидтеріне қарсы қаралау науқанын бастады. Оппозиция Реб Носонды Ресей билігіне жалған пайғамбар деп шағымдап, оның іс-әрекеттері патшаның мүдделеріне қарсы екенін мәлімдеді. Реб Носон тұтқындалып, мемлекетке опасыздық жасады деген айып тағылып, Немировқа (оның туған қаласына) жер аударылып, үй қамауына алынды. Рош Хашанаға бір апта қалғанда, Реб Носон саяхатқа рұқсат алып, құпия түрде Уманға жол тартты. Бірақ ол табылғандықтан, билікке хабарланды және Рош Хашанадан бір күн бұрын тұтқындалды. Уманда тұратын және Ребе Нахманмен достық байланыста болған ассимиляцияланған яхудийлер Реб Носонның ісін қорғап, оған мереке күндері Уманда қалуға мүмкіндік берді. 1838 жылы Савран ребесінің күрт қайтысы оның жақтастарының Бресловқа қарсы ызасын басып тынды. Сол жылдың соңында Реб Носон Бреслов қаласына оралуға қол жеткізді. Реб Носон 1844 жылдың 20 желтоқсанында, жұма күні, сенбі күні басталар алдында қайтыс болды. Ауызша дәстүр бойынша, сол сенбі күні таңертең оның балалық шағынан бергі досы Реб Нафтали, сол кезде Уманда тұрып жатқан, серіктеріне Реб Носонның кеше қайтыс болғанына сенімді екенін айтты. Оның қалай осылай сенімді болуға болатыны туралы сұраққа ол: «Мен түсімде Реб Носонды жылдам жүгіріп бара жатқанын көрдім. Мен оған: «Реб Носон! Қайда асығысқансың?» дедім. Ол: «Мен бе?» деді. «Тікелей Ребеге!»», – деп жауап берді. Реб Носон Бресловтағы Баг өзеніне қарайтын ескі еврей зиратында жерленген.
Even during Rebbe Nachman's lifetime, some Hasidic groups opposed the novel approach being taken by the Rebbe to disseminate Hasidism. After Rebbe Nachman's death, this opposition was directed at Reb Noson, who refused to assume the mantle of leadership and continued to promulgate the teachings of the deceased rebbe as if he were still alive. In late 1834, after the Breslover synagogue opened in Uman, Rabbi Moshe Zvi of Savran (the Savraner Rebbe) instigated a smear campaign against Reb Noson and the Breslover Hasidim. Opponents denounced Reb Noson to the Russian authorities, claiming that he was a false prophet whose activities opposed the interests of the Czar. Reb Noson was arrested, charged with treason, exiled to Nemirov (his hometown), and placed under house arrest. A week before Rosh Hashana, Reb Noson obtained a travel permit and journeyed to Uman in secret. He was discovered, however, reported to the authorities, and arrested on the night before Rosh HaShanah. Assimilated Jews who lived in Uman and who had been friendly with Rebbe Nachman intervened on Reb Noson's behalf and allowed him to remain in Uman for the holiday. The sudden death of the Savraner Rebbe in 1838 cooled his followers' anti Breslov ardor. Reb Noson was finally able to return to the city of Breslov later that year. Reb Noson died shortly before the onset of the Sabbath on Friday, December 20, 1844. According to an oral tradition, that Sabbath morning his childhood friend Reb Naphtali, who was living in Uman at the time, told his companions that he was sure Reb Noson had died the evening before. When asked how he could be so sure, he explained, "I had a dream in which I saw Reb Noson running quickly. I said, 'Reb Noson! Where are you running?' 'Me?' he said. 'Straight to the Rebbe!'" Reb Noson is buried in Breslov in the old Jewish cemetery overlooking the Bug River.