Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің британдық комедиялық әні, Адольф Гитлердің ұрықтары туралы теориялар.

"Гитлердің тек бір ғана жамбасы бар" деген ән, кейде "Квай өзені маршы" деп те аталады, – Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің британдық әні. Оның мәтіні Бірінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі "Полковник Боги маршы" әуеніне қосылып орындалады. Ән нацистік көшбасшылардың еркектігін күдікке салу арқылы олардың ұрықтарының жоқ, деформацияланған немесе кішкентай екенін айтады. Әннің көптеген нұсқалары бар, бірақ ең көп таралғаны Адольф Гитлердің монорхизмге (бір ұрығы бар) шалдыққандығы туралы қауесеттерге сілтеме жасайды, ал Герман Геринг пен Генрих Гиммлерді микроорхидизмге (екі, бірақ өте кішкентай), ал Йозеф Геббельсті анорхияға (ұрықтары жоқ) кінәлайды. Тағы бір нұсқада Гитлердің жоғалған ұрығы Роял Альберт залында соғыс трофесі ретінде қойылғандығы айтылады. Әннің авторы белгісіз, бірақ бірнеше талапкер бар. Ән алғаш рет 1939 жылы британдық әскерлер арасында пайда болды және одақтас әскерлері мен азаматтар тарапынан тез қабылданып, танымал болды. 1957 жылы "Квай өзеніндегі көпір" фильмінде қолданылғаннан кейін оның танымалдылығы арта түсті. Ән соғыс кезеңіндегі моральдық рухты көтеру үшін саяси мысқылды пайдаланған, әдепті наразылықтың мысалы ретінде жиі келтіріледі.

Шығу тегі

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің әдептемесі "Полковник Боги маршы", "Гитлерде бір ғана доп бар" алғаш рет 1939 жылы британдық әскерлер арасында пайда болды. Әннің сөзінің нақты шығу тегі (Roud Folk Song Index-те 10 493 нөмірмен тізімделген) белгісіз, авторлық құқыққа бірнеше талап болғанымен, авторлық құқықты талап етуға тырысқандар болған жоқ. Жазушы Доно О'Брайен өзінің өмірбаяндық еңбегінде, сол кезде Британ Кеңесінің жарнамашысы болған әкесі Тоби О'Брайеннің 1939 жылдың тамызында соғыс уақытындағы үгіт ретінде пайдалану үшін әннің сөзін жазғанын айтты. О'Брайен авторлық құқығына ие деп саналатын нұсқа "Герингтің бір ғана доп бар, Гитлерде екеуі болды, бірақ өте кішкентай" деп басталады, ал көбінесе басқа нұсқаларда реті кері айтылады ("Гитлерде бір ғана доп бар, Герингтің екеуі болды, бірақ өте кішкентай"). Британдық композитор және хабар таратушы Хьюберт Грег әннің сөзін өзі жазғанын және оны британдық соғыс кеңсесіне соғыс уақытындағы үгіт ретінде пайдалану үшін анонимді түрде жібергенін мәлімдеді. Гелф Хамбер университетінің фольклоршысы Грег Келлидің айтуынша, О'Брайен мен Грегтің бұл мәлімдемелері "күмәнді", себебі үкіметтер көбінесе юморды үгіт ретінде пайдаланбайды, өйткені мұндай әрекеттер көбінесе нәтижесіз болады. Келлидің пікірінше, әннің шығу тегіне қатысты тағы бір мүмкін түсіндірме – ағылшын тілінде сөйлейтіндердің Гёббельс есімін айтудағы қиындықтан ән мәтінінің өркендеп дамуы (әнде "Гёббельс" сөзі "go balls" деп қате айтылады). 2001 жылы BBC радиосында көрсетілген "Құрметті доктор Геббельс" радиоспектаклінде британдық сценарист Невилл Смит Германиядағы MI6 жедел адамы Филип Моргенстерннің ән сөзін жазғанын және оны Джозеф Геббельс туралы құпия ақпаратты Ұлыбританияға жеткізу құралы ретінде қолданғанын айтты (әдептеменің алғашқы шумағының соңғы жолы "Бірақ кедей Геббельстің мүлдем доптары жоқ"). Стирлинг университетінің филологы Брайан Мёрдок бұл әдептеменің ауызша туынды болғанын және оның Лондонда пайда болғанын жазды. Мёрдоктың сөзіне қарағанда, ашылу жолы түрлі халықтық көздерден, мысалы, ирландтық баллада "Сэм Холл" (кейбір нұсқаларында "Ой, менің атым Сэм Холл / және менде тек бір ғана доп бар") сияқты көздерден шыққан болуы мүмкін. Шотланд ақыны Алан Болдтың пікірінше, соңғы жол бұрынғы "No Balls At All" әнінің ықпалымен туған болуы мүмкін, ол "No Bombs At All" деп аталатын Әуе күштері әнінің пародиасы, ал ол өз кезегінде әйелдер киімдері туралы "Бейнетін ештеңе" әнінің пародиасы болып табылады.