Кіріспе

Махаяна буддистерінің барлық сезімтал тіршілік иелерін азат ету үшін қабылдаған анты – Бодхисаттва анты. Бұл ант (санскрит: пранидхана, яғни, ықылас немесе шешім) – кейбір Махаяна буддистерінің барлық сезімтал тіршілік иелері үшін толық Будда болу мақсатымен қабылдаған серті. Ант берген адам шартты түрде бодхисаттва (Будда болуға ұмтылатын жаратылыс) деп аталады. Бұл үшін барлық Буддаларды құрметтеу және жоғары моральдық және рухани кемелділікті дамыту қажет, осы арқылы басқаларға қызмет етуге бейімделуге болады. Атап айтқанда, бодхисаттвалар барлық тіршілік иелерінің игілігі үшін Буддалық мақсатқа жету үшін, қайырымдылық, моральдық ұстаным, шыдамдылық, тырысу, шоғырлану және даналық сияқты алты қасиетті іске асыруға уәде береді. Ант әдетте діни рәсімдер барысында, жоғары дәрежелі монах, ұстаз немесе гуру қадағалауымен беріледі. Пратимокша анттары өліммен тоқтаса, Бодхисаттва анты болашақ өмірлерге дейін жалғасады. Бодхисаттва анттарын Бодхисаттва ережелерімен (санскрит: бодхисаттва шила) шатастырмау керек, олар бодхисаттваларға арналған нақты этикалық нұсқаулар.

Алғашқы мектептердің дереккөздерінде

Ертедегі буддалық мектептердің дереккөздерінде, мысалы, Тхеравада Буддавамса мен Ниданакатада (Жатакаларға арналған пролог), сондай-ақ Махасамгика Махавастуда, өткен өмірде Сакьямунидің (содан кейін Сумеда деп аталатын) бұрынғы Будда, Дипанкарамен қалай кездескендігі туралы әңгімелер бар және бір күні Будда болуға ант берді. Дипанкара болашақта Будда болатынын растады. Барлық ертедегі буддалық мектептер Сакьямуни сияқты тірі Будданың алдында ант беру (және болжау алу) – бодисаттва болудың жалғыз жолы деп санайтын. Бұл көзқарас Тхеравада дәстүрінде бодисаттва анттарының ортодоксальды түсінігі болып қала береді. Махавастуда Шакьямунидің бұрынғы Буддалардың алдында басқа да ант бергені суреттеледі. Ол өткен Будда Самитавинмен кездескенде, мәтінде тағы бір ант бар, ол Махаяна дереккөздерінде кездесетін «төрт есе антқа» ұқсас: Болашақта мен Татхагата, Архан, толыққанды Будда, білім мен мінез-құлықта шебер, Сугата, әлемді теңдесі жоқ білуші, жарасымды адамдарды жетекші, және осы құрметті Самитавин сияқты құдайлар мен адамдардың ұстазы бола аламын. Менде Ұлы Адамның отыз екі белгісі болсын, ал денемде оның сексен кіші белгісімен әшекейленсін. Менде Буддалық мәртебенің он сегіз ерекше атрибуты болсын, және Татхагатаның он күшімен күшті, ал өзіне сенімділіктің төрт негізімен сенімді болсын, өйткені бұл құрметті толыққанды Будда Самитавин қазір. Мен өзім өткеннен кейін, басқаларды да өткізейін, көңілсіздерді көңілсіздіктен құтқарайын, босағандарды босатайын. Адамзаттың пайдасы мен игілігі үшін, әлемге деген қайырымдылықпен, көпшіліктің игілігі үшін, құдайлар мен адамдардың игілігі мен құтқаруы үшін осылай болсын.

Махаяна сүрелерінде

Махаяналық "Лалитавистарасутрада" бодхисаттва Сиддхартха (Сакиямуни Буддаға айналмас бұрын) мынадай ант бергені айтылады: "Мен өлмейтін, шірімейтін, қайғысыз Бодхиге жетемін және әлемді барлық қайғыдан азат етемін." Санскрит тіліндегі Ашташахасрика Праджапарамита сутрасында бодхисаттва өзін келесі оймен тәрбиелеуі керек деп көрсетілген: ātmānaṃ ca tathatāyāṃ sthāpayiṣyāmi sarvalokānugrahāya, sarvasattvān api tathatāyāṃ sthāpayiṣyāmi, aprameyaṃ sattvadhātuṃ parinirvāpayiṣyāmīti.

"Мен өзімді осындайлыққа (таттхатаға) қоямын, және барлық әлемге көмектесу үшін, мен барлық тіршілік иелерін осындайлыққа қоямын, сондай-ақ өлшеусіз тіршілік иелерінің бүкіл әлемін Нирванаға бастаймын." Сутрада әрі былай делінеді: "Осы ниетпен бодхисаттва барлық жақсылықтардың тамырларын дамытатын барлық жаттығуларды орындауы керек. Бірақ ол олар туралы мақтанбауы керек."

Төрт түрлі ант

Төрт еселік бодхисаттва анттары (яғни төрт негізгі құрамдас бөлігі бар анттар жиынтығы) көптеген Махаяна сутраларында кездеседі. Ян Наттьедің сөзінше, Уграпарипрча Сутрасы, Лотос Сутрасы (Дхармаракса мен Кумараджива аудармаларында), Аштасахасрика Праджнапарамита (Локаксэма мен Чих Чьеннің қытай аудармасында), Аваданасатака және Мейірімді Лотос сутрасы сияқты әртүрлі сутраларда кездесетін төрт бодхисаттва анттарының жиынтығы бар. Натьер осы төрт еселік антты былай аударады:

Бодхитттоптападавидхи

Нагарджунаға жатқызылатын бодхисаттва анты туралы ритуалдық мәтін, Бодхичиттатоптавидхи (Бодхичиттаның пайда болу ритуалы, Тиб. Бьянг чүб мчаг ту семс бскид па'и чо га) мынадай бодхисаттва антын қамтиды: Бұрынғы татагата архат самяксамбуддалар бодхисаттва мінез-құлқымен айналысқанда, барлық тіршілік иелері босатылсын, барлық тіршілік иелері құтылсын, барлық тіршілік иелері жеңілдейсін, барлық тіршілік иелері толық нирванаға жетейін, барлық тіршілік иелері толық білімге ие болып орналассын деп, теңдесі жоқ толық ағартуға ұмтылыс жасаған. Осылайша, мен, атым [атыңыз], осы сәттен бастап, барлық тіршілік иелері босатылсын, барлық тіршілік иелері құтылсын, барлық тіршілік иелері жеңілдейсін, барлық тіршілік иелері толық нирванаға жетейін, барлық тіршілік иелері толық білімге ие болып орналассын деп, теңдесі жоқ толық ағартуға ұмтылыс жасаймын.